جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

کتاب صوتی سرگردانی (بخش سیزدهم)؛ اثری از نیما شهسواری «سیمایی از زشتی‌های درونشان؛ این مترسک‌ها به نقابی دل‌فریب زیبا گشتند، اما بی‌نقاب چه سیمای کریهی دارند...» در این فصلِ تماشایی، نیما شهسواری قهرمانِ پیرِ خود را در میانه دو جهان قرار می‌دهد: دنیای کتاب‌ها برای یافتنِ مرهمی برای رنج‌های بشری، و بومِ نقاشی برای عریان کردنِ حقیقت. پیرمرد که حالا با قامتی خمیده اما روحی سرکش در جنگل آرمیده، با قلم...

«با چنین حربه شد آری ظلم رحمت!»؛ نیما شهسواری در شعر «آزمون الهی» از کتاب رزم‌نامه، به چالش کشیدنِ مفاهیمی چون «حکمت و امتحان الهی» در مواجهه با فقر، اعتیاد و بلایای طبیعی می‌پردازد. او می‌پرسد چگونه می‌توان تن‌فروشیِ مادری از فقر یا مرگِ کودکانِ کار را با واژه‌ی «آزمون» توجیه کرد؟ این اثر، نقدی عریان بر «سرپوشِ دین» است که درد را عذاب و ظلم را رحمت جلوه می‌دهد. فریادی برای رهایی از تفکراتِ بنیان‌...

کتاب صوتی رسوخ؛ داستان کوتاه «شهلای رعنا» داستانی از دو زن، دو انتخاب و یک جان که در میانِ ایثار و تمنا سرگردان است. نیما شهسواری در این اثر، روایتگر زندگی شهلاست؛ زنی که در پانزده‌سالگی به مسلخِ سنتی کور رفت و سال‌ها «جان» خود را فدای رشد فرزندش کرد. در مقابل، رعنا ایستاده است؛ زنی که شورِ زندگی را در گریز و جستجو می‌بیند. سعید، حلقه‌ی اتصال این دو دنیاست. شهلای رعنا، واکاویِ عمیقِ مفهومِ مادرانگ...

در نهمین قسمت از ویژه‌برنامه «هژمونی جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به سراغ یکی از حیاتی‌ترین و در عین حال انتزاعی‌ترین ارکان سلطه این نظام می‌رود: «امام زمان». چرا جمهوری اسلامی خود را «دروازه ظهور» می‌نامد؟ در این اپیزود، تحلیل می‌شود که چگونه مفهوم انتظار، از یک باور مذهبی به یک ابزار سیاسی برای تولید «انفعال» و «بردگی مدرن» تبدیل شده است. نیما شهسواری تبیین می‌کند که نظام با گره زدن بقای خود به...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش دوازدهم)؛ اثری از نیما شهسواری «ذهنِ آشفته‌ام بر بوم، صورتک‌هایی از این آدمیان می‌کشید که سیمای بی‌نقابشان در اذعان است...» در این بخشِ سرشار از تصویرسازی، پیرمردِ سرگردان پس از عزیمتِ فرزند، به آغوشِ مادر-طبیعت (جنگل) پناه می‌برد. نیما شهسواری در این اپیزود، گذارِ قهرمان از "عمل" به "هنر" را روایت می‌کند. پیرمرد که دیگر توانِ جسمیِ سابق برای کار در مزرع...

«نباشد حقیقت جز آزادگی»؛ نیما شهسواری در شعر «آزادی و دیگر هیچ»، برآیندِ تمامِ طغیان‌ها و چامه‌هایِ کتاب رزم‌نامه را در یک کلام خلاصه می‌کند: آزادی. او که خود را جنگ‌سالارِ رهایی می‌نامد، با نفیِ قوانینِ تحمیلی و ادیانِ جبار، «عشق به جان و جاندار» را تنها آیینِ ماندگار معرفی می‌کند. این اثر، فراخوانی است برای نوشیدن از افکارِ آزاد و گذار از «کین و افترا» به سویِ جهانی که در آن حقیقت، چیزی جز رهایی...

