فکت‌نامه | Factnameh

این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های مختلفی را مرور می‌کنیم که یکی از آنها، ابهام‌ها و ایرادهایی است که در پرونده عباس دریس وجود دارد. عباس دریس، از متهمان اعتراضات آبان ۹۸ در ماهشهر استان خوزستان است و وکیل او اعلام کرده، حکم اعدام موکلش در دیوان عالی کشور تایید شده است. در ادامه توضیح می‌دهیم که چرا به ادعای کاظم صدیقی، امام جمعه تهران نشان شاخ‌دار داده‌ایم. او گفته است خارجی‌ها به بهاییان پول...

تولید و پخش اخبار جعلی برای توجیه حجاب اجباری و عادی نشان دادن آن، این یکی از شیوه‌های رایج تبلیغاتی در جمهوری اسلامی است. این مستند کوتاه، بازخوانی برخی نمونه‌های مشهور اخبار جعلی مانند شایعه وجود قواعد پوشش اجباری در دانشگاه‌های غربی و نقل قول‌های ساختگی منسوب به چهره‌های مشهور خارجی است.

قسمت ۱۱۹ پادکست فکت‌نامه را با گزارش فرهاد از دهمین دورهمی سالانه فکت‌چکرهای جهان برگزار می‌کنیم. امسال گلوبال فکت در شهر سئول برگزار شد و صدها فکت‌چکر از سراسر جهان در آن حضور داشتند. گزارش این کنفرانس را از دست ندهید. این هفته درباره آمارهای نادرست حجاب اجباری صحبت می‌کنیم و بعد به سراغ ویدئوها و ادعاهای نادرستی می‌رویم که درباره درگیری‌های این روزهای فرانسه منتشر شده است. فکت‌چکی را درباره دانش...

این هفته در قسمت ۱۱۸ پادکست فکت‌نامه سوژه‌های مختلفی را که فکت‌چک کرده‌ایم، مرور می‌کنیم. پیش از شروع فکت‌چک‌ها، گزارش فرهاد را از سئول می‌شنویم که توضیح می‌دهد در دهمین کنفرانس سالانه فکت‌چکرها چه اتفاق‌هایی افتاده است. از فکت‌چک‌ها، ابتدا ادعای ساخت خودروی فرمول وان در ایران را مرور می‌کنیم و بعد به سراغ ادعاهایی می‌رویم که می‌گوید خانه کعبه هر سال در روز ۱۳ رجب شکافته می‌شود و متولیان خانه خدا...

سال‌ها است در محافل تئوری توطئه، صحبت از «سرقت» اطلاعات ژنتیکی و «توطئه دشمن» برای به‌وجود آوردن بیماری‌های اختصاصی علیه ایران است. این ادعاها پایه و اساس علمی ندارند، اما بارها در رسانه‌های رسمی مطرح و از زبان عالی‌ترین مقام‌های جمهوری اسلامی شنیده شد‌ه‌اند. در این مستند کوتاه سابقه این تئوری توطئه و آثار و تبعات آن روی فعالیت‌های علمی و سلامت جامعه را بازخوانی کرده‌‌ایم.

قسمت ۱۱۷ پادکست فکت‌نامه، مروری است بر هفت فکت‌چک درباره خبرهای منتشر شده در ایران. ابتدا بررسی می‌کنیم که چرا ادعای «خاص بودن آب زمزم» مبنای علمی ندارد و سپس به سراغ ادعای همسر رئیس‌جمهور ایران می‌رویم که عمر درخت‌های دانشگاه شهید بهشتی را با سابقه ایالات متحده آمریکا مقایسه کرده است. در ادامه ادعاهایی را درباره دستیابی ایران به فناوری هسته‌ای در زمینه کشف معادن و منابع زیرزمینی بررسی می‌کنیم و ف...

