جافکری | Jafekri

تو اپیزود پنجم درباره این صحبت می‌کنیم که چه فرقی بین زندگی کردن، و گرفتار شدن توی داستان‌هایی که ذهنمون مدام می‌سازه وجود داره؛ اینکه چطور می‌تونیم هویت‌مون رو از موفقیت‌ها و شکست‌هامون جدا کنیم و در نهایت، با یه تمرین ساده اما عمیق، اولین قدم عملی رو به سمت ذهن‌آگاهی برداریم؛ فقط با یک تنفس آگاهانه. مهمان: لیلی محسنی/ کاور آرت: شکیبا پیامنی/ تهیه کننده و مجری: امیرعلی ق/ ویرایشگر صوتی: رامین وطن...

خیلی وقت‌ها مشکل اصلی خودِ اتفاق نیست، مقاومتیه که ما در برابرش می‌کنیم. وقتی پذیرش نباشه، یا تمرین رو شروع نمی‌کنیم یا وسطش احساس شکست می‌کنیم. ذهن‌آگاهی قبل از هر چیزی یه «درنگ» یادمون میده؛ اینکه بین محرک و واکنشمون یه فاصله بندازیم، مخصوصاً وقتی تحت فشار، استرس، نشخوار فکری یا حتی بیماری و تغییرات بزرگ زندگی‌ایم. بعضی وقت‌ها نمی‌تونیم خودِ مشکل رو حل کنیم، اما می‌تونیم رابطه‌مون رو باهاش عوض ک...

تو اپیزود سوم از این فصل میفهمیم ذهن‌آگاهی اصلاً درباره مثبت فکر کردن نیست؛ درباره اینه که تجربه رو همون‌جوری که هست ببینی، بدون جنگیدن، بدون داستان ساختن. نه چیزی رو انکار کنی، نه اینکه ازش فاجعه بسازی. فقط ببینیش. شاید آرامش واقعی هم دقیقاً از همین‌جا بیاد؛ از نجنگیدن با فکرها، نه از زور زدن برای مثبت بودن و مثبت فکر کردن. مهمان: لیلی محسنی/ کاور آرت: شکیبا پیامنی/ تهیه کننده و مجری: امیرعلی ق/...

خیلی وقت‌ها رنجی که احساس می‌کنیم، از خود زندگی نیست، بلکه از داستان‌هایی ساخته می‌شه که ذهنمون درست می‌کنه. ذهن آگاهی یه مهارته که کمک می‌کنه از این داستان‌ها فاصله بگیریم، ذهنمون سبک بشه و بتونیم لحظه ی حال رو واقعا تجربه کنیم. تو این اپیزود داریم درباره دلیل اینکه چرا امروز بیشتر از همیشه به ذهن آگاهی نیاز داریم صحبت می‌کنیم و راهی رو نشون می‌دیم که دوباره به توانایی‌های درونیمون دست پیدا...

تو دنیایی پر از خبرهای بد و افکار درهم، ذهن ما بدونِ اینکه بفهمیم به انباری از قضاوت‌ها و احساس‌های مونده تبدیل می‌شه. ذهن‌آگاهی دعوتیه برای توقف، برای دیدن درون و شنیدن صدای ذهن، بدون قضاوت. تو اپیزود اول فصل جدید جا‌فکری همراه خانم محسنی از مغز و ذهن می‌گیم، از رهایی از شلوغی افکار، و از اینکه چطور می‌شه ذهن رو از انبار به گذرگاه تبدیل کرد. ما می‌دونیم ذهن هم مثل جسم به پاکی نیاز داره؛ این فصل،...

تو ایستگاه پایانی سفر تکامل، به خودمون می‌رسیم؛ به انسانِ هوشمندِ هوشمند، تنها گونه‌ای که از دل میلیون‌ها سال تاریخ رو زمین، خودش رو ادامه داد. تو این اپیزود، از انقلاب شناختی و تولد زبان و نمادگرایی صحبت می‌کنیم، از اضطرابِ آگاهی و توانایی فکر کردن به مرگ، از داستان‌هایی که برای بقا ساختیم، از پیوند دیرینه‌مون با سگ‌ها و از مسیری که ما رو از شکارچی‌های آفریقایی به سازندگان تمدن رسوند. فصلی که با...

