Gita Acharan

ਜੀਵਨ ਇਕ ਦੂਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਤੇਜਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੰਖਯੋਗੀ ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, (5.8) ਸੌਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਹ ਸਮਝ...

ऐसा कहा जाता है कि हर सुबह हमारा नया जन्म होता है जो कि ‘समय’ की दृष्टि से एक पुनर्जन्म है। इस संबंध में, श्रीकृष्ण कहते हैं कि ब्रह्मा (निर्माता) का भी एक दिन और रात है लेकिन एक अलग समय पैमाने का (8.17)। ‘‘सम्पूर्ण चराचर भूतगण ब्रह्मा के दिन के प्रवेश काल में अव्यक्त से उत्पन्न होते हैं और ब्रह्मा की रात्रि के प्रवेश काल में उस अव्यक्त में ही लीन हो जाते हैं’’ (8.18)। यह निरपवाद रूप से एक चक्रीय...

When we (knower) see a flower (object of knowledge) we take in its colour, smell (knowledge) etc. This situation induces an action. A poet would write poetry describing the flower's beauty. The poet is the doer who uses a pen as an instrument and writing poetry is the action. Similarly, a devotee plucks the flower to present to his deity; a lover would pluck it to present to their lover; a biologi...

श्रीकृष्ण ने कहा कि मुझे प्राप्त होकर मेरे महान भक्तों का पुनर्जन्म नहीं होता (8.16) जो अन्यथा दु:खों का घर है (8.15)। इस सन्दर्भ में पुनर्जन्म को समझना महत्वपूर्ण है। जबकि पुनर्जन्म की व्याख्या आमतौर पर मृत्यु के बाद एक नया जीवन प्राप्त करने के रूप में की जाती है जो इसका शाब्दिक अनुवाद है, इसकी व्याख्या हमारे चारों ओर एक नई स्थिति के जन्म के रूप में भी की जा सकती है। हमारे चारों ओर नियमित रूप से...

Krishna declared that it is impossible to give up activities, instead a tyagi relinquishes the fruits of their actions (18.11). He elaborates about karma and says, "The seat, kartha (doer), various instruments, divergent functions and daivam (divinity) are the five causes for accomplishment of all actions. Whatever action a man performs by body, speech and mind, whether right or wrong, these five...

'దేనిని తెలుసుకున్న తర్వాత ఇక తెలుసుకోవాల్సింది ఏమీ మిగలదో అటువంటి జ్ఞానాన్ని ఎక్కడ దాచాలా అని సృష్టికర్త ఆలోచించారు. ఎత్తయిన పర్వతాల మీదో, లోతైన సముద్రంలోనూ దాచమని ఆయన భార్య సలహా ఇస్తుంది. కానీ మనిషి ఎక్కగలడు, ఈదగలడు కనుక ఆ రెండూ సరికావు అనుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఈ జ్ఞానాన్ని మనిషి లోపలే దాచాలని నిర్ణయించబడింది. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే మనిషి జీవితాంతము దాన్ని బయట వెతుకుతూ ఉంటాడు. ఈ ఉదాహరణ శ్రీకృష్...

Krishna defines renunciant ( tyagi ) and says, "Those who neither avoid akushala (disagreeable or miserable) action nor attached to kushala (agreeable or well-being) action are tyagi . Pervaded by purity, being intelligent ( methavi) he is free from doubts ( sansaya-rahit )" (18.10). We are all motivated to perform kushala karmas (actions) and avoid akusala ones. We tend to do karmas which are for...

ਅਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪਦਾਰਥਕ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਹੜੱਪਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਉਤਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਆਗ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਥੇ ਅਰਜਨ ਹੁਰੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਭਰਮ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਵੇ। ਆਮ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨ, ਜਿਹੜਾ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਬੁਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡ...

श्रीमद्भगवद्गीता एक जीवंत बातचीत थी जहां श्रीकृष्ण अर्जुन को सम्पूर्णता में देख रहे थे। श्रीकृष्ण ने अर्जुन के चेहरे पर संदेह या अविश्वास की अभिव्यक्ति देखी होगी जब श्रीकृष्ण ने ‘उन्हें हर समय याद करते हुए युद्ध करने का उल्लेख किया था’ (8.7) क्योंकि अर्जुन हाथ में काम (कुरुक्षेत्र युद्ध) का प्रतिरोध कर रहे थे। काम के प्रतिरोध की यह प्रवृत्ति हमारे अंदर भी मौजूद है। श्रीकृष्ण तुरंत स्वयं को सर्वव्य...

కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో తాను పాపం చేస్తున్నాననే భావన వలన అర్జునుడు విషాదానికి లోనయ్యారు. తన గురువులను, బంధువులను, స్నేహితులను చంపడం పాపమని (1.36) అటువంటి పాపపు పనుల నుండి వైదొలగాలని అతడు భావించాడు (1.38). రాజ్యం పట్ల దురాశతో అన్నదమ్ములు తమ సొంత సహోదరులని చంపడానికి సిద్ధమయ్యారనే వాస్తవం అతన్ని మరింత కలతకు గురిచేసింది (1.45). ఈ దృక్పథంలో విషయాలను అర్థమయ్యేలా చెప్పేందుకు అనేక సమయాల్లో శ్రీకృష్ణుడు అర్జు...

జీవితాంతం నేర్చుకోగల, అభ్యసించగల సామర్థ్యం మనుషులకు మాత్రమే దక్కిన వరం. కానీ ఏమి నేర్చుకోవాలి, ఎలా నేర్చుకోవాలి అన్నది కీలక ప్రశ్న. సత్యాన్ని గ్రహించిన జ్ఞానులకు సాష్టాంగ ప్రణామం చేయడం, ప్రశ్నించడం, సేవ చేయడం ద్వారా తత్త్వజ్ఞాన ప్రాప్తి కలుగుతుందని శ్రీకృష్ణుడు సూచించారు (4.34). సాష్టాంగ ప్రణామం అంటే వినమ్రత, వినయం, ఇతరుల దృక్పథాన్ని అర్ధం చేసుకోవడానికి సహనం, విశాల దృక్పథం. ఇది మనం అహంకారాన్ని అధి...

मृत्यु के समय उन्हें जानने के सन्दर्भ में, श्रीकृष्ण कहते हैं, ‘‘इसलिए हे अर्जुन, तू सब समय में निरन्तर मेरा स्मरण कर और युद्ध भी कर। इस प्रकार अर्पण किये हुए मन-बुद्धि से युक्त होकर तू नि:सन्देह मुझको ही प्राप्त होगा’’ (8.7)।  हम दिन में कुछ देर ईश्वर की पूजा करते हैं या कभी-कभी पूजास्थली में जाकर प्रभु को ‘स्मरण’ करते हैं। अलग-अलग विश्वास प्रणालियों के अनुसार भगवान के नाम और किए गए अनुष्ठान भिन्...

Some of the common threads in the Bhagavad Gita are easy to understand but difficult to inculcate. On the other hand, some of them are very difficult to even comprehend. One such issue is ' Niyat Karma ' (prescribed or obligatory action). The questions like what are our prescribed, obligatory duties; what should be tolerated and what shouldn't be -are always intriguing.  Books and preachings of va...

ਅਰਜਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਕਿ੍ਰਸ਼ਨ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੀ (ਕਰਮ-ਸੰਨਿਆਸ) ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਮਾਰਗ ਕਿਹੜਾ ਹੈ (5.1)? ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਕ ਵਾਰ ਅਰਜਨ ਸਾਂਖਯ ਤੇ ਕਰਮ (3.1) ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਸਚਿੰਤਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ (3.2)। ਸ੍ਰੀ ਕਿ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਵੇਂ ਕਰਮ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਜਾਇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੰੁਦੀ (...

ਸ੍ਰੀ ਕਿ੍ਰਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਪਣੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ (4.41)। ਇਸ ਲਈ ਅਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਗਿਆਨੀ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਆਣਪ (ਜਾਂ ਗਿਆਨ) ਰੂਪੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾ (4.42)। ਸ੍ਰੀ ਕਿ੍ਰਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ...

After elaborating on the four schools of thought on the subject of renunciation, Krishna says, "Now hear My conclusion on the subject of renunciation which is threefold" (18.4). From the subsequent verses, clarity comes that renunciation is of three types viz. Satva, Rajo and Tamo renunciation. Krishna further says, "Actions based upon yagna (sacrifice), daan (charity), and tapah (penance) should...

శ్రీకృష్ణుడు రెండు సందర్భాలలో (3.9-3.15, 4.23-4.32) యజ్ఞరూపమైన నిష్కామ కర్మల గురించి వివరించారు. ప్రేరేపిత కర్మలు మనల్ని కర్మబంధాల వలలలో చిక్కుకుపోయేలా చేస్తాయని ఆయన హెచ్చరించారు (3.9). అందుకే ఆసక్తి, విరక్తికి అతీతమైన అనాసక్తితో కర్మలను చేయమని సలహా ఇచ్చారు. యజ్ఞం అనే నిస్వార్ధ కర్మలు అత్యున్నత శక్తిని కలిగి ఉంటాయని (3.15); ప్రారంభంలో ఈ శక్తిని ఉపయోగించి సృష్టికర్త సృష్టించారని ఆయన సూచిస్తారు (3....

