جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

شعر «مدح» از مجموعه قیام، شورشی است علیه تملق‌های تاریخی. نیما شهسواری در این اثر، قلم را نه برای ستایش قدرتمندان، بلکه برای تمجید از «کودک کار»، «مهر مادر» و «زخم‌های تجاوز» به دست می‌گیرد. این مدحی است برای آنان که در دل زجر و دار، فریاد آزادی سر دادند. اگر به دنبال معنای واقعی شجاعت در بستر کلمات هستید، این پادکست شعری را از دست ندهید. دسترسی رایگان به تمامی آثار در وب‌سایت جهان آرمانی: https:/...

«جانم و جانم، تمام داشته‌ام در دنیا است؛ جانت را پاس بدار که هیچ والاتر از آن نیست.» در داستان "آرزو" از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری با نگاهی گزنده و منتقدانه، توهمِ برابری و فاجعه‌ی قربانی کردن را روایت می‌کند. داستانی از گوسفندانی که با رؤیای عروسی و وصال، به پیشوازِ تیغِ برانِ آیین می‌روند. این اثر، فریادی بلند علیه سنت‌های خونین و نقد ساختارهایی است که مرگ را به نام آرزو و س...

در قسمت دوم از ویژه‌برنامه «از پهلوی تا جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به سراغ ریشه‌های عمیقی می‌رود که از تاج به عمامه ارث رسیده است. چرا با وجود تغییر ظواهر، «ماهیت قدرت» در ایران ثابت مانده است؟ در این قسمت تحلیل می‌شود: - انحصار قدرت؛ چگونه هر دو نظام، میراثِ مشروطه و تلاش مردم برای تقسیم قدرت را زیر پا گذاشتند تا حاکمیتی مطلقه بنا کنند؟ - فرهنگِ خدا و بندگی؛ واکاوی اعتیاد تاریخی ما به اطاعت و ف...

«سگ از آن روزی نجس گشتا که فریادش عیان / طبل رسوایی دزدان را بزد او در جهان...» در اثر تکان‌دهنده «وفا» از مجموعه «طغیان»، نیما شهسواری ریشه‌ی باورهای تحمیلی را به چالش می‌کشد. او معتقد است نجاست نه در ذاتِ جان‌دار، بلکه در دست‌های دزدانی است که برای پنهان کردنِ غارتگریِ خود، صدایِ بیدارباش را تکفیر کردند. این شعر، مرثیه‌ای برای وفاداری و کیفرخواستی علیه «شاهانِ نجس» است که جان و ناموسِ جهان را به...

«او را زودتر ببر؛ با دیدن این صحنه کودکانمان آزار خواهند دید.» در داستان "تنیده" از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری لایه‌های پنهان رنجِ جانی را می‌شکافد که میان عشق مادری و قساوتِ بی‌صدای جهان گرفتار شده است. تنیده، روایتگر گربه‌ای است که پس از سال‌ها حسرت، جان می‌بخشد، اما جهانِ "دوپایان" با ربودن پاره‌ی تنش، او را به مسلخ جنون و خودویرانی می‌کشاند. این اثر، نقدی عریان بر...

در آغازِ ویژه‌برنامه جدید «از پهلوی تا جمهوری اسلامی»، نیما شهسواری به سراغ یک جراحیِ تاریخی می‌رود: مقایسه دو حکومتی که بر ایرانِ معاصر سایه افکنده‌اند. چرا ما مدام در «فرهنگ ضدیت» گرفتاریم و از ترسِ عقرب به مار پناه می‌بریم؟ در این قسمت مقدماتی واکاوی می‌شود: - فرهنگ ضدیت؛ تبیین این حقیقت که چگونه نفرت از جمهوری اسلامی، ناخودآگاه تصویری اسطوره‌ای و بی‌عیب از پهلوی می‌سازد. - تقابل مدرنیسم و تحجر...

