Instytut Europy Środkowej

Rozmowa IEŚ nr 114 Producenci samochodów liczą straty i zmieniają profil produkcji W ostatnich miesiącach producenci samochodów nie mają się z czego cieszyć. Zanotowano poważne spadki sprzedaży nowych aut, a prognozy na bieżący rok też nie są optymistyczne. Co prawda poszczególne państwa wspierają swoje firmy, ale w dłuższej perspektywie to za mało. Szuka się nowych rozwiązań, polegających na wspi...

Rozmowa IEŚ nr 113 Poważne problemy ze szczepieniami w Czechach. Czy Izrael pomoże? Czesi mają spore problemy ze swoim systemem szczepień, który działa bardzo wolno, powoduje chaos i zamieszanie. Czescy politycy starają się znaleźć rozwiązanie tej sytuacji. W sprawie pomocy w przebudowie wadliwego systemu w ostatnim czasie zwrócono się nawet do Izraela, który bardzo sprawnie przeprowadza swoje szc...

Rozmowa IEŚ nr 111 - Rosyjskie władze szukają sposobu na Aleksieja Nawalnego Rosyjski opozycjonista Aleksiej Nawalny wrócił do Rosji. Przez ostatnie miesiące przebywał w Niemczech, gdzie dochodził do siebie po próbie otrucia. Nawalny ostro krytykuje prezydenta Władimira Putina i jego otoczenie, stawiając między innymi zarzuty korupcyjne. Dla Kremla jest niewygodny i wręcz irytujący. Po wylądowaniu...

Rozmowa IEŚ nr 112 - Państwa Morza Bałtyckiego stawiają na odnawialne źródła energii Odnawialne źródła energii odgrywają coraz większą rolę w bilansie energetycznym państw Morza Bałtyckiego. Największe doświadczenie mają na tym polu państwa nordyckie. W Danii morskie farmy wiatrowe wytwarzają już 15% energii. Ambitne plany opracowują też Litwa i Estonia. Na Litwie planuje się, że odnawialne źródła...

Rozmowa IEŚ nr 109 Podejrzenie o korupcję przyczyną dymisji rządu w Estonii Nowy rok rozpoczął się w Estonii od politycznego tsunami. Chodzi o podejrzenie korupcji wśród członków rządzącej Partii Centrum, które spowodowało, że do dymisji podał się premier Jüri Ratas. Śledztwo prowadzone przez prokuraturę dotyczy możliwego przyjęcia łapówki od firmy deweloperskiej w zamian za zgodę na udzielenie wi...

Rozmowa IEŚ nr 110 Państwa bałtyckie z lepszymi prognozami gospodarczymi, niż wcześniej zakładano Sytuacja gospodarcza państw bałtyckich jest lepsza, niż pierwotnie zakładano. Spowolnienie gospodarki z powodu pandemii wywołało kryzys, który miał być szczególnie odczuwalny na Łotwie. Jak się jednak okazuje, polityka władz państw bałtyckich przynosi pozytywne efekty. Należy jednak pamiętać, że przys...

Rozmowa IEŚ nr 108 - W Rosji szydercze komentarze po szturmie na Kapitol, a na Ukrainie zaniepokojenie Wdarcie się demonstrantów do siedziby Kongresu Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie wywołało różne nastroje w państwach Europy Wschodniej. W Rosji zdecydowanie przeważały szydercze komentarze, wskazujące na słabość amerykańskiej demokracji. Białoruski przywódca Alaksandr Łukaszenka wypowiadał się...

Rozmowa IES nr 107 Chorwacja walczy ze skutkami trzęsienia ziemi Tragiczny przełom starego i nowego roku w Chorwacji. W wyniku trzęsienia ziemi o sile 6,3 stopnia w skali Richtera ucierpiały tereny na południe od Zagrzebia. Najbardziej dotknięta kataklizmem została miejscowość Petrinja. Zginęło tam co najmniej kilka osób, a kilkadziesiąt doznało obrażeń. Trzęsienie ziemi było odczuwalne także w in...

