Het Strijkkwartet – Concertzender | Klassiek, Jazz, Wereld en meer

Ter afronding van de meer dan driehonderd programma’s over het strijkkwartet tenslotte nog twee werken van de samensteller van het programma, Leo Samama. Allereerst zijn omvangrijke tweede strijkkwartet, Le grand quatuor, en daarna het Derde kwartet. In beide werken is wederom het samenspel tussen virtuoze uitbarstingen en een enigszins oosterse zangerigheid opvallend. En dat alles […]

 “What Remains”, het Vierde strijkkwartet van Roukens, heeft direct te maken met een fenomeen waar we in onze tijd steeds meer mee te maken hebben, namelijk met ons verleden en wat we ons daarvan herinneren, of beter nog: wat daarvan is overgebleven. Daarmee sluit het werk goed aan bij de neoromantiek in veel muziek van […]

In de laatste decennia van de vorige eeuw was voor vele, niet alleen jongere componisten, het modernisme al weer verleden tijd geworden. Zij verkozen een expressieve, menigmaal opvallend romantische muziek te schrijven, waarbij bovendien de strenge afbakening van stijlen en genres van voorheen genegeerd werden. Zo is het Tweede strijkkwartet “Landscape of a soul’s remembering” […]

Paul Termos was evenals zijn generatiegenoot Guus Janssen en in menig opzicht ook Martijn Padding een componist die grote voorkeur had voor een duidelijk anti-romantische, onderkoelde, soms zelfs wat matter-of-fact toon in zijn muziek. Hoe anders is het Derde strijkkwartet van Joey Roukens! Evenals zijn korte, voor het Ruysdael Kwartet geschreven Landschap met Reiziger. Ook […]

Daan Manneke heeft zijn leven lang een verbinding tussen heden en verleden gezocht, maar ook naar ruimte in de tijd, naar het effect van akoestische ruimten. Bijna als een beeldhouwer in klanken. Zo bestaat zijn Strijkkwartet ARC III bestaat uit een reis door de tijd van een enkele dag, van de ochtend tot de nacht. […]

Ook vandaag staat één enkele componist centraal, Jacob ter Veldhuis. Zijn muziek is neoromantisch, doorvlochten met elementen uit de pop- en rockcultuur, en op een bijzondere manier verhalend. Zoals het Eerste strijkkwartet “Versailles” als klinkende parallel van het paleis van de Franse zonnekoning. Of het desolate Tweede strijkkwartet “Postnuclear Winterscenario” naar aanleiding van de golfoorlo...

Willem Jeths studeerde in Utrecht compositie bij Hans Kox en Tristan Keuris. Van deze laatste heeft hij in zijn eerste strijkkwartet Arcate enkele trekjes overgenomen, zoals de zich steeds herhalende loopjes en akkoorden, en de aanhoudende basistonen vanwaar alle gegevens worden uitgezet. Met het daaropvolgende kwartet, …Un vago ricordo…, is Jeths een eigen weg ingeslagen. […]

Het Spring Quartet van Joep Straesser is een hommage aan Ludwig van Beethoven, waarin de componist reflecteert over Beethovens late strijkkwartet opus 131. De twee strijkkwartetten van Tristan Keuris behoren tot de tot de top van de Nederlandse strijkkwartetmuziek: knap van constructie, zangerig van toon, overwegend tonaal en rijk aan bijzondere invallen. Als weinig andere […]

In zijn Eerste strijkkwartet uit 1955 heeft de toen 25-jarige Hans Kox, die onder meer bij Henk Badings had gestudeerd, laten horen waartoe hij in staat was. Dit is uitermate lyrische muziek, soms grillig, soms intiem, en bovenal hoogstpersoonlijk. Ruim vier decennia later verscheen het Tweede strijkkwartet van Kox. De toon is nog altijd even […]

De Chinese componist Tan Dun in zijn eerste strijkkwartet ‘Feng Ya Song’ oude Chinsese en moderne westerse technieken samengebracht. Hetzelfde deed hij in het kwartet ‘Eight Colors’. In elk deeltje zijn elementen van de traditionele Chinese theatermuziek te horen, maar voorzien van de modernste middelen en vaak heftig dissonant. Het contrast van de culturen staat […]

Toru Takemitsu was de eerste Japanner met internationale erkenning, mede door zijn filmpartituren. Voor hem geldt dat muziek ‘is’ en niet ‘wordt’. Er gaat van zijn werken, ook zijn twee strijkkwartetten, daardoor een grote innerlijke rust uit. Bright Sheng werd in Shanghai geboren, moest tijdens de culturele revolutie aan de grens met Tibet de kost […]

Ook vandaag aandacht voor jonge Amerikaanse componisten: Reena Ismail, Michael Gilbertson en Julia Adolphe. De eerste componist heeft een Indiase achtergrond, die zij met de Westerse laat versmelten. De tweede kijkt, zoals menige generatiegenoot, achterom, naar de muziek van Sibelius, en daarmee vooral naar de romantiek. De derde heeft in haar kwartet Star-Crossed Signals de […]