کتاب صوتی رسوخ؛ داستان کوتاه «سوختن پاکی» «آتشی که به نامِ پاکی افروخته شد، جانِ معصومیت را خاکستر کرد.» نیما شهسواری در این اثرِ هولناک و بیدارکننده، به یکی از تاریک‌ترین زوایایِ سنت‌هایِ بدوی می‌پردازد: ناقص‌سازی جنسی زنان. «سوختن پاکی»، روایتِ دخترکی است که از بازی‌هایِ شادِ دشت به دالانِ مرگبارِ کلبه‌ای برده می‌شود تا به نامِ «عصمت» و «آبرو»، جانی دریده و دوخته شود. این داستان، نقدِ عریانِ پدر...

در هشتمین قسمت از ویژه‌برنامه «هژمونی جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به تشریح سه ابزار کلیدی نظام برای بقا می‌پردازد: «سرکوب»، «ترس» و «جهاد». چرا جمهوری اسلامی اعدام و شکنجه را نه تنها پنهان نمی‌کند، بلکه گاه به آن دامن می‌زند؟ در این اپیزود، تحلیل می‌شود که چگونه از همان روزهای نخست در پشت‌بام مدرسه رفاه، «ارعاب» به عنوان یک استراتژی برای فلج کردن اراده عمومی برگزیده شد. از کشتار سال ۶۷ تا سرکوب خ...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش یازدهم)؛ اثری از نیما شهسواری «پاسخِ لطف را به لطف می‌دهی و پاسخِ ظلم را به آزادگی...» در این فصلِ عمیق و تکان‌دهنده، پیرمردِ سرگردان با واقعیتی تازه روبرو می‌شود: رنجِ جانداران در چنگالِ تله‌های بشری. نیما شهسواری در این بخش، شفقت را از دایره‌ی انسان فراتر برده و به قلبِ حیات می‌کشاند. قهرمان با نجاتِ گرگی زخمی و تیمارِ او در همان اتاقی که مأمنِ یار و طفل بود، نشان می‌دهد...

"پور خدا" شعر و کلام نیما شهسواری حاشا به تو و غیرت تو مردک دین‌دار آن چهار زنا کشتی و کشتار تو شد کار تو هیز و پر از شهوت و تو مردک بدکار تو لشگر الله تویی عاشق و دین‌دار در جنگ تو شمشیر خدایی توی خون‌خوار از حرص کنیزان تو شدی وارد این کار زن دیدی و اذن تو خداوند تو مکار با صیغه یکی صد شد و صدها زن و کشتار او می‌کشد و کشته تو را او به تو تکرار تو غرق به دنیای خداوند تو دین‌دار این بودهمه مسلک زشت...

کتاب صوتی رسوخ؛ داستان کوتاه «سنگ‌زار» «در شهری که سنگ‌ها می‌گریند، آدمیان به نامِ خدا، جان می‌درند.» نیما شهسواری در این اثرِ بی‌پرده و تکان‌دهنده، روایتگرِ فاجعه‌ای است که از «شک» آغاز شده و به «سنگسار» ختم می‌شود. «سنگ‌زار»، داستانِ زنی است که میانِ دیوارهایِ نامرئیِ مالکیتِ شوهر و شهوتِ متجاوز، دو بار کشته می‌شود؛ یک‌بار با تجاوز و بار دیگر با قضاوتِ قانونی که در آن، تمامِ صندلی‌ها از آنِ مردا...

چرا ما از کنار درد دیگران می‌گذریم؟ در قسمت ۶۲ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری با نگاهی عمیق به روان‌شناسیِ «بی‌تفاوتی اجتماعی» می‌پردازد. ما در جهانی زندگی می‌کنیم که رنج، از سلاخ‌خانه‌های حیوانات تا بازداشتگاه‌های سیاسی، به امری روزمره بدل شده است. شهسواری ریشه‌های این گذرِ بی‌رحمانه را در چهار عامل اصلی واکاوی می‌کند: «خودخواهیِ فاقد اخلاق»، «ترسِ تزریقی از سوی حکومت‌ها»، «منافع شخصیِ گره‌خور...