«تو شدی موسی و قاتل، تو کلیم‌الله و شاه!»؛ نیما شهسواری در شعر جسورانه‌ی «کلیم‌الله»، پرده از چهره‌ی خدایی برمی‌دارد که «خشم و کین» آیینِ اوست. او با بازخوانیِ بدعت‌آمیزِ داستانِ موسی، پیمبری را نه مسیری برای هدایت، بلکه راهی برای «ارضایِ شاهِ آسمانی» از طریقِ کشتار، قربانی و تجاوز می‌بیند. این اثر، نقدی عریان بر «نظمِ خون» است که بهشت (عدن) را تنها سهمِ فرزندانِ خونین‌تن می‌داند. واکاویِ این پیون...

«آزادی تراوش خویش از او است؛ به جان خویشتن دنیا همه او است.» در داستان "فردید" از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری لایه‌های عمیق اسارت را می‌شکافد. این اثر روایتگر جانی است که میان امنیتِ حقیرانه‌ی قفس و شکوهِ پرمخاطره‌ی پرواز ایستاده است؛ نقدی تند بر ساختارهایی که رهایی را به بهای لقمه‌ای نان از موجودات می‌روبایند. فردید، نه فقط یک داستان، که مانیفستِ بازگشت به اصالتِ پرواز است. نسخ...

به ایستگاه پایانی ویژه‌برنامه «برساخت‌های انسانی» خوش آمدید. نیما شهسواری در این قسمت، نه تنها تمام رشته‌های بحث را به هم گره می‌زند، بلکه دریچه‌ای رو به یک افقِ تازه می‌گشاید: «جان‌پنداری». در این قسمت پایانی می‌شنوید: - ضرورتِ ویرانی؛ چرا باید برساخت‌های عبث، زشت و دگمی که جان را با پول و قدرت معامله می‌کنند، از میان بروند؟ - پویایی در برابرِ ارتجاع؛ نقد ساختارهای دگم (از قوانین اساسی تا احکام م...

"قیامت" شعر و کلام نیما شهسواری به‌زمین آمدن سیل خدایان و زمین خونبار است آن مسیحا و زمان در طلب جنگ خدا قهار است سیلی از جن و ملائک و نسان بیمار است این‌قیامت همه زشتی و ببین دست خدا در کار است هفت یورش زِ خداوند و خدا را کار است هفتصد و هفت هزار مکر و خدا مکار است خون‌زمین را به خودش غرق به باران کار است ابرها خون و تلاوت که خدا جبار است امر یزدان و زمین می‌درد از تن جان را آن که بود ا...

«شاه و خالق، خان و یکتا؛ مرگِ اینان شاهی است...» سرانجام به ایستگاه پایانی «آفکینش» رسیدیم. در بخش ششم، نیما شهسواری شکوهِ آزادی را در برچیده شدنِ بساطِ هرگونه والامقامی ترسیم می‌کند. روزی که جانداران، حکمِ معزولیِ خدای جبار را قرائت می‌کنند و او را نه به بند، بلکه به «برابری با دیگر جانداران» محکوم می‌نمایند. این پایانِ تمامِ بندگی‌ها و آغازِ عصرِ پاسداری از جان است. عصری که در آن نه خانی هست و ن...

در قسمت نهم از ویژه‌برنامه «برساخت‌های انسانی»، نیما شهسواری به سراغ ستونِ دانایی بشر می‌رود: «علم». چرا علمی که قرار بود ما را از جهل و ترسِ دوران باستان برهاند، امروز با ساخت بمب‌های اتمی و آزمایش‌های وحشیانه بر جانوران، خود به منبعِ جدیدی از وحشت و استثمار بدل شده است؟ در این قسمت واکاوی می‌شود: - تبارشناسی علم؛ چگونه علم به عنوان جایگزینی برای «خدا» پدید آمد تا به نادانی و ناتوانی بشر پاسخ دهد...

«پاسخ به طلب نان و رهایی که چنین است / سرب است شکنجه همه باطوم به کین است» در اثر «ناکار» از مجموعه «طغیان»، نیما شهسواری با زبانی برنده، لرزه بر پیکره‌ی قدرتی می‌اندازد که خود را «سایه‌ی الله» می‌نامد اما پاسخش به گرسنگی و آزادی، سرب و شکنجه است. این شعر، روایتی از خشم توده‌ها و فرجامِ خاکسترگونه‌ی ستمکارانی است که خونِ ملت را در شیشه کرده‌اند. طنینِ بیداریِ ملتی که میان «نان» و «آزادی» پیوندی نا...

