جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

«شعر ما فریاد مانده در گلوی یاغی است...» در اثر «فریاد شعر» از مجموعه «طغیان»، نیما شهسواری نقاب از چهره ادبیات فرمایشی و مدهوش برمی‌دارد. این اثر، نه یک سروده عاشقانه، بلکه مانیفستِ شاعران یاغی است که کلمه را برای درهم‌شکستنِ تختِ شاهان و بیداریِ شعور به کار می‌گیرند. اگر به دنبال معنای حقیقی هنر در خدمت آزادی و نقدِ کاسه‌لیسانِ درگاه قدرت هستید، این فریاد را بشنوید. مطالعه متن و شنیدن در وب‌سایت...

در بخش هفتم کتاب صوتی تهمینه، نیما شهسواری ما را به بازخوانی تکان‌دهنده‌ای از تاریخ معاصر ایران می‌برد؛ آنجا که میان مکر مدعیان اصلاح و تیغ جلادان، جانی به نام «آزادی» قربانی می‌شود. این روایت، مانیفستی است علیه سکوت و انفعال. همراه شوید در این سفر صوتی به اعماق سیاه‌چال‌هایی که از خون آزادگان رنگین شد و فریادی که از نای تهمینه برمی‌خیزد تا خواب غفلت را برآشوبد. برای دسترسی به نسخه کامل و سایر آثا...

چرا در ایران انقلاب نمی‌شود؟ در نخستین قسمت از ویژه‌برنامه «توهم رهایی ایران»، نیما شهسواری به سراغ یکی از بزرگ‌ترین سدهای ذهنی معترضان می‌رود: «تکیه به فروپاشی». بسیاری بر این باورند که جمهوری اسلامی همچون شوروی سابق، از درون دچار اضمحلال شده و خودبه‌خود فرو می‌ریزد. اما این یک قیاس مع‌الفارق و خطرناک است. در این پادکست تحلیل می‌کنیم که چرا جمهوری اسلامی به عنوان یک «حکومت دینی-فرقه ای» که قدرت ر...

«خودت را ذلیل کن تو مسکین گدا!»؛ نیما شهسواری در شعر «خداوند انسان» از کتاب رزم‌نامه، نقابی از چهره‌ی خدایانی برمی‌کشد که تشنه‌ی خونِ قوچ‌ها و فرزندان هستند. او با نقدِ صریحِ صفاتی چون «جبار و الضار»، انسان را در آینه‌ی بندگیِ خویش به چالش می‌کشد: برده‌ای که هم‌زمان خالقِ خدایِ خویش است. این اثر، اعتراضی است به «سیلابِ خونِ جاندارگان» و جنونی که تحتِ نامِ جهاد و شهادت، جان‌ها را می‌درد. واکاویِ ای...

واکاوی یوغ زرین و بیداری در بیغوله استبداد؛ تهمینه رزم‌آرا پس از دانشسرا، پا به خیابان‌های نفرین‌شده‌ی تهران می‌گذارد. نیما شهسواری در این بخش، با نثری گزنده و حماسی، تضاد میان «فریاد مشروطه» و «سکوت مشروعه» را به تصویر می‌کشد. روایتی از طبیبی که در مطبِ خویش، نه تنها درد تن، که ریشه‌های بردگیِ روانیِ ملتی را می‌جوید که به سنگینیِ زنجیرهای زرینِ خویش می‌نازند. از تقابل با دژخیمان تا رزم برای برابر...

در بخش پایانی ویژه‌برنامه «پوپولیسم» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سهمگین‌ترین ثمره عوام‌گرایی می‌پردازد: «چپاول و جنگ». وقتی یک جریان پوپولیستی با باج دادن به باورهای پوسیده، قدرت را قبضه می‌کند، برای بقای خود راهی جز دشمن‌تراشی و گسترش قلمرو ندارد. در این قسمت، مکانیسم تبدیل «غرور ملی یا مذهبی» به «ماشین جنگی» را واکاوی می‌کنیم. از غزوه‌های صدر اسلام و فریبِ وعده‌ی بهشت و حوریان، تا فج...