چهارصدهزار سال پیش روی زمین چه می‌گذشت؟ نئاندرتال‌ها فقط غارنشینان زمختی نبودن! اونها شکارچیان حرفه‌ای، زبان‌دار، خلاق و اجتماعی بودند، با ژنی که هنوز تو بدن ما جریان داره. از تدفین‌های معنوی تا فلوت‌های استخوانی، از ابزارسازی دقیق تا مراقبت از معلولان، نئاندرتال‌ها ما رو شگفت‌زده می‌کنند. این اپیزود، سفری به دنیای واقعی و شگفت‌انگیز نئاندرتال‌هاست! مهمان: دکتر حامد وحدتی نسب/ کاور آرت: شکیبا...

تو این اپیزود با انسان راست قامت (هومو ارکتوس) آشنا میشیم؛ انسانی که قدمت اون به حدود ۲.۲ میلیون سال پیش برمی‌گرده. اولین کسیه که آتیش رو کنترل کرده، شکار رو سازماندهی کرده و ابزارهای سنگی متقارن و حتی هنری ساخته. قراره از مسیر مهاجرت انسان از آفریقا تا آسیا، صحبت کنیم، از تغییرات ژنتیکی و رنگ پوست، از نقش آتیش تو تغذیه و خواب، و مهارت‌های شکار و ابزارسازی انسان راست قامت. تو ادامه بررسی کنیم که چ...

تو اپیزود پنجم، با انسان ماهر یا هومو هابیلیس آشنا می‌شیم. موجودی کوچیک و کوتاه قامت، اما با مغزی در حال تحول که به طور تاریخی به عنوان اولین سازنده ابزارهای سنگی مطرح شده بود، هرچند که حالا این عنوان رو از دست داده. در ادامه صحبت می‌کنیم از بررسی کشفیات لوئیس و مری لیکی، پیچیدگی‌های مغزی، و مسیر تکامل انسان‌ریخت ها تا انسان راست‌قامت، تصویری جذاب از دو میلیون سال پیش آفریقا. مهمان: دکتر حامد وحدت...

تو این اپیزود سراغ اولین اجداد انسانی‌مون میریم؛ موجوداتی کوچیک و آسیب‌پذیر که روی دو پا راه می رفتند و دنیا رو از زاویه‌ای تازه دیدن. می‌بینیم که چطور زندگی گروهی، ترس از شکارچی‌ها و نیاز به بقا، اون‌ها رو به همکاری و سازگاری وادار کرد. همین قدم‌های ساده و ابتدایی بود که مسیر طولانی انسان شدن رو ساخت و راه رو برای گونه‌های بعدی هموار کرد؛ از جمله یکی از مشهورترین اون‌ها، لوسی: نخستین سازنده‌ی ابز...

تو سومین اپیزود به سراغ لحظه‌ای میریم که تاریخِ ما آغاز شد. جایی میون درخت‌های آفریقا، جایی که یکی از اجداد ما برای اولین بار روی دو پای خودش ایستاد. تو این گفت‌وگو، از نخستی‌ها و میمون‌های بزرگ می‌شنویم، از شباهت ۹۸.۶ درصدی ژن‌های ما با شامپانزه‌ها، از شستِ مخالف و دست‌های گیرای ما، از نوزاد ناتوان انسان و مغزی که بیرون از رحم رشد می‌کنه، تا راز اصلی انسان شدن: راه رفتن روی دو پا. مهمان: دکتر حام...

تو این اپیزود از جافکری، به سراغ داروین و نظریه‌ای میریم که جهان‌بینی بشر رو برای همیشه تغییر داد. نظریه ی انتخاب طبیعی. از سفر پنج‌ساله‌ی داروین تا مفهوم نظریه در علم صحبت می‌کنیم، از راز بقا در دنیای موجودات تا رفتارهای ما انسان‌ها در جوامع امروزی. سفری می‌کنیم از زیست‌شناسی تا جامعه‌شناسی. می‌فهمیم چرا ۹۰٪ از مردم «خاکستری»اند، چرا «تنوع»، کلید بقاست و چگونه طبیعت، بی‌ا‌ونکه آگاه به نظر برسه، م...

