Gita Acharan

It is said that creation is just a Leela or play and some rules are framed to make it interesting. In the game of football, if the size of the goalpost is too small or too big, the interest in the game will diminish. Similarly, death follows birth; division or separation are some such interesting rules of this creation that helped in the evolution of complex life forms like us. The division is at...

ਪੀਨਿਅਲ ਗਰੰਥੀ, ਇਕ ਮਟਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਚੀੜ੍ਹ ਦੇ ਤਿਕੋਣੇ ਫਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਇਕ ਅੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਊਰੋਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਅਤੇ ਸੇਰੋਟੋਨਿਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੀਂਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੋਟੋਰਿਸੈਪਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦ...

జీవితం అనేది రెండు విధాల ప్రక్రియలను కలిగి ఉంటుంది. మనం ఇంద్రియముల ద్వారా అనేక స్పందనలను స్వీకరించి ప్రతిస్పందిస్తూ ఉంటాము. ఈ విషయము గురించి శ్రీకృష్ణుడు ఈ విధంగా చెబుతున్నారు, “తత్త్వజ్ఞుడైన సాంఖ్యయోగి చూచుచు, వినుచు, స్పృశించుచు, ఆఘ్రాణించుచు, భుజించుచు, నడుచుచు, నిద్రించుచు, శ్వాసక్రియలను నడుపుచు, భాషించుచు, త్యజించుచు, గ్రహించుచు, కనులను తెరుచుచు, మూయుచు ఉన్నను, ఇంద్రియములు తమ తమ విషయములందు వర...

श्रीकृष्ण कहते हैं, "ऋतु मैं हूँ, यज्ञ मैं हूँ, स्वधा मैं हूँ, औषधि मैं हूँ, मन्त्र मैं हूँ, घृत मैं हूँ, अग्नि मैं हूँ और हवनरूप क्रिया भी मैं ही हूँ (9.16)। इस सम्पूर्ण जगत को धारण करने वाला एवं कर्मों का फल देने वाला, पिता, माता, पितामह, जानने योग्य पवित्र ओंकार तथा ऋग्वेद, सामवेद और यजुर्वेद भी मैं ही हूँ" (9.17)।  "प्राप्त होने योग्य परम धाम, भरण-पोषण करनेवाला, सबका स्वामी, शुभ एवं अशुभ को दे...

Understanding varna s (divisions) as well as karmas (actions) performed by them based on the gunas springing from their nature is one of the most challenging facets of the Bhagavad Gita. The difficulty is compounded by the fact that we are deeply identified with one varna or another of these varnas . The following verses clarify that the varnas are not hierarchical and the karmas performed by anyo...

ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਇਕ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਇਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਬੈੈਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਲਗਾਮ ਮੰਗੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਇਹ ਇਕ ਮਹਾਵਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਅਜਿਹੀ ਸਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,...

ਸ੍ਰੀ ਕਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਅਨੁਭਵ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਖਸ਼ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (5.20)। ਅਸੀਂ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ...

The evolution of life is a product of divisions and differences. But there is  'oneness' behind these divisions like an invisible thread supporting different pearls to form a necklace (7.7, 7.8). The game is to develop the ability to see that 'oneness' among the illogical and unreasonable divisiveness we see around us. This can be attained through awareness about 'oneness' and by attaining balance...

Krishna says, "I have created four varnas (divisions) based on differentiation of gunas and karmas , but know Me to be the non-doer and immutable (4.13). Brahmins , Kshatriyas , Vaishyas , and Shudras perform karmas according to the gunas springing from their nature" (18.41). Firstly, our divisive mind builds hierarchies around us. Secondly, falsehood is nothing but a manipulated truth. Together,...

रामायण की कथा के अनुसार, राजा बाली अजेय था क्योंकि उसमें किसी भी मुकाबले में अपने दुश्मन की आधी ताकत छीन लेने की क्षमता थी। यहां तक कि भगवान राम को भी उसे पेड़ के पीछे छुपकर मारना पड़ा। यह दर्शाता है कि बाली एक अनूठा शिक्षार्थी था जो लोगों और परिस्थितियों से कौशल और ज्ञान प्राप्त करता था क्योंकि वह दूसरों में शत्रुता के बजाय परमात्मा को देखता था। जब भी हम शत्रुता करते हैं तो घृणा पैदा होती है जो पर...

