Kontekst Archeologii Żywej

Po wakacyjnej przerwie wracamy do Was z prawdziwą archeologiczną petardą w cyklu #KONTEKST ! Dzisiejszy temat to jeden z najważniejszych symboli polskiej archeologii – słynna waza z Bronocic, czyli najstarsze znane na świecie przedstawienie pojazdu kołowego. O tym niezwykłym zabytku, kulisach jego odkrycia, ogólnie początkach transportu kołowego i swojej najnowszej książce opowiada prof. dr hab. J...

Tym razem w cyklu #KONTEKST porozmawiamy o różnych obliczach archeologii wojny — od początków zjawiska wojny w dziejach ludzkości, przez psychologiczne i społeczne aspekty konfliktów, aż po to, jak współczesna archeologia bada ślady dawnych bitew, przemocy i fortyfikacji. Opowiada dr hab. Bartosz Kontny, prof. UW. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”:...

W tym odcinku serii 'Kontekst' prowadzonej przez Radosława Biela, przenosimy się do Gościkowa-Paradyżu, gdzie badania archeologiczne i architektoniczne ujawniają fascynujące historie dawnych zabudowań. Prezentujemy najnowsze odkrycia dotyczące średniowiecznych warstw osadniczych, architektonicznych tajemnic cysterskiego opactwa oraz barokowej przebudowy kompleksu. Odcinek zawiera także zapowiedź n...

W tym odcinku opowiadamy o wyjątkowych odkryciach archeologicznych w Kazimierzy Wielkiej. Pod szkolnym boiskiem i trawnikiem Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej archeolodzy odkryli jedno z najciekawszych stanowisk ostatnich lat. Dowiecie się o pozostałościach osadnictwa malickiej kultury neolitu, i spektakularnych grobach z okresu wpływów rzymskich, w tym znalezionej situli z brązu z wy...

W tym odcinku przyjrzymy się pozornie niepozornemu, a jednak niezwykle informacyjnemu elementowi ludzkiego szkieletu – zębom. Co można z nich wyczytać? Bardzo wiele – od diety, przez pochodzenie, aż po wiek czy nawet status społeczny! O znaczeniu zębów w archeologii i antropologii opowiadać będzie prof. dr hab. Jacek Tomczyk. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeol...

Choć często skupiamy się na grodach, ceramice czy uzbrojeniu, czasem warto zapytać: co jedli nasi przodkowie i jak zdobywali pożywienie w otaczającym ich środowisku? Ryby i dzikie zwierzęta były ważnym uzupełnieniem diety, ale też źródłem kości, skór, tłuszczu i wielu innych surowców. Do świata codziennego Słowian sprzed tysiąca lat – by porozmawiać o tym, co łowili i na co polowali, przenosi nas...

Czy Wandalowie tworzyli kulturę przeworską? To pytanie od lat dzieli archeologów, historyków i językoznawców. W tym odcinku przyglądamy się najnowszym odkryciom, analizujemy źródła pisane i dowody materialne, by rozwikłać jedną z największych zagadek starożytnych ziem dzisiejszej Polski. Kim naprawdę byli Wandalowie? I co wiemy o ich związku z kulturą przeworską? jakie argumenty przemawiają dziś z...

Dziś zabieramy Was do serca Wielkopolski, gdzie wśród pól i lasów powiatu śremskiego zespół badaczy od kilku lat przygląda się miejscom, które do niedawna w ogóle nie figurowały jako stanowiska archeologiczne. Niektóre opisywano jako zwykłe osady otwarte – inne nie były rozpoznane wcale. A jednak... mają wały, fosy, zachowane formy terenowe. Tylko że czas działa na ich niekorzyść – intensywna upra...

W tym odcinku przenosimy się do jednej z najbardziej znanych jaskiń w Polsce – Jaskini Raj! Po blisko sześciu dekadach archeolodzy niedawno powrócili tu, by przy pomocy najnowszych metod badawczych odsłonić kolejne tajemnice prehistorii Gór Świętokrzyskich. Co udało się odkryć i co może to zmienić w naszym rozumieniu osadnictwa neandertalczyków i ludzi współczesnych? Czy setki kości plejstoceńskic...