در هفتمین قسمت از ویژه‌برنامه «هژمونی جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به سراغ اصلی‌ترین و بحث‌برانگیزترین رکن نظام می‌رود: «ولایت فقیه». آیا ولایت فقیه یک بدعت در تشیع بود یا بازگشتی به ریشه‌های سیاسی اسلام صدر؟ در این اپیزود، تحلیل می‌شود که چگونه خمینی با درهم‌آمیختن قدرت مطلقه پادشاهان کهن و تقدس الهی، مخوف‌ترین شکل استبداد—یعنی استبداد دینی—را پدید آورد. نیما شهسواری تبیین می‌کند که ولایت فقیه چگ...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش دهم)؛ اثری از نیما شهسواری «کودک شده بودم و کنجکاو... پیرمردی با موی سپید که در بازی‌های کودکانه، دوباره بذر شادمانی می‌پاشید.» در این فصلِ لطیف و در عین حال عمیق، پیرمردِ سرگردانِ داستان، طفلِ رنج‌دیده را در آغوشِ کلبه و مزرعه می‌پروراند. نیما شهسواری در این بخش، معجزه‌ی «تربیتِ آزادانه» را روایت می‌کند؛ جایی که قهرمان نه با تعصب، بلکه با قصه و دانستن، نهالی را به درختی تن...

"زن" شعر و کلام نیما شهسواری مرد بودن این زن شده این راه معاشش دادنِ لقمه‌ی نانی به سه طفلش شده این آه بهایش او جان خودش جسم و تن و داد به حراج تا سیر شود طفل صغیرش بر این باج ای وای بر این قوم پر از شهوت و بیمار از ریختن خون دگر شاد شد این بار مردان هوس‌باز و تن سوخته از زن آتش زند آن مرد زنش را به تو صد بار زن زیر تن مرد خدا دید و لبش سوخت شاید نگران صیغه نباشد دل و این بار مردی که چنی...

کتاب صوتی رسوخ؛ داستان کوتاه «سراپا» «پایی نداشت، اما به هزاری دیگر پا شد و در پیش بود.» نیما شهسواری در این اثرِ استوار و فلسفی، ما را به خلوتِ جانی می‌برد که سال‌هاست در حصارِ صندلی چرخ‌دار و پشتِ شیشه‌ی پنجره، جهان را نظاره کرده است. «سراپا»، عصیانِ انسانی است در برابرِ «حکمت‌هایِ اجباری» و فریادی است بر سرِ آسمان برای بازپس‌گیریِ حقی که در بدوِ تولد دریغ شده است. این داستان، روایتِ تبدیلِ دردِ...

در قسمت شصت و یکم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ مفهوم «بیدارگری» می‌رود؛ ضرورتی حیاتی برای عبور از خواب هزارساله‌ی غفلت. چرا جوامع ما در میانه‌ی تکنولوژی قرن ۲۱، همچنان غرق در هذیان‌های دینی و اورادِ جادویی هستند؟ شهسواری با نقد تند بر «دین موروثی»، از ناآگاهیِ کسانی می‌گوید که خود را مسلمان می‌دانند اما از واقعیات تاریخیِ تلخی چون ازدواج پیامبر با عایشه یا احکام خشنی مثل بریدن دست بی‌...

در ششمین قسمت از ویژه‌برنامه «هژمونی جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به کالبدشکافی یکی از حیاتی‌ترین ستون‌های بقای نظام می‌پردازد: «ضدیت با غرب». چرا جمهوری اسلامی نمی‌تواند و نمی‌خواهد با جهان غرب به صلح برسد؟ در این اپیزود، ریشه‌های این تضاد در سه سطح تحلیل می‌شود: از انتقام‌گیری تاریخی از مدرنیته‌ی دوران پهلوی، تا تاثیر ویروسی تفکرات چپ و مارکسیستی، و در نهایت تضاد ذاتی شریعت با ارزش‌های عصر روشنگ...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش نهم)؛ اثری از نیما شهسواری «تو آزاد به دنیا آمدی و این خون‌پرستان اسیرت کردند؛ من تو را از این تجارتِ خون می‌روبم.» در این فصلِ تکان‌دهنده و خشم‌آگین، نیما شهسواری نقاب از چهره‌ی زشتِ سنت‌هایی برمی‌دارد که تحتِ لوای تقدس، به جان و تنِ کودکان دست‌درازی می‌کنند. قهرمان داستان که پیش‌تر زخمِ فقدانِ معشوق را چشیده، اکنون با نجوای کثیفِ «برده‌فروشان» روبرو می‌شود. او با قلبی مال...