Krishna explained about the three gunas or characteristics of nature viz. Satva, Rajo and Tamo on various occasions in the Bhagavad Gita. He declares that no living being on earth or the higher celestial abodes of this material realm is free from the influence of these three gunas (18.40). This implies that at any given point of time we are under the influence of one guna or another.   Krishna cau...

विज्ञान के अनुसार ‘हिग्स क्षेत्र’ एक अदृश्य ऊर्जा क्षेत्र है जो संपूर्ण ब्रह्माण्ड में व्याप्त है। इस क्षेत्र के साथ अंतःक्रिया से उप-परमाणविक कणों को वजन मिलता है। इन उप-परमाणविक कणों का संयोजन ही हमारे चारों ओर दिखने वाला पदार्थ हैं। जबकि उप-परमाणविक कणों को वजन पाने के लिए ‘हिग्स क्षेत्र’ की आवश्यकता होती है, ‘हिग्स क्षेत्र’ को अपने अस्तित्व के लिए किसी की आवश्यकता नहीं होती है। उपरोक्त वैज्ञान...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਾਰਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਰਥਾਤ ਸਦੀਵੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (5.17)। ਅਣਜਾਣ ਜੀਵਨ ਹਨੇੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੱਟਾਂ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਪੱਧਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕੁੱਝ ਚਮਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ...

During our lives, we regularly go through polarities of happiness (sukh) and sadness (dukh). Krishna explained that when senses meet sense objects, polarities of sukh-dukh are generated (2.14). Praise gives us happiness and criticism makes us sad even though it is just a phenomenon of meeting of words with the ears. Life is a continuous interaction of senses and sense objects implying that polarit...

श्रीकृष्ण कहते हैं, "तुझ दोषदृष्टि रहित भक्त के लिए इस परम गोपनीय विज्ञानसहित ज्ञान को पुनः भलीभांति कहूँगा जिसको जानकर तुम दुःखरूप संसार से मुक्त हो जाओगे (9.1)। यह विज्ञानसहित ज्ञान सब विद्याओं का राजा, सब गोपनीयों का राजा, अति पवित्र, अति उत्तम, प्रत्यक्ष फलवाला, धर्मयुक्त, साधन करने में बड़ा सुगम और अविनाशी है (9.2)। इस उपर्युक्त धर्म में श्रद्धारहित पुरुष मुझको न प्राप्त होकर संसारचक्र में भ्र...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕਰਤਾਪਣ ਦੀ, ਨਾ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਮਫਲ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚੱਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (5.14)। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਸਰਿਸ਼ਟਾ ਜਾਂ ਰਚਨਾਹਾਰ ਜਾਂ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ ਹੈ। ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ  ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿ੍ਰਸ਼ਟੀ (ਬਰਤਨ) ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਹਸਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।...

After explaining the threefold nature of karta and karma , Krishna explains that buddhi (intellect) and dhruti (fortitude or courage) are also threefold as per gunas (18.29). He says, "The intellect is said to be satvik when it understands what is desireful action and renunciation, what is duty and what is not, fear and fearless, bondage and liberation (18.30). The intellect is considered to be ra...

అజ్ఞానం వల్ల మనము ఆస్తులను, సంపదలను కూడబెట్టుకునే ప్రయత్నంలో ఉంటాము. తద్వారా కర్మబంధాలను పోగు చేసుకుంటూ ఉంటాము. అవగాహన యొక్క మొదటి కిరణం ప్రసరించాక పరిత్యాగం గురించి ఆలోచించటం మొదలు పెడతాము. 'దేన్ని త్యజించాలి?' అనే విషయం మీద మనకు స్పష్టత ఉండదు. మన మనస్సుకు ఆయా పనులను మంచివి, చెడ్డవి అని నిరంతరము విభజించే లక్షణం ఉన్న కారణంగా మనం అవాంఛిత కర్మలను వదిలివేయడానికి సిద్ధమవుతాము. మరొకవైపు శ్రీకృష్ణుడు పర...