این هفته در پادکست هفتگی فکت‌نامه، هشت سوژه فکت‌چک را مرور می‌کنیم؛ موضوعاتی که در هفته‌ گذشته در سایت درستی‌سنجی فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم. ابتدا ادعایی را بررسی می‌کنیم از امام جمعه کرج درباره «دسیسه دشمن برای کاهش نرخ باروری در ایران و جهان اسلام» و سپس به سراغ ادعایی نادرست می‌رویم که می‌گوید شهناز تهرانی، بازیگر سینمای قبل از انقلاب، در یک سرقت مسلحانه دست داشته است. فکت‌چک‌هایی درباره نرخ تورم...

در پاییز ۱۴۰۱، و در یکی از خونین‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر ایران؛ صدها تن در گوشه و کنار کشور جان باختند. پس از کشته شدن مهسا امینی، طولانی‌ترین اعتراضاتِ پیوسته در دوران جمهوری اسلامی، به راه افتاد. نهادهای حقوق‌بشری، آمار کشته‌شدگان این اعتراضات را بیش از ۵۰۰ نفر مستند کرده‌اند، اما مقام‌ها و رسانه‌هایی حکومتی با طرح‌ریزی سناریوها و روایت‌های موازی، وانمود می‌کنند کشته‌شدگان ارتباطی با اعتراض‌ها...

این هفته در پادکست فکت‌نامه چهار سوژه را مرور می‌کنیم که یکی از آنها، بررسی ماجرای انتشار خبری نادرست درباره «تاسیس فدراسیون سکس در سوئد» است. در این قسمت، ادعایی شاخ‌دار را بررسی می‌کنیم که می‌گوید بین ۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر جمعیت افغانستانی در ایران زندگی می‌کند. توضیح می‌دهیم که چرا چنین چیزی با واقعیت فاصله زیادی دارد. همچنین درباره ادعایی که در برخی شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید ویکی‌لیک...

قسمت ۱۱۴ پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های متنوعی دارد؛ از خبرهای روز سیاسی و اقتصادی تا تئوری‌های توطئه و عکس و فیلم‌های نادرست شبکه‌های اجتماعی. ابتدا کمی درباره مستند جدیدمان صحبت می‌کنیم که درباره ژنوم ایرانی است و بعد از آن به سوژه‌های مصونیت دیپلماتیک اسدالله اسدی در اروپا و ربات جراحی سینا می‌پردازیم. در ادامه از انتشار یک ویدیوی قدیمی از پاکستان به عنوان شلیک طالبان به سربازان ایرانی می‌گوییم و اد...

قسمت ۱۱۳ پادکست فکت‌نامه با سوژه‌ای مربوط به پرونده «خانه اصفهان» آغاز می‌شود؛ ادامه انتشار خبرهای نادرست درباره متهمان این پرونده و این اتهام شاخ‌دار که آنها عضو حزب کومله کردستان بوده‌اند. همچنین درباره سهم دانش‌آموزان مدارس دولتی از رتبه‌های برتر کنکور صحبت می‌کنیم و بعد از آن هم به سراغ آمارهای مربوط به بارندگی و مصرف آب در ایران می‌رویم. در پایان هم ادعای شاخ‌دار غلامعلی حدادعادل درباره رقابت...

سوژه اصلی قسمت ۱۱۲ پادکست فکت‌نامه، پرونده‌ای است که با نام «خانه اصفهان» شهرت پیدا کرده است. قوه قضاییه حکم نهایی اعدام سه متهم این پرونده را صادر کرده اما ابهام‌ها و تناقض‌های زیادی در این پرونده وجود دارد. این ابهام‌ها را مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم مجموعه آنچه در این باره منتشر شده چیست. در ادامه سوژه‌هایی چون گردشگران و حجاب اجباری، نقل قول جعلی از تولستوی درباره حجاب، ادعای نادرست درباره مر...

این هفته در قسمت ۱۱۱ پادکست فکت‌نامه، سوژه‌هایی را بررسی کرده‌ایم که هر کدام داستانی دارند. داستان اول درباره ادعایی نادرست مربوط به نیلوفر آقایی است؛ زنی که چشم خود را در اعتراض‌های سال ۱۴۰۱ از دست داده و شایعه‌ای نادرست که می‌گوید چشم او سالم است. همچنین درباره اظهارنظر دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره وضعیت حجاب در فیلیپین صحبت می‌کنیم و بعد از آن هم ویدیویی را بررسی می‌کنیم از آلمان که در...