W tym odcinku przyjrzymy się nowożytnemu cmentarzysku w Pniu – miejscu, które wzbudziło ogromne zainteresowanie w Polsce i za granicą. Odkrycie jednego z pochówków, zabezpieczonego sierpem i kłódką, stało się tematem licznych artykułów i dyskusji, a zaprezentowana w zeszłym roku rekonstrukcja twarzy tzw. „Zosi” sprawiła, że mogliśmy dosłownie spojrzeć w oczy przeszłości. Opowiadają dr hab. Dariusz...

Chodlik – wielki gród Słowian na Lubelszczyźnie! To jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk archeologicznych wczesnego średniowiecza, którego monumentalne wały do dziś budzą podziw. Jaką rolę pełnił ten ogromny ośrodek i dlaczego opustoszał przed powstaniem państwa Piastów? O tajemnicach grodziska opowiada dr Łukasz Miechowicz. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Arc...

W surowym krajobrazie północnej Szkocji do dziś można dostrzec pozostałości niezwykłych kamiennych wież sprzed ponad 2000 lat. Wznoszone od Hebrydów, przez Orkady i Szetlandy, aż po Caithness i Sutherland: brochs – monumentalne konstrukcje epoki żelaza – wciąż budzą pytania o swoją funkcję. Czy były fortecami? Rezydencjami elit? A może miały jeszcze inne znaczenie? Opowiada dr Cezary Namirski. Ksi...

Od kilku lat zespół badawczy projektu „Bioregion Biebrza. Rzeka i człowiek” eksploruje stanowiska archeologiczne ukryte wśród torfowisk Biebrzańskiego Parku Narodowego. To region, który z perspektywy dotychczasowych podręczników było białą plamą na mapie pradziejowego osadnictwa. Najnowsze badania ujawniły jednak bogaty materiał zabytkowy – od narzędzi krzemiennych schyłkowego paleolitu, przez śla...

Jak wyglądały rytuały pogrzebowe w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza? Co możemy powiedzieć o ludziach żyjących na ziemiach dzisiejszej Polski ponad 2500 lat temu? W tym odcinku zagłębiamy się w tajemnice cmentarzyska birytualnego w Opolu-Groszowicach, gdzie odkryto 45 grobów kryjących zarówno pochówki ciałopalne, jak i szkieletowe. Opowiada dr hab. Tomasz Purowski, prof. IAEPAN – archeolog specj...

Dlaczego ponad 5000 lat temu Wysoczyzna Kańczucka odgrywała kluczową rolę w rozwoju społeczności rolników młodszej epoki kamienia? Najnowsze badania archeologiczne ujawniają, że ówczesne osadnictwo było znacznie bardziej rozwinięte, niż sądziliśmy do tej pory. Wśród odkryć znalazły się choćby monumentalne cmentarzyska, które stanowią jedne z najbardziej wysuniętych na południowy wschód przejawów m...

Znamy wyniki plebiscytu "Archeologiczne Sensacje 2024", w którym doceniane są najciekawsze odkrycia, publikacje, projekty i wydarzenia związane z pracami polskich archeologów. Zwycięzców wyłoniono w 10 kategoriach, m.in.: za najważniejsze odkrycie archeologiczne w Polsce, odkrycie zagraniczne polskich archeologów, książka i zdjęcie.  ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo...

Jakie sekrety skrywa Goschwitz – zanikła wieś odkryta kilkanaście lat temu na Wzgórzach Strzelińskich? Wiemy, że powstała pod koniec XIII w., istniała zaledwie kilkadziesiąt lat, po czym została opuszczona na stulecia. Na jej pozostałości udało się natrafić jednak dzięki danym z lotniczego skanowania laserowego, a w ciągu ostatnich paru lat prowadzono na jej terenie badania wykopaliskowe. O najnow...