Understanding karta (doer) and karma (action) is one of the most complex issues of life. Bhagavad Gita explains about these complexities at various places. Krishna cautioned that even the wise are confounded about the subtleties of karma and akarma (inaction or reaction) (4.16). Krishna explained that detachment or sacrifice of cosmic energy capable of creation ( bhuta-bhava-udbhava-karo visargah...

एक बार दो शत्रुओं ने प्रार्थना की और प्रभु उनके सामने प्रकट हुए। प्रभु ने दोनों को वरदान देना चाहा। पहले व्यक्ति ने दूसरे की इच्छाओं के बारे में जानना चाहा। परन्तु दूसरे व्यक्ति ने प्रभु से अनुरोध किया कि पहले वाले को पहले आशीर्वाद दें क्योंकि प्रभु वहां पहले प्रकट हुए थे। तब पहले व्यक्ति ने प्रभु से कहा कि दूसरे की अपेक्षा उसे दोगुना दे दें। दूसरा व्यक्ति जो शत्रुता से अंधा हो गया था, प्रार्थना क...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੋਗੀ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰੀਆਂ—ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ (5.11)। ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਰਤਮਾਨ ਛਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਬੰਧਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਢੰਗ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਅਨਾਸਕਤ ਹੋਣ  ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪਦਾਰਥਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੁੱਝ ਵੀ...

ఓ కృష్ణా! నీవు కర్మలను సన్యసించడాన్ని మెచ్చుకుంటున్నావు. అదే సమయంలో వాటిని చేయమని కూడా సలహా ఇస్తున్నావు. ఏది మంచి మార్గమో నాకు స్పష్టంగా చెప్పు” అని అర్జునుడు అడిగాడు (5.1). అంతకుముందు కూడా, అర్జునుడు సాంఖ్య, కర్మ (3.1) మార్గాల మధ్య నిశ్చయత కోసం ప్రశ్నించాడు (3.2). కర్మలను సన్యసించమని శ్రీకృష్ణుడు ఎప్పుడూ చెప్పలేదు. ఆయన చెప్పింది ఏమిటంటే ఎవరూ కూడా కర్మలను పరిత్యజించడం ద్వారా సిద్ధిని పొందలేరు (3.4...

“యోగముచేత కర్మలను త్యజించి, వివేకం ద్వారా సంశయములన్నింటినీ తొలగించుకొనుచు అంతరాత్మయందు స్థిరమైన వానిని కర్మలు బంధించవు (4.41). కావున, ఈ అజ్ఞానము వలన కలిగిన సందేహమును జ్ఞానమనే ఖడ్గంతో రూపుమాపి యోగములో స్థిరపడుము” అని శ్రీకృష్ణుడు చెబుతున్నారు (4.42). శ్రీకృష్ణుడు 'జ్ఞానం' అనే ఖడ్గాన్ని ఉపయోగించి మన కర్మబంధనాల నుండి విముక్తి పొందమని సలహా ఇస్తున్నారు. పశ్చాత్తాపము అనేది కర్మబంధనానికి ఒక పేరు. ఇది మనం...

सत्य, वास्तविकता और ईश्वर एक हैं। ज्ञानियों ने अपने समय की भाषा का उपयोग करते हुए विभिन्न नामों और वाक्यांशों के साथ उसी का वर्णन किया। क्रिस्मस के अवसर पर ईसा मसीह द्वारा और बाइबल में प्रयुक्त कुछ ऐसे मुहावरे जो गीता में प्रतिध्वनित होते हैं, इस पहलू पर प्रकाश डालते हैं। समत्व गीता की नींव में से एक है और श्रीकृष्ण हमें विभिन्न चीजें, लोग जैसे दोस्त, रिश्तेदार और शत्रु तथा भावनाएं जैसे प्रशंसा और...

ਜੀਵਨ ਇਕ ਦੂਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਤੇਜਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੰਖਯੋਗੀ ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, (5.8) ਸੌਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਹ ਸਮਝ...