«من بمیرم لیک دنیا و جهان آزاد کرد...» در بخش پنجم و پایانی کتاب شعر صوتی آفکینش، شاهدِ شکوهمندترین نبردِ تاریخ هستیم. نیما شهسواری روایت می‌کند که چگونه اتحادِ آزادگان، قفل‌های جهنمِ یزدان را می‌شکند. این نه یک پایان، که آغازِ عصرِ انسان است؛ عصری که در آن "شرِ یزدان" از پهنه‌ی هستی پاک می‌شود. شورشِ فرشتگان، سقوطِ تختِ استبداد و تولدِ دنیایی بدونِ بندگی را در این اپیزود بشنوید. این مان...

در قسمت هشتم از ویژه‌برنامه «برساخت‌های انسانی»، نیما شهسواری به واکاوی یکی از زیباترین و در عین حال پیچیده‌ترین ابداعات بشر می‌پردازد: «هنر». آیا هنر تنها برای پر کردن اوقات فراغت و خلق زیبایی است، یا قدرتمندترین ابزار غیرجبری برای تغییرِ بنیادینِ انسان و جهان؟ در این قسمت می‌شنوید: - هنر به مثابه برساخت؛ چگونه انسان هارمونی را به اصوات طبیعت افزود و جهان را بازآفرینی کرد؟ - تثلیثِ هنر؛ تحلیل سه...

«تو شدی یزدان و یزدان با تو آن مفهوم کین!»؛ نیما شهسواری در شعر کوبنده‌ی «عبد حقیر»، تمدن‌های بشری را مجموعه‌ای از «ننگ و هذیان» می‌خواند. او با حمله به فلاسفه، عارفان و شاعرانی که ریا را بافته‌اند، چهره‌ی واقعی انسانِ مذهبی را در آینه‌یِ قرن‌ها کشتار، غارت و ظلم به حیوان و گیاه نشان می‌دهد. این اثر، مانیفستی برای واژگونیِ سیمایِ اسارت و خلق انسانی دگر است که آیینش تنها «آزادی» است. واکاوی این طغی...

«باید این دیوانگی‌ها را به پایان، آدمان...» در بخش چهارم و پایانی کتاب شعر صوتی آفکینش، نیما شهسواری پرده از بازی‌های خونین قدرت در طول تاریخ برمی‌دارد. از طوفان نوح تا ذبح‌های آیینی؛ از فریبِ عدن تا استبدادِ زمین. این اثر، روایتِ تلاقیِ شکوهمندِ طغیان‌گرانِ اساطیری با جان‌های بیدارِ انسانی است. آیا زمانِ آن نرسیده که از مردابِ بندگیِ یزدانِ جبار گذر کنیم؟ بشنوید نغمه‌ی اتحادی را که تختِ لرزانِ مس...

در قسمت هفتم از ویژه‌برنامه «برساخت‌های انسانی»، نیما شهسواری به سراغ ستون فقراتِ دنیای مدرن می‌رود: «اقتصاد». چگونه برساختی که قرار بود رفاه انسان را تامین کند، اکنون به خدایی بی‌همتا بدل شده که جانِ میلیون‌ها جاندار در برابرِ آن بی‌ارزش است؟ در این قسمت واکاوی می‌شود: - تبارشناسی اقتصاد؛ از میلِ غریزی به مبادله تا شکل‌گیریِ بازارهای ناعادلانه. - نقد «مالکیت»؛ ریشه‌های مالکیت در نگاه‌های الهی و ت...

«فغان» صدای بی‌صدایانی است که زیر تیغِ بی‌رحمِ قدرت و سنت، جان می‌دهند. نیما شهسواری در این شعر از کتاب قیام، مرزهای همدلی را فراتر از انسان برده و خون جاری از جان‌داران را لکه‌ای بر دامن آزادی می‌بیند. این اثر، مانیفستِ رزمندگانی است که نه برای سلطه، بلکه برای پایان دادن به تختِ ظلمت و واژگونیِ شاهِ ظلمان می‌جنگند. آیا آزادی بدونِ پایان دادن به رنجِ تمامِ جانداران ممکن است؟ برای دسترسی به متن کام...