«اراده خواستن بودن همه معنای آن عزمم...» در اثر حماسی «اراده» از کتاب «طغیان»، نیما شهسواری علیه انفعال و خوابِ شیرینِ غفلت می‌شورد. این شعر، داستان برخاستن انسانی است که تمام قدرت‌های جهان را زیر پای اراده‌ی خویش می‌بیند. اگر به دنبال معنای واقعی شجاعت و راه رهایی از زشتی‌های دنیایید، این طنین بیدارباش را از دست ندهید. فراخوانی برای پیوستن به رزمِ آگاهی و تبدیل فردا به بزمی برای آزادی. شنیدن و در...

واکاوی خفقان و دانشسرای اسارت؛ در این اپیزود تکان‌دهنده از کتاب صوتی تهمینه، تهمینه رزم‌آرا پرده از چهره‌ی واقعی نهادهای آموزشی برمی‌دارد که به سلول‌های انفرادی بدل شده‌اند. نیما شهسواری در این بخش، روایتگرِ بیداری سیاسی در خوابگاه‌های دانشجویی و آشنایی با افکار «چپ» و «توده» است. از سرنوشتِ مفقودِ «شیرین» تا تکرارِ تراژدیِ «لیلا» در قامتِ پسری که به جرمِ باور، از حق تحصیل محروم می‌شود. این اپیزود...

در این قسمت ویژه‌برنامه «پوپولیسم» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ خاستگاه اصلی این پدیده یعنی «سیاست» می‌رود. پوپولیسم در سیاست، تنها یک روش تبلیغاتی نیست؛ بلکه نردبانی برای دستیابی به قدرت مطلق از طریق ساختن یک «اکثریت دیکتاتور» است. در این پادکست تحلیل می‌کنیم که چگونه سیاستمداران با باج دادن به باورهای معیوبِ توده و تقدیسِ فرهنگِ عامه، راه را بر هرگونه نقد و اصلاح می‌بندند. ما از...

«جیب پشت»؛ واکاوی دردناک حصارِ فقر و زوالِ آرزوها در چنگالِ پول است. نیما شهسواری در این اثر از کتاب «قیام»، به تلخی از روزگاری می‌گوید که در آن «آدم بی‌پول، بی‌فکر است»؛ چرا که تمامِ اندیشه‌اش در تسخیرِ لقمه‌ای نان قرار گرفته است. او با نقدِ ساختاری که در آن «جیب شاه» و «حرص و طمع» جایگزینِ جان و دلدادگی شده، ما را به بیداری از این فریبِ بزرگ فرامی‌خواند. برای شنیدن کلام صوتی و مطالعه تحلیل‌های ف...

تقابل جبر و اختیار در میدان آزادی؛ در این اپیزود از کتاب صوتی تهمینه، تهمینه رزم‌آرا از حصار نوجوانی عبور کرده و در قلبِ پایتخت، با حقیقتِ عریانِ استبداد روبرو می‌شود. نیما شهسواری در این بخش، ما را به واکاویِ مفهومی می‌برد که در آن «میدان آزادی» تنها نامی به عاریت گرفته است. روایتی از طغیانِ دانشجویان در سال ۷۸، حسرت‌های پدری فرتوت و فریادهای مادری که حجابِ اجباری و سلبِ حقِ پوشش را نشانه‌ی مرگِ...

در قسمت چهارم از ویژه‌برنامه «پوپولیسم» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ پیوند نامیمونِ «عوام‌گرایی و ملی‌گرایی» می‌رود. چرا ناسیونالیسم و پوپولیسم همیشه در آغوش یکدیگرند؟ از هیتلر و موسولینی تا گروه‌های راست افراطی امروز، همگی از یک حربه استفاده می‌کنند: «باج دادن به غرور توده». ناسیونالیسم با القای حسِ کاذبِ «نژاد برتر» یا «قوم برگزیده»، توده را همسو می‌کند تا در نهایت قدرت را به چنگ...