The Bhagavad Gita contains eighteen chapters and 700 verses. The eighteenth chapter is called Moksha Sanyas Yoga -union with Liberation through renunciation. It is reaching the destination, which is moksha or liberation, through the path of sanyas or renunciation. This liberation is getting freedom from our divisive mindset; freedom from belief systems; and finally, even freedom from renunciation....

अर्जुन जानना चाहता था कि युक्त चित्त वाले पुरुषों द्वारा अंत समय में आप (श्रीकृष्ण) किस प्रकार जाने जाते हैं (8.2) और कृष्ण उत्तर देते हैं, ‘‘जो पुरुष अंत काल में भी मुझको ही स्मरण करता हुआ शरीर को त्याग कर जाता है, वह मेरे साक्षात् स्वरूप को प्राप्त होता है - इसमें कुछ भी संशय नहीं है’’ (8.5)। यह एक निश्चित आश्वासन है कि मृत्यु के समय यदि कोई उन्हें याद करता है तो भी वह उन्हें प्राप्त कर लेता है।...

ਇਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਾ (ਸਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ) ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਕੀ ਨਾ ਰਹੇ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਸਾਨ ਪਹਾੜ ਵੀ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਜੀਵਨ ਭ...

అనాసక్తుడై కర్తవ్యకర్మలను ఆచరించు మనుష్యుడు అత్యున్నత స్థితికి చేరుకుంటాడని శ్రీకృష్ణుడు మనకు హామీ ఇస్తున్నారు (3.19). అనాసక్తుడిగా ఆసక్తి, విరక్తి రెండిటిని వదిలివేసిన వాడు; కర్మ ద్వారా మాత్రమే పరిపూర్ణతను పొందినవాడు అయిన జనక మహారాజు ఉదాహరణను ఇస్తారు (3.20). విలాసాలలో నివసించేవాడు, అనేక బాధ్యతలను కలిగి ఉన్న వాడైన మహారాజు కూడా అనాసక్తుడై అన్ని చర్యలను చేయడం ద్వారా స్వతృష్ట స్థితిని పొందగలడనే విషయా...

“నీటిపై తేలుచున్న నావను గాలినెట్టి వేయును. అట్లే ఇంద్రియార్థములయందు సంచరించు ఇంద్రియములలో మనస్సు ఏ ఒక్క ఇంద్రియముతో కూడియున్నను, ఆ ఒక్క ఇంద్రియమే మనోనిగ్రహములేని మనుజుని బుద్ధిని అనగా విచక్షణా శక్తిని హరించివేయును” అని శ్రీకృష్ణుడు విడమర్చారు (2.67). కోరికల సందర్భంలో, జీవితాన్ని బ్రహ్మచర్యం, గృహస్థం, వానప్రస్థం, సన్యాసం అనే నాలుగు దశలుగా విభజించారు, ఇక్కడ విభజన అనేది వయస్సు మీద మాత్రమే కాకుండా జీవ...

Krishna mentioned ' Om Tat Sat ' as a threefold representation of the Supreme Absolute Truth -Brahma. He explains 'sat' and says, "The word 'sat' means eternal reality and goodness. O Arjun, it is also used to describe an auspicious action. Being established in the performance of yagna (sacrifice), tapah (penance), and daan (charity) is also described as sat. And so, a...

जीवन ऊर्जा और पदार्थ का परस्पर संवाद है। यह सब ऊर्जा के साथ शुरू हुआ और फिर पदार्थ बाद में विभिन्न चरणों में बना। पदार्थ के अणुओं के संयोजन ने विभिन्न गुणों वाले विभिन्न प्रकार के यौगिकों को जन्म दिया जिसके परिणामस्वरूप अत्यधिक विविधता हुई। ऐसा ही एक संयोजन जीवन रूपी भौतिक शरीर है। यह पदार्थ की व्यवस्था से आने वाली ऊर्जा पर निर्भर होता है, जिसे भोजन के रूप में जाना जाता है। कुछ जीवन रूप (वृक्ष) सू...

ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਰਜਨ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪਣੇ ਉਸਤਾਦਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ (1.36), ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਪਾਪ ਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (1.38)। ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਹੀ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ (1.45)। ਅਰਜਨ ਦੇ ਇਸ ਭ...