«این خدا بیمار و راهش تا ابد ویرانگی است...» در بخش سوم کتاب شعر صوتی آفکینش، نیما شهسواری نقاب از چهره‌ی خدای جبار برمی‌دارد. روایتی هولناک از سلاخ‌خانه‌ی قدرت که در آن، آگاهی با شکنجه پاسخ داده می‌شود. سرنوشت اردان در قعر آب، مهراز در میانه‌ی رنج‌های جهان و شیطان در آتشِ تهمت، چه پیامی برای انسانِ امروز دارد؟ این اثر، واکاویِ مکر و فریبِ ساختاری است که آزادی را «هذیان» و بیداری را «عصیان» می‌نام...

در قسمت ششم از ویژه‌برنامه «برساخت‌های انسانی»، نیما شهسواری به سراغ حیاتی‌ترین برساخت برای زیستِ جمعی می‌رود: «اخلاق». آیا اخلاق یک میل ذاتی به همدردی است یا ابزاری برای کنترل و سرکوب که توسط مذاهب و قدرت‌ها تغییر شکل یافته است؟ در این قسمت واکاوی می‌شود: - تبارشناسی اخلاق؛ ریشه‌های همدردی در وجود انسان و تضاد آن با تعالیم وحشیانه. - نقد استبداد دینی؛ چگونه ادیان ابراهیمی با ترویج برده‌داری و خشو...

«با تو من این جام را اینسان دگرگون ساختم...» در اثر «صبور» از مجموعه «طغیان»، نیما شهسواری به لایه‌های پنهانِ هر نبرد، یعنی همراهی و صبوری می‌پردازد. این شعر، ادای دینی است به جانی که دوشادوش مبارز ایستاد، نترسید و با ایثارِ شادیِ خویش، بسترِ بیداری را فراهم ساخت. در نگاه شاعر، آزادی و عشق فردا، محصولِ پیوندِ «جنگِ آگاهانه» و «صبرِ مقتدرانه» است. ستایشی از زن به مثابه نماد مهر و ستونِ دگرگونی جهان...

در بخش دوم از «کتاب شعر صوتی آفکینش»، نیما شهسواری ما را به تماشای "کارگاه خلقت" می‌برد؛ جایی که قدرت، برای گریز از ملال، موجودی به نام انسان را از خاک و حیله می‌سرشتد. اما این پایان ماجرا نیست. در اوجِ نمایش قدرت، سه تن در برابر فرمانِ سجده قد علم می‌کنند. این شعر، روایتِ تولدِ نخستین فریادهای آزادی در برابر یزدانی است که می‌خواهد با حقیر کردنِ دیگری، بزرگیِ خویش را تماشا کند. بشنوید رو...

در قسمت پنجم از ویژه‌برنامه «برساخت‌های انسانی»، نیما شهسواری به سراغ یکی از چالش‌برانگیزترین مفاهیم دنیای مدرن می‌رود: «هویت و ملیت». چرا ما افتخارات خود را در دستاوردهای دیگران و مرزهایی که به اجبار در آن زاده شده‌ایم جست‌وجو می‌کنیم؟ در این قسمت واکاوی می‌شود: - تبارشناسی هویت؛ از قبیله‌گرایی باستانی تا ملی‌گرایی مدرن. - نقد «جبر جغرافیایی» و پوچیِ هویت‌های تصادفی که بر پایه فکر و انتخاب نیستند...

«تویی آن رود و شبانگاه... تو جاوید و تو مانا»؛ نیما شهسواری در چامه‌ی دل‌انگیز «رود رهایی» از کتاب رزم‌نامه، به ستایشِ گوهری والا می‌پردازد که در سپیدیِ برف، شکوهِ جنگلِ افرا و زلالِ رودخانه تجلی یافته است. او در این اثر، رهایی را در پیوندِ «من» با «تو»یِ جاویدان جستجو می‌کند؛ تویی که مدفنِ غم‌هاست و نوری هویدا در تاریکی. این شعر، مرهمی است بر دل‌های امیدوار و نفسی که با جاری شدن در رودِ عشق، خوشب...