"به خواندن" شعر و کلام نیما شهسواری من از زندگانی بریدم بشر ببین تیغ بر دست و پایان نفر زِ هرجا نگاهی کنم در جهان زِ تو ظلم بینم ببین ای فغان تو مجنون بسازی زِ آزاده تن زِ آن شیر ژیان و پیلانِ تن تو کشتی همه عاطفه مهر و عشق اسارت کشیدی خرد ذهن و فکر تنان را تو بستی به شلاق حد زنان را تو کشتی به تیغ حسد زبانم شده لال گفتار شعر زِ خواندن کتابان دیوان کبر به حیوان قسم سیرم از زندگی ببین تیغ و پایان ه...

کتاب صوتی رسوخ؛ داستان کوتاه «زبان» «زبان می‌چرخید، شمشیر می‌رقصید و جانی در سکوت درو می‌شد.» نیما شهسواری در این اثرِ فلسفی و عمیق، به کالبدشکافیِ پدیده‌یِ «مسخ کلامی» می‌پردازد. داستان «زبان»، روایتگرِ تاریخی است که در آن کلمات، برّنده‌تر از شمشیرها، توده‌ها را به مسلخ می‌برند. از زمزمه‌هایِ گوش‌نواز که قربانی را سحر می‌کنند تا فریادهایِ کینه‌توزی که حکمِ بریدن و دریدن صادر می‌کنند؛ «زبان» ریشه‌...

در قسمت شصتم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به واکاوی مفهوم «اعتراض» به عنوان تنها موتور محرک پیشرفت جوامع می‌پردازد. چرا حکومت‌های مستبد، از جمهوری اسلامی تا کره‌ی شمالی، با تمام قوا در پی خاموش کردن صدای معترضان هستند؟ پاسخ روشن است: معترض، آن جرقه اولیه‌ای است که انبار باروتِ بیداری را شعله‌ور می‌کند. در این گفتار، نقد تندی بر فرهنگ «سکون و تسلیم» (که ریشه در نگاه‌های سنتی و اسلامی دارد) وار...

در پنجمین قسمت از ویژه‌برنامه «هژمونی جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به واکاوی استراتژی «کمربند شیعی» می‌پردازد؛ عاملی که فراتر از مرزهای جغرافیایی، ستون فقرات سلطه‌گری سیاسی نظام را تشکیل می‌دهد. آیا «صدور انقلاب» تنها یک شعار بود یا ریشه در ذات توسعه‌طلب اسلام دارد؟ در این قسمت، تحلیل می‌شود که چگونه جمهوری اسلامی با یارکشی از میان شیعیان منطقه و ساختن نیروهای نیابتی، در پی تبدیل شدن به یک «قدرت ج...

کتاب صوتی سرگردانی (بخش هشتم)؛ اثری از نیما شهسواری «بخند دنیا که ما اشک داریم... بخند که ما به رنج زاده و در آن پرورده‌ایم.» در این فصلِ تکان‌دهنده و پایانی، "سرگردانی" به اوجِ فلسفیِ خود می‌رسد. یارِ رنج‌دیده‌ای که از دخمه‌ی زشتی‌ها نجات یافته بود، این بار در چنگالِ مرضی بی‌رحم گرفتار می‌شود. نیما شهسواری در این بخش، فریادِ اعتراضیِ قهرمان را علیه سکوتِ سردِ جهان و آسمان به تصویر می‌کش...

"بیدار" شعر و کلام نیما شهسواری زِ دنیا او برید و بر جهانش راه نیست او به آواز جهانش نغمه‌ای بدساز زیست از همه دار جهان دور است و او در کار نیست فکر او مرگ است و مردن جز همین اظهار نیست او به دنیا خسته شد از جام جم او ذله شد هر چه دارد فکر او بر انتحارش بسته شد تیغ بر جان می‌کشد خون بر زمین‌ها جاری است لخته خونی آید و بر فکر خود او باقی است او به دنیا هیچ دارد از جهان او شاکی است از گذشت...