Rozmowa IEŚ nr 106 Podsumowanie mijającego roku w analizach Zespołu Bałkańskiego Na Bałkanach mijający rok obfitował w zaskakujące wydarzenia, na które w dużej mierze wpłynęła pandemia. W kilku państwach doszło do wyborów, w wyniku których umocniły się rządzące ugrupowania, tak jak w Serbii czy w Chorwacji. Jednak mieliśmy też spore niespodzianki, jak w Czarnogórze czy Kosowie, i brak większych zm...

Rozmowa IEŚ nr 103 Mijający rok z perspektywy regionu Morza Bałtyckiego Państwa skupione w regionie Morza Bałtyckiego oraz państwa nordyckie bardzo szybko zareagowały na sytuację polityczną na Białorusi związaną ze sfałszowanymi wyborami prezydenckimi. Litwa stworzyła dogodne warunki dla uciekających z tego państwa opozycjonistów – schronienie znalazła tutaj między innymi startująca w wyborach Swi...

Rozmowa IEŚ nr 104 Polityczne konsekwencje wyboru zwierzchników Cerkwi prawosławnej w Serbii i Czarnogórze Śmierć przywódców Serbskiej Cerkwi Prawosławnej nie pozostanie bez wpływu na sytuację polityczną zarówno w Serbii, jak i w Czarnogórze. W ciągu niespełna miesiąca z powodu zakażenia koronawirusem zmarli metropolita Czarnogóry i Przymorza Amfilohije oraz patriarcha Serbskiej Cerkwi Prawosławne...

Rozmowa IEŚ nr 105 Międzynarodowy Trybunał Karny informuje o zbrodniach na Krymie i Donbasie Są podstawy, by twierdzić, że doszło do zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości podczas konfliktu na Krymie i Donbasie. Takiego zdania jest Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze. Zakończyło się właśnie postępowanie przygotowawcze w tej sprawie, które przeprowadzono na wniosek Ukrainy. Jakie będzie...

Rozmowa IEŚ nr 102 Podsumowanie wydarzeń mijającego roku w państwach Grupy Wyszehradzkiej W mijającym roku państwa Grupy Wyszehradzkiej musiały sprostać wielu wyzwaniom. Wynikały one przede wszystkim z sytuacji związanej z pandemią COVID-19, która wpłynęła na gospodarkę i spowodowała wiele zmian politycznych. Oprócz tego można było również zaobserwować, co łączy państwa regionu i co je dzieli, szc...

Rozmowa IEŚ nr 101 Coraz więcej argumentów za energetyką jądrową w regionie Rząd Estonii powołał grupę roboczą, która ma zbadać możliwości wybudowania elektrowni jądrowej w tym państwie. Zakłada się, że mogłaby ona powstać po 2035 r. Decyzja ta jest spowodowana koniecznością ograniczenia emisji CO2 – zgodnie z polityką Unii Europejskiej. W przypadku zgody na inwestycję trzeba się liczyć z wysokimi...

Rozmowa IEŚ nr 100 Witamy państwa w jubileuszowym, setnym podcaście. Nadawanie naszych rozmów rozpoczęliśmy na początku tego roku. Zaprezentowaliśmy wiele komentarzy oraz dyskusji dotyczących naszej części Europy. Tłumaczyliśmy słuchaczom – często skomplikowaną – tematykę dotyczącą regionu, wyjaśnialiśmy polityczne decyzje, konflikty i spory. Zastanawialiśmy się też nad przyszłością – tą bliższą i...

Rozmowa IEŚ nr 098 Relacje polsko-litewskie po wyborach parlamentarnych Rozwój relacji dwustronnych oraz spór Polski i Węgier z Unią Europejską to główne tematy omawiane podczas ostatniej wizyty prezydenta Polski Andrzeja Dudy na Litwie. Wizyta polskiego przywódcy odbyła się w czasie formowania nowego rządu – po niedawnych wyborach parlamentarnych na Litwie. Jak będą się teraz kształtowały relacje...

Rozmowa IEŚ nr 099 Poważne wyzwania przed ukraińską polityką dotyczącą bezpieczeństwa Ukraina konsekwentnie modernizuje swoje siły zbrojne według standardów NATO. W ostatnich latach spore kwoty wydawane są na nowe uzbrojenie, inaczej wygląda też proces szkolenia żołnierzy. Kierunek zmian został potwierdzony w nowej strategii bezpieczeństwa. Ukraińska armia, która w 2014 r. próbowała stawiać opór R...