Ook in het kwartet Punctum laat Shaw horen hoe knap zij muziek weet te schrijven die zowel bekend als toch ook nieuw klinkt. In zekere zin geldt hetzelfde voor de Amerikaanse componist Mohammed Fairouz, zij het met een Arabische Midden-Oostenachtergrond. Van hem twee korte en een langer kwartet. Lamentation and Satire en Chorale Fantasyklinken hier […]

Ook vandaag drie werken van Caroline Shaw, Ritornello, Three Essays en The Evergeen. Het eerste is een deconstructie van een ritornello uit Monteverdi’s Orfeo. Het tweede bestaat uit een drietal oefeningen in vormen communicatie en miscommunicatie. En het derde is een eerbetoon aan een specifiek type boom, de Evergreen. In elk van de werken laat […]

Lera Auerbach is een multitalent, dat met even groot gemak voor een groot orkest haar eigen werken dirigeert als op tentoonstelllingen staat met haar schilderkunst en beeldhouwwerken, als een naam heeft gemaakt als dichter. Zij week al jong uit naar de VS. Haar Derde strijkkwartet ‘Cetera desunt’ uit 2006 heeft zij zelf een Sonnet voor […]

Toen hij amper 24 jaar oud was, trad Thomas Adès international razend snel op de voorgrond met zijn eerste opera Powder her face. Een jaar eerder, in 1994, schreef hij zijn eerste werk voor strijkkwartet, de suite Arcadiana. Zoals de titel al aangeeft is het inderdaad een idyllisch werk geworden. Het Tweede strijkkwartet van JamesMacMillan […]

Bij de Britse componist Michael Nyman bestaat een hechte band tussen concertmuziek en theater- of filmmuziek. Nymans Vierde strijkkwartet is gebaseerd op  het omvangrijke solovioolwerk Yamamoto Perpetuo en nauw verbonden is aan de Schotse volksmuziek. Maar ook andere van zijn werken hebben hun stempel gedrukt op dit kwartet, zoals het pianowerk Virgin on the Roof, […]

Tegen het einde van de jaren zestig kwam vooral in de Verenigde Staten een stroming op gang, die van de graduele proces-muziek, bij ons ook wel bekend als de ‘minimal music’. We hebben het dan over componisten als Steve Reich en Philip Glass. Hun muziek staat in het programma centraal, drie kwartetten Glass gecomponeerd tussen […]

Chiel Meijering was in de jaren zeventig en tachtig nogal een buitenbeetje tussen de vaderlandse modernisten. In de “Girls Collection draagt elk deel de naam van een bekende film- of popster, en een enkele maal iemand uit de naaste omgeving van de componist. Meijering heeft daarbij zo mogelijk gebruik gemaakt van specifieke technieken die iets […]

Vandaag besteden we aandacht aan het Vierde en laatste strijkkwartet van de jonggestorven Franse componist Olivier Greif. In dit kwartet kwartet zijn deze ervaringen van zijn vader in Auschwitz en de moord op een groot deel van zijn familie duidelijk te horen. Maar ook een totale overgave aan elke inval, in welke stijl en met […]

In het kwartetwerk van John Luther Adams ontbeekt de in het strijkkwartet zo gebruikelijke dialoog tussen de vier instrumenten. Zijn tweede strijkkwartet, ‘untouched’ uit 2015, is exact wat de titel aangeeft, namelijk een werk waarin de musici het zwart van de toets (waarover de snaren gespannen zijn) niet aanraken. Zij spelen louter losse snaren of […]

Het strijkkwartet Everything that rises van John Luther Adams is een ‘chip’ van een eerder nog omvangrijker werk, Sila: The Breath of the World voor koor en orkest. De titel van het kwartet verwijst naar de veel voorkomende stijgende beweging van zijn materiaal. Over het kwartet merkte hij daarbij op: “In dit nieuwe werk heb […]

De Amerikaan John Luther Adams was tot voor tien jaar geleden in onze contreien nauwelijks bekend en werd nogal eens verward met de zes jaar oudere John Adams. John Luther Adams Woonde vier decennia in Alaska en daarna grotendeels in de Sonoran woestijn in Mexico. Zo is de natuur een vanzelfsprekend onderdeel van zijn muziek […]

De Poolse componist Henryk Gorecki heeft altijd iets gehad met lamentaties. Zo heeft hij een van zijn bekendste orkestwerken, zijn Derde symfonie voor sopraan en orkest uit 1976, de ‘Symfonie van treurliederen’ genoemd. En in het verlengde daarvan ontstond veel later in 1995 zijn Derde strijkkwartet met als bijnaam ‘Er worden liederen gezongen’. De muziek […]

Het Negende strijkkwartet van de Brit Robert Simpson vult vandaag het gehele programma! Dit werk ontstond in 1982 met als titel 32 variaties en een fuga op een thema van Haydn, van wie in dat jaar zijn 250e geboortejaar gevierd werd. Het thema is een menuet van Haydn. In het Negende strijkkwartet zijn de 32 […]