موضوع این فصل، چگونه انسان شدن ما از شیش و نیم میلیون سال قبل تا به امروزه. تو اپیزود اول به یکی از قدیمی‌ترین، و بنیادی‌ترین پرسش‌های بشر برمی‌گردیم: ما از کجا ‌اومدیم؟ از اسطوره‌های باستان تا نظریه‌ی داروین، از گل نیلوفر و ریواس تا کشف فسیل‌ها و ژنتیک، سفری می‌کنیم تو دل تاریخ فهم انسان از خودش. می‌فهمیم که تکامل فقط یک نظریه زیستی نیست، بلکه روایتی‌ست از جایگاه   ما   در   جهان و...

اولین قرار عاشقانه جاییه که خیلی‌هامون اشتباه می‌کنیم. به جای لذت بردن از لحظه، می‌ریم دنبال ارزیابی، قضاوت و بازجویی. اما هدفِ دیت اول یه چیز بیشتر نیست: بفهمی در کنار اون آدم حس خوبی داری یا نه. تو اپیزود آخر، با مصطفی درباره‌ی اشتباهات رایج دیت اول، ذهنیت درست، شنونده بودن، جذابیت واقعی و اینکه چطور “بهترین نسخه از خودمون” باشیم، صحبت می‌کنیم. دیت اول قرار نیست یه آزمون باشه، یه تجربه‌ست. یه گف...

معمولا یکی از مهمترین سوالایی که تو زمینه روابط عاطفی پرسیده میشه اینه که شریک عاطفی خوب رو از کجا پیدا کنیم؟ اصلا آدمِ مناسب رو چطور پیدا کنیم؟ تو این اپیزود مصطفی در مورد تمامِ شیوه‌های پیداکردنِ شریک عاطفی صحبت میکنه. و البته از مزایا و معایب هرکدوم برامون میگه تا آگاهانه‌تر تصمیم بگیریم. اگر شما مجرد هستین و دوست دارید آدمِ ایده‌آلِ خودتون رو پیدا کنید این قسمت یک نقشه بسیار خوب و عملی به شما...

تاحالا شده با خودت رو کاغذ بررسی کنی برای انتخاب شریک عاطفی تو زندگی باید چه فاکتور‌هایی اولویتت باشه؟ معمولا از هر شخصی بپرسی که چه فاکتورهایی در انتخاب شریک عاطفی براش مهمه، یه لیستی داره و یکسری موارد براش اولویت هستن. اما یک بار برای همیشه، نه براساس نظرات شخصی، بلکه براساسِ نتایجِ تحقیقاتِ روانشناسی، معیارهای مهم تو انتخاب شریک عاطفی رو یاد بگیریم. تو این اپیزود قراره بفهمیم معیارهای مهم...

براساس مطالعه ۸۰ ساله دانشگاه هاروارد، کیفیت روابط ما، مخصوصاً رابطه عاطفی، اصلی‌ترین عامل تعیین‌کننده سطح شادکامی در ماست . پس باید خیلی حواسمون جمع باشه که به چه کسی میگیم، شریک عاطفی. تو  اپیزود اول این فصل قراره صحبت کنیم که چطور معیارهای هوشمندانه‌ای برای انتخاب شریک عاطفی داشته باشیم و بعد بحث‌ کنیم راجع به اینکه شبیه‌بودن سرگرمی و شخصیت، وضعیت مالی، شغل و جذابیت ظاهری چقدر در انتخ...

تو دنیای ایده‌آل ذهنی ما، تصمیم‌گیری یعنی جمع‌آوری تمام اطلاعات، مقایسه همه گزینه‌ها و انتخاب بهترین مورد. اما تو دنیای واقعی، وقت و انرژی و اطلاعات ما محدوده. اینجاست که به جای «عقلانیت کامل»، به چیزی می‌رسیم که هربرت سایمون بهش میگه عقلانیت کراندار . یعنی ما به جای بهترین انتخاب ممکن، به اولین انتخاب قابل‌قبول بسنده می‌کنیم. چون مغزمون باید با منابع محدود، تصمیم‌های سریع بگیره! مثلاً وقتی برای خ...

حتماً برات پیش اومده بعد از یک اتفاق، با خودت بگی: «از اول معلوم بود اینجوری میشه!» این همون سوگیری پس‌نگری ه؛ تمایل ذهن به این‌که رویدادهای گذشته رو واضح‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر از چیزی که واقعاً بوده، به یاد بیاره. مشکل اینجاست که ذهن ما فقط «واقعیت» رو ذخیره نمی‌کنه، بلکه با تکه‌های ناقص، یه داستان کامل می‌سازه. بعد اون داستان رو مثل یک فیلم واقعی، بارها پخش می‌کنه تا جایی که خودمون هم باورمون بش...