این هفته در قسمت ۱۱۰ پادکست فکت‌نامه، ماجرای پیشنهاد ناصرالدین شاه برای تاسیس یک کشور یهودی را تعریف می‌کنیم؛ داستان سفر سلطان صاحبقران به فرانسه و دیداری که با یکی از اعضای خانواده روتشیلد، از مشهورترین خانواده‌های یهودی داشت. همچنین درباره جزئیات عملیات طبس (عملیات برای آزادی گروگان‌های آمریکایی در ایران)، مقایسه ویدئوهای اعتراض در سخنرانی مکرون و خامنه‌ای، آمارهای زایمان زنان افغانستانی در بیما...

این هفته در قسمت ۱۰۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره قدیمی‌بودن عکس‌هایی صحبت می‌کنیم که به عنوان عکس‌های نماز عید فطر امسال منتشر شدند؛ ادعایی که می‌گوید اینها نشانه «رفراندوم» به نفع جمهوری اسلامی است. در ادامه، جزئیات بیشتری درباره ادعای «برگزار نشدن رفراندوم برای مسائل مختلف» را بررسی می‌کنیم. مروری بر درگیری منجر به جان‌باختن یک زن در باغ شازده کرمان، ادعایی درباره تاریخچه شلیک به هواپیماه...

موضوع اصلی این قسمت از پادکست فکت‌نامه، بررسی ادعاهای اغراق‌آمیز درباره نقش هوش مصنوعی در طرح عفاف و حجاب است. به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا واقعا پلیس ایران می‌تواند پوشش زنان را با کمک دوربین‌های هوشمند کنترل کند؟ در این قسمت همچنین درباره سخنان رهبر جمهوری اسلامی درباره رفراندوم در دنیا، آمارهای زاد و ولد در اسرائیل، تاریخچه تحریم‌های آمریکا، سرمایه‌گذاری ایران در صنعت هسته‌ای فرانسه، فرمان ا...

این هفته در پادکست فکت‌نامه سوژه‌های مختلفی را مرور و فکت‌چک می‌کنیم؛ از موضوع حجاب اجباری که یکی از مهم‌ترین مسائل امروز ایران است تا محتواهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند و همچنین چند فکت‌چک که هر کدام مربوط به یکی از آمارهای ایران است. موضوع اصلی این هفته هم، بررسی تئوری توطئه فرود انسان بر ماه است؛ یک تئوری توطئه قدیمی که به تازگی در سایت خبرگزاری فارس هم بازتاب داشته و ما هم تلاش کرد...

این هفته در قسمت جدید پادکست فکت‌نامه سوژه‌های متنوعی را مرور می‌کنیم که در هفته گذشته در سایت به آنها پرداخته‌ایم. ابتدا درباره مستند جدیدی صحبت می‌کنیم که فکت‌نامه تولید کرده و نام آن «روایت‌های موازی» است؛ مستندی مربوط به اعتراض‌های نیمه دوم سال ۱۴۰۱ در ایران و توضیح این موضوع که منابع خبری نزدیک به حکومت به همراه مسئولان چگونه با انکار واقعیت‌ها در مواردی چون برخورد با معترضان و کشتار آنها، تل...

قسمت ۱۰۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه، یک قسمت ویژه‌ است؛ سالگرد تولد سایت فکت‌نامه که فعالیت خود را از سال ۱۳۹۶ آغاز کرد و البته سالگرد سومین سال فعالیت «پادکست» فکت‌نامه. در این قسمت همه چیز از همان ثانیه اول، ویژه است؛ موسیقی جدید پادکست را باربد بیات، آهنگساز ایرانی برای پادکست فکت‌نامه ساخته و در طول پادکست نیز می‌توانید قطعه‌های جدید آن را بشنوید. این قسمت را با مرور اعداد و ارقام آمارهای مربوط به...