Rozmowa IEŚ nr 96 Protesty przeciwko uruchomieniu elektrowni atomowej w Ostrowcu na Białorusi Pomimo protestów Białoruś uruchomiła elektrownię atomową w Ostrowcu. Powstała ona niedaleko granicy z Litwą i właśnie to państwo zgłasza największe wątpliwości związane z bezpieczeństwem. Nie są one bezpodstawne. Niedługo po uruchomieniu obiektu doszło w nim, jak poinformowała strona białoruska, do niegro...

Rozmowa IEŚ nr 097 Były prezydent Kosowa Hashim Thaçi odpowie przed sądem za zbrodnie popełnione podczas wojny z Serbami Kilku kosowskich polityków, łącznie z byłym prezydentem tego kraju Hashimem Thaçim, odpowie za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości. Do przestępstw miało dojść podczas wojny z Serbami ponad 20 lat temu. Wówczas oskarżeni prowadzili walkę jako bojownicy Armii Wyzwoleni...

Rozmowa IEŚ nr 95 Ormianie przegrali wojnę o Górski Karabach Azerbejdżan odzyskuje kontrolę nad większością terytorium Górskiego Karabachu. Porażka militarna Ormian oznacza zasadniczą zmianę sytuacji w tym regionie. Strony konfliktu zawarły porozumienie, nad którego realizacją będzie czuwać Rosja, a dokładniej jej wojska. Co to w praktyce oznacza – wyjaśnia prof. Krzysztof Fedorowicz z Uniwersytet...

Rozmowa IEŚ nr 094 Przyszły prezydent USA nie zmieni polityki wobec państw naszego regionu Stany Zjednoczone Ameryki zasadniczo nie zmienią polityki wobec państw Europy Środkowej i Wschodniej. Joe Biden, zwycięzca wyborów prezydenckich, powinien utrzymać dotychczasowe kierunki działań, które prowadziła administracja Donalda Trumpa. Zmian rewolucyjnych nie będzie – uważa dr Jakub Olchowski, kierown...

Rozmowa IEŚ nr 093 Brak opozycji sporym kłopotem dla obozu rządzącego w Serbii Dopiero po czterech miesiącach od wyborów w Serbii powołano nowy rząd. Na jego czele stanęła ponownie Ana Brnabić. Koalicja wyborcza pod wodzą Serbskiej Partii Postępowej uzyskała ponad 60% głosów i wydawać by się mogło, że z powołaniem nowego rządu nie powinno być większych problemów. Okazuje się jednak, że brak realne...

Rozmowa IEŚ nr 092 Zaskakujące wyniki pierwszej tury wyborów prezydenckich w Mołdawii Była premier Mołdawii Maia Sandu wygrała pierwszą turę wyborów prezydenckich w tym państwie. Drugie miejsce zajął prezydent Igor Dodon. Przedwyborcze sondaże wskazywały, że to właśnie urzędujący prezydent otrzyma większą liczbę głosów. Ostatecznie tak się nie stało. Nie oznacza to jednak, że Igor Dodon jest na st...

Rozmowa IEŚ nr 091 Amerykańska ropa raczej nie zawojuje białoruskiego i ukraińskiego rynku paliw Sytuacja polityczna na Białorusi nie sprzyja dywersyfikacji dostaw ropy naftowej. Z wcześniejszych zapowiedzi Alaksandra Łukaszenki, sugerujących poszukiwanie innych dostawców poza Rosją, niewiele zostało. Co prawda Białoruś zakupiła w Stanach Zjednoczonych ładunki ropy naftowej, jednak były to działan...

Rozmowa IEŚ nr 090 Unia Europejska nie wprowadzi procedury nadmiernego deficytu wobec państw regionu Państwa Europy Środkowej przeznaczają bardzo duże środki na ratowanie gospodarki w związku z pandemią COVID-19. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy na tego rodzaju wsparcie przeznaczono równowartość około 10% PKB. Wydatki te powodują wzrost deficytu budżetowego, jednak w tym przypadku Unia Europejsk...