جالبه بدونی که ما پول و منابعش رو همیشه یک‌جا نمی‌بینیم. ذهنمون برای هر چیز یک «حساب جدا» باز می‌کنه؛ حقوق ماهانه، پس‌انداز، پاداش، پول عیدی… هرکدوم رو هم جدا خرج می‌کنیم، حتی اگر همه از یک جیب باشه. این همون حسابداری ذهنی تو اقتصاد رفتاریه؛ یک خطای شیرین که باعث می‌شه با یک اسکناس، بسته به این‌که از کدوم حساب ذهنی اومده، تصمیم متفاوتی بگیریم. مثلاً پولی که از برنده شدن تو قرعه‌کشی به دست آورده‌ای...

بیشتر ما تصور می‌کنیم تصمیم‌هامون کاملاً آزادانه است، اما واقعیت اینه که چیدمان گزینه‌ها می‌تونه مسیر انتخاب‌های ما‌ رو تغییر بده. این همون «معماری انتخاب» تو اقتصاد رفتاریه؛ طراحی هوشمندانه محیط و شرایط، به شکلی که انتخاب‌ها به سمت نتیجه‌ای دلخواه هدایت بشن، بدون این‌که آزادی فرد سلب بشه. از نحوه چیدمان منوی یک رستوران گرفته تا جای‌گذاری گزینه‌ها تو یک فرم اینترنتی، تغییرات کوچک می‌تونن تأثیر بزر...

اقتصاد فقط فرمول و نمودار نیست؛ علم انگیزه‌ها ست. علمی که به ما میگه چرا گاهی برای کارهای درست انگیزه نداریم و اصلا چطور می‌شه اون انگیزه رو ساخت. بعضی انگیزه‌ها آشکار هستن برای ما؛ مثل شنیدن «تخفیف» یا «مجانی». اما بیشترشون تو لایه‌های پنهان ذهن شکل می‌گیرن. اینجاست که اقتصاد رفتاری وارد می‌شه؛ ترکیب اقتصاد و روان‌شناسی برای کشف راز تصمیم‌ها. تو این اپیزود، از روش‌هایی صحبت می‌کنیم که انگیزه ‌هام...

اقتصاددان‌های کلاسیک سال‌ها ما رو حیوانات اقتصادی تصور می‌کردند که همیشه منطقی، دقیق و بی‌احساس تصمیم می‌گیرن؛ انگار که مغزمون مثل یک ماشین حسابه. اما اقتصاددانان رفتاری اومدن و گفتن: نه! آدما پر از احساس، عادت و سوگیری‌ هستنن و همین ویژگی‌هاست که تصمیم‌های ما رو شکل می‌ده. باید بدونیم که ما آدم‌ها همیشه منطقی تصمیم نمی‌گیریم؛ تصمیم‌های بی منطقی میگیریم که پشتش دلایل منطقی وجود داره. مثلا گاه...

تو اپیزود قبلی درباره یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت افسردگی حرف زدیم؛ نوشتن. حالا در ادامه این مسیر، توی این اپیزود قراره وارد بحث اضطراب بشیم؛ احساسی که خیلی از ما ایرانی‌ها، چه داخل کشور چه خارج از اون، به‌طور مداوم در بحران‌ها باهاش درگیریم. قبل از اینکه راهکارهای جدید رو معرفی کنیم، یکم درباره تفاوت ترس و اضطراب صحبت می‌کنیم؛ اینکه چطوری تجربه‌اش می‌کنیم، چطور باید بهش پاسخ بدیم، و چرا دونست...

تو اپیزود قبل تلاش کردیم نگاهی عمیق‌تر به مسئله تغییر نگرش داشته باشیم؛ چون باور داریم بدون تغییر نگرش، هر راهکاری حتی بهترین‌ها می‌تونه گیج‌کننده و بی‌اثر باشه. حالا که اون بستر فراهم شده، تو این اپیزود قراره یکی از مؤثرترین و کمترشناخته‌شده‌ترین راهکارها برای مدیریت افسردگی رو معرفی کنیم. نوشتن اِبرازی. روشی که پشتش سال‌ها پژوهش جیمز پنه‌بیکر، روانشناس اجتماعی، قرار داره. این تکنیک ساده اما عمیق...