این قسمت از پادکست فکت‌نامه را با بررسی پیام نوروزی رهبر جمهوری اسلامی ایران شروع می‌کنیم. او در این پیام به موضوع «بررسی گفته‌های نادرست مسئولان» اشاره کرد. توضیح دادیم که اهمیت فکت‌چکینگ چیست و چرا اعتبارسنجی گفته‌ها تا این اندازه در نگاه مسئولان جمهوری اسلامی مهم است. همچنین سه گفته او درباره مشارکت‌نکردن ایران در جنگ اوکراین، کرونا و همچنین صادرات غیرنفتی را هم بررسی می‌کنیم. یک فکت‌چک مربوط ب...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، باز هم درباره موضوع «گزارش مسمومیت‌های سریالی» صحبت می‌کنیم و از دو فکت‌چکی می‌گوییم که در هفته گذشته درباره آن نوشته‌ایم. ابتدا به سراغ بررسی ابهام‌ها و تناقض‌های یک اعتراف تلویزیونی پر ابهام می‌رویم که ادعا می‌کند مربوط به مسمومیت سریالی دانش‌آموزان در لارستان است. در ادامه نیز درباره عکسی توضیح می‌دهیم که قدیمی است اما بسیاری در شبکه‌های اجتماعی آن را به عنوان بمبچه...

گزارش‌هایی که از مسمومیت‌های سریالی در مدارس ایران منتشر شده، سوژه اصلی قسمت ۱۰۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه است. ابتدا توضیح می‌دهیم که فکت‌چکینگ این موضوع چه دشواری‌هایی دارد و بعد به سراغ ادعاهای نادرست و گمراه‌کننده‌ای می‌رویم که مسئولان در موارد مختلف درباره منشا این اتفاقات گفته‌اند؛ گاز ان‌۲، گاز فلفل و یک تانکر حاوی سوخت «نفتا». همچنین مرور می‌کنیم که چه چیزهایی درباره پرونده مرگ دختری به نام فا...

این هفته در قسمت ۱۰۱ پادکست فکت‌نامه ابتدا توضیح می‌دهیم که کار بررسی جمعیت تظاهرکنندگان در بروکسل به کجا رسید و بعد از آن هم یک فکت‌چک درباره صدای شلیک و انفجار در کرج را مرور می‌کنیم؛ اتفاقی که برخی می‌گویند جواب به یک حمله بوده و حکومت می‌گوید یک «مانور روتین» بوده. دو ادعای وزیر امور خارجه دولت ابراهیم رئیسی را فکت‌چک می‌کنیم که تکرار کرده بود کسی از معترضان در ایران کشته نشده و پلیس از سلاح ج...

صدمین قسمت پادکست فکت‌نامه را با یک مرور کوتاه شروع می‌کنیم؛ پخش صداهایی از قسمت‌های گذشته که در آنها فکت‌چک‌های مختلفی را مرور کردیم و البته گاهی خندیدیم و گاهی بغض کردیم. بعد از این مقدمه در این باره توضیح می‌دهیم که چه تغییراتی را در فکت‌چک مربوط به تاثیر کوروش بر توماس جفرسون انجام داده‌ایم. پیش از مرور فکت‌چک‌ها به جمعیت تظاهرات بروکسل اشاره می‌کنیم و درباره رکورد تورم در ایران صحبت می‌کنیم....

سوژه اصلی این هفته پادکست فکت‌نامه، راهپمایی‌هایی است که در ایران و در لس‌آنجلس در روز ۲۲ بهمن برگزار شده است. بررسی می‌کنیم که آیا عددهایی که رسانه‌های مختلف از این راهپیمایی‌ها منتشر کرده‌اند، چه قدر می‌تواند در عمل اتفاق افتاده باشد. پیش از آن البته توضیح می‌دهیم که چرا به گفته ولیعهد پیشین ایران، رضا پهلوی، درباره نقش لوح کوروش در تهیه بیانیه استقلال ایالات متحده آمریکا نشان نیمه‌درست داده‌ایم...