«کودک آزاد»؛ روایتی هولناک از جان‌های خردسالی است که در قربانگاهِ سنت و قوانینِ بدوی ذبح می‌شوند. نیما شهسواری در این اثر از کتاب «قیام»، به نقدِ ساختاری می‌پردازد که در آن «کشتنِ کودک توسط پدر و جد» حقانه شمرده شده است. او با به تصویر کشیدن شلاق، زخم و اشک‌های بی‌صدا، بیدادی را فریاد می‌زند که در سکوتِ خانه‌ها رخ می‌دهد. این شعر، مرثیه‌ای برای طفلانی است که مرگ را به زندگی در ویرانه‌یِ قدرت ترجیح...

واکاوی رنج و تبعیض مذهبی؛ در این اپیزود از کتاب صوتی تهمینه، به بازخوانی خاطراتی می‌پردازیم که با خون، جنگ و آوارگی گره خورده است. نیما شهسواری در این بخش، از مجادله‌ی تلخ میان ماندن در خاک و رفتن به سوی اجنبی پرده برمی‌دارد؛ جایی که تهمینه‌ی کوچک، شاهدِ زوالِ آرمان‌های پدر و فریادهای حق‌طلبانه‌ی مادر است. داستانِ ژاله و لیلا؛ یاران مهربانی که یکی قربانی جنگ شد و دیگری طعمه‌ی تبعیض و بهایی‌ستیزی....

در قسمت سوم از ویژه‌برنامه «پوپولیسم» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به کالبدشکافی نقش «نواندیشان دینی» در بقای استبداد می‌پردازد. این قشر نوظهور چگونه با استفاده از تکنیک‌های عوام‌گرایانه، میان یک دینِ صلب و مطالبات مدرنِ توده، پلی از فریب بنا می‌کنند؟ نواندیش دینی از سویی نانِ حکومت را می‌خورد و از سوی دیگر با «رقیق کردنِ اسلام»، سعی در خام کردن مردمی دارد که تشنه‌ی تغییرند. در این گفتگو،...

«او به دل هر جا که نامش باد تن ایران...» در اثر «تبعیدشدگان» از مجموعه «طغیان»، نیما شهسواری صدایی می‌شود برای آنان که بیداد و اجبار، میان آن‌ها و خاکشان فاصله انداخته است. این شعر، روایتی از ایستادگی کسانی است که اگرچه دور از ایران‌اند، اما نبضشان برای رهایی می‌تپد. تبعید در این نگاه، نه پایانِ راه، بلکه استمرارِ مبارزه در جغرافیایی وسیع‌تر است. پیامی برای پیوندِ دست‌هایی که از دور و نزدیک، پیروز...

در بخش دوم کتاب صوتی تهمینه، به بازخوانیِ تاریخی می‌نشینیم که در آن عشق و آرمان در گرداب «عادت» فرو می‌روند. نیما شهسواری با واکاوی تقابل دو اندیشه در بستر یک رابطه عاشقانه، از نسیانِ جمعی و سوگِ آزادی سخن می‌گوید. پدری که در «سرای نفت و خون» زاده شده و مادری که برای «دانستن» با سنت می‌جنگد؛ روایتی از مصدق، استبداد، و پشیمانی‌هایی که چشمان انسان را بر حقیقت می‌بندد. این اپیزود، آیینه‌ای است برای ت...

در قسمت دوم از ویژه‌برنامه «پوپولیسم» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ یکی از ریشه‌دارترین مصادیق عوام‌گرایی در تاریخ می‌رود: «پیامبران». آیا پیامبران، فرستادگانی از آسمان بودند یا هوشمندترین پوپولیست‌های تاریخ که با سوءاستفاده از ترس‌ها، نادانی‌ها و نیازهای بشر، قدرت را در اختیار گرفتند؟ در این گفتگو، از تکنیک‌های کلاسیک پیامبران برای خام کردن توده‌ها سخن می‌گوییم؛ از بخشیدن لقب «اشرف...

«ظلم بر زنان»؛ نقدی سهمگین بر ریشه‌های تاریخی و الهیاتیِ سرکوب زن است. نیما شهسواری در این اثر از کتاب «قیام»، با جسارتی بی‌نظیر به قوانینی می‌تازد که زن را «نیمه»، «شیطان» و «آلت دست» تعریف کرده‌اند. او با فراخوان به برخاستنِ «شیرزنان محروم»، پایانِ عصر بت‌پرستی و استبدادِ جنسیتی را اعلام می‌کند. این اثر نه تنها یک شعر، بلکه شیپور بیداری برای رسیدن به جهانی است که در آن هر «جان» فارغ از جنسیت، لا...