Gdy myślimy o nazistowskich obozach, naszą uwagę przykuwają zwykle te najbardziej znane, jak Auschwitz, Majdanek czy Gross-Rosen. Jednak regiony Europy Środkowo-Wschodniej były także świadkami działania setek mniejszych filii i obozów pracy przymusowej, których losy wciąż pozostają w cieniu wielkiej historii. To właśnie w tych miejscach, schowanych w lasach i rozproszonych po wsiach, tysiące więźn...

Wraz z archeologiem Zbigniewem Misiukiem przenosimy się do XIII wieku, aby odkryć jak wyglądał Gdańsk nim uzyskał prawa miejskie. Osada na Górze Gradowej, fundacje książęce na Górce Dominikańskiej i oczywiście grodzisko, to tylko te najsłynniejsze elementy. Chcesz dowiedzieć się, co kryje się za odkryciami, które poszerzają nasz obraz dawnego Gdańska, gdzie krzyżowały się wpływy kultur Wschodu i Z...

Ekscytujące odkrycia dokonane na zboczu góry Wroczeń w rejonie Sanoka pozwoliły zgłębić historię wojowników kultury przeworskiej, którzy spoczęli w jednym z nielicznych cmentarzysk tej epoki w regionie. Badania, prowadzone przez ostatnie lata, odsłoniły między innymi podwójny pochówek wojowników z rytualnie zgiętymi mieczami oraz inne rzymskie artefakty, rzucając nowe światło na kontakty mieszkańc...

W trakcie tego spotkania z cyklu #KONTEKST przyjrzymy się nowoczesnym metodom pracy w archeologii i temu jak cyfrowe technologie zmieniają sposoby prowadzenia badań w terenie, analizowania ich wyników oraz dokumentowania i prezentowania odkrywanych zabytków. O GIS-ie, dronach, laserach, satelitach, modelach 3D i Sztucznej Inteligencji opowiadają: dr Julia Chyla, dr Marcin Maciejewski. ::::: CHCESZ...

Podczas tego fascynującego spotkania dowiemy się, jak odkryto unikatowe malowidła z okresu kolonialnego w Chajul oraz jakie znaczenie mają one dla lokalnej społeczności i badaczy z całego świata. Opowiemy o metodach konserwacji, a także o symbolice i historii tych dzieł. Dlaczego były one ukryte? Co nam mówią o kulturze Majów Ixil? Opowiadają: dr Monika Banach, dr Katarzyna Radnicka-Dominiak, dr h...

Kiedy rozpoczęła się eksploatacja w rejonie Krzemionek i jakie metody stosowali pradziejowi górnicy, aby pozyskać ten cenny surowiec. Nie zabraknie fascynujących szczegółów na temat samego krzemienia pasiastego – co sprawiało, że był tak pożądany przez tysiąclecia? Dowiemy się także, jak dolina Kamiennej wpisuje się w szerszy kontekst pradziejowego górnictwa w Europie i na świecie. Doceniony w koń...

Podczas tej transmisji z cyklu #KONTEKST opowiemy o historii i znaczeniu wieży książęcej w Siedlęcinie, jej architekturze, a także o freskach przedstawiających legendę o sir Lancelocie z Jeziora, które stanowią unikatowy przykład sztuki średniowiecznej. Przedstawimy również wyniki najnowszych badań, rekonstrukcje, plany na przyszłość, a także odpowiemy na Wasze pytania. Opowiada: dr Przemysław Noc...

Kafle piecowe. Z pozoru zwyczajne przedmioty z wypalonej gliny o różnorodnych formach, wzorach i kolorystyce. Rozbudowana ikonografia kafli odzwierciedlała status, poglądy i upodobania właścicieli. Zdarzało się, że najpiękniejsze okazy były przedmiotem pożądania dostępnym tylko dla wybranych (czytaj: bogatych). Opowiadają: Ewelina Imiołczyk i Beata Badura. :::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: 👉 P...