آزادی در آزادی بخشیدن است؛ این نخستین طنین از کتاب صوتی تهمینه است. در این اپیزود، با صدای نویسنده، مانیفستی علیه «تکرار تاریخ» و «انتقام» را می‌شنوید. تهمینه رزم‌آرا در گلوگاه تاریخی ایستاده است؛ جایی که پیروزی می‌تواند به اضمحلال رهایی بینجامد. نیما شهسواری در این اثر، ضمن دعوت به آگاهی، بر حرمت تن والای درختان پای می‌فشارد و از چرایی نشر دیجیتال سخن می‌گوید. برای شنیدن نسخه کامل و دسترسی به دیگ...

در نخستین قسمت از ویژه‌برنامه «پوپولیسم» در پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به کالبدشکافی مفهوم «قدرت‌طلبی» در پسِ شعارهای عوام‌گرایانه می‌پردازد. پوپولیسم چیست؟ آیا تنها مسیری برای رسیدن به قدرت سیاسی است یا ریشه در تمنای محبوبیت و جایگاه اجتماعی نیز دارد؟ در این قسمت، تفاوت میان «اصلاح‌گر انقلابی» که به ریشه‌ها و فرهنگ توده نقد دارد، با «عوام‌فریبی» که برای کسب قدرت بر موج احساسات و باورهای مو...

کتاب صوتی سرگردانی (قسمت پایانی)؛ اثری از نیما شهسواری «سرگردانی به طریقتِ جستن بدل شد و تنهایی به خروشِ جمعیِ بیشمار...» در این فرجامِ باشکوه، پیرمردِ هشتاد ساله‌ی داستان با کوله‌باری از رنج، هنر و آگاهی، به ایستگاهِ آخر می‌رسد. نیما شهسواری در این بخش، مرگ را نه به عنوان یک بن‌بست، بلکه به عنوانِ رسیدن به «آرامشِ مطلق» و پیوستن به ابدیت ترسیم می‌کند. ظهورِ دو جوانِ پرامید در کلبه، نمادی از تداوم...

«چه انسانِ مریضی پورِ الله!»؛ نیما شهسواری در شعر «صاحب پروردگار» از کتاب رزم‌نامه، با لحنی افشاگرانه به کالبدشکافیِ روان‌شناسیِ قدرت می‌پردازد. او پیوندِ شوم میانِ مفاهیمی چون «الله، شاه و والد» را برملا کرده و نشان می‌دهد که چگونه ادعایِ مالکیت بر زن، برده و حیوان، از دلِ وحی‌هایِ دروغین بیرون آمده است. این اثر، فراخوانی است برای شکستنِ بتِ «صاحب‌انگاری» و گذار به جهانی که در آن هیچ جانی مِلکِ د...

کتاب صوتی رسوخ؛ داستان کوتاه «همان» «رنگِ پرچم‌ها عوض می‌شود، اما صدایِ شکستنِ استخوانِ انسان همان است.» در این اثرِ تکان‌دهنده از نیما شهسواری، با نگاهی عریان به لایه‌های پنهان بنیادگرایی و استبداد نگریسته می‌شود. داستان «همان»، روایتِ بیداریِ جانی است که در میان هیاهویِ ذکرها و فریادها، به دنبال یافتنِ منشأ واحدِ خفقان می‌گردد. نویسنده در این اثر، مرزهای ظاهریِ میان قدرت‌ها را برمی‌چیند تا حقیقت...

در دهمین و آخرین قسمت از ویژه‌برنامه «هژمونی جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری از «امید» و «نقشه راه رهایی» سخن می‌گوید. برای درمان یک بیماری، ابتدا باید آن را شناخت. نیما شهسواری تبیین می‌کند که مشکلات ایران (از فقر اقتصادی تا خفقان سیاسی) معلولِ یک ریشه واحد هستند: «اسلام سیاسی». او معتقد است هرگونه تلاشی برای تغییر، بدون ایستادگی در برابر ارکان سلطه نظام (ولایت فقیه، قوانین اسلامی و مهدویت سیاسی) تن...