فکت‌نامه | Factnameh

این هفته در پادکست فکت‌نامه، ابتدا سه کامنت را بررسی می‌کنیم؛ نظراتی که به ما کمک می‌کنند در ادامه، پادکست بهتری داشته باشیم. بعد از این مقدمه به سراغ ادعای قوه قضاییه درباره وضعیت اعتصاب غذای فرهاد میثمی می‌رویم و بعد از آن از زلزله‌ای که در ایران، ترکیه و سوریه رخ‌داده صحبت می‌کنیم. موضوع اصلی این قسمت اما، پرونده بررسی اموالی است که ادعا می‌شود محمدرضا شاه از ایران خارج کرده است؛ ادعایی که از ز...

این هفته در قسمت ۹۷ پادکست فکت‌نامه، موضوعات مختلفی را بررسی می‌کنیم که اولین موضوع،‌ مربوط به آمارهای اشتغال در دولت ابراهیم رئیسی است. در ادامه نگاهی می‌کنیم به این خبر نادرست که ادعا می‌کند رئیس‌جمهور آمریکا کیفی دارد که می‌تواند با زدن یک دکمه از آن، اینترنت جهانی را قطع کند. کمی درباره شرایط قانونی قرار گرفتن یک گروه در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا صحبت می‌کنیم و در ادامه به سراغ موضوع خبرهای...

این هفته در قسمت ۹۶ پادکست فکت‌نامه فکت‌چک‌ها و سوژه‌های مختلفی را بررسی می‌کنیم و یکی از مهم‌ترین سوژه‌ها، «زمستان سخت اروپا»ست؛‌ عبارتی که ماه‌هاست از زبان مسئولان جمهوری اسلامی شنیده می‌شود. در این قسمت نگاهی می‌کنیم به آمارها و فکت‌هایی که نشان می‌دهد وضعیت واردات و مصرف گاز طبیعی در اروپا چگونه است. در ادامه درباره ناوهای سهند و سبلان صحبت می‌کنیم و به شایعه‌ای می‌پردازیم که در مورد استخدام خ...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، ابتدا درباره مستندی صحبت می‌کنیم که در فکت‌نامه ساخته‌ایم و موضوع آن، نقش ایران در ارسال پهپاد به روسیه و کمک به این کشور در جنگ اوکراین است. در ادامه به سراغ ریشه شعار زن، زندگی، آزادی می‌رویم و نگاهی می‌کنیم به وضعیت آزادی‌های زنان در حکومت پهلوی. همچنین درباره کسری بودجه امسال ایران صحبت می‌کنیم. خودروی آبسوز، سوژه دیگری است که به سراغش می‌رویم؛ «اختراعی» که پایه و...

شایعه ترور قاضی ابوالقاسم صلواتی در روزهای گذشته، یکی از اصلی‌ترین جریان‌های خبری نادرست در شبکه‌های اجتماعی است. در این اپیزود توضیح می‌دهیم که این خبر، چه زمینه‌هایی داشته، از کجا شروع شده و چه کاربرانی در شبکه‌های اجتماعی به آن پرداخته‌اند. همچنین درباره ادعای وزیر علوم دولت رئیسی صحبت می‌کنیم که گفته بود در اعتراض‌های این چند ماه،‌ خون از دماغ دانشجویان نیامده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادع...

این اپیزود ویژه در سومین سالگرد شلیک موشک‌های پدافند سپاه به هواپیمای شماره ۷۵۲ اوکراین منتشر می‌شود؛ گاهشمار سرنگونی هواپیمایی که زمان سقوط تا قبول مسئولیت آن، ۷۲ ساعت و ۴۸ دقیقه بود. این گاهشمار را پیشتر در انتهای اپیزود ۴۱ پادکست فکت‌نامه منتشر کرده بودیم و امسال همزمان با سالگرد سرنگونی، آن را به صورت جداگانه و در قالب یک اپیزود ویژه منتشر می‌کنیم.   گاهشمار وقایع سقوط هواپیمای اوکراینی (از لح...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، ادعای علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را درباره سالگرد قاسم سلیمانی بررسی می‌کنیم. توضیح می‌دهیم که چرا برخلاف گفته او درباره «خودجوش» بودن و «نبودن تبلیغات»، سالگرد مراسم قاسم سلیمانی در سطوح مختلف نظام تبلیغ شده است. هشتگ «جانفدا» دیگر موضوعی است که به آن می‌پردازیم؛ هشتگی که ادعا می‌شود داغ‌ترین کلیدواژه جهان بوده است. نشان می‌دهیم که چرا چنین چیزی درست نیست. در اد...

این هفته در پادکست فکت‌نامه برخلاف بیشتر اپیزودها که فکت‌چک‌های هفته را مرور می‌کنیم، به سراغ یکی از پروژه‌های فکت‌نامه به نام «مکتب‌خانه» رفته‌ایم. انیمیشن‌های مکتب‌خانه مجموعه‌ای از مفاهیم و ابزارها را معرفی می‌کنند که همه می‌توانند با استفاده از آنها، توان بیشتری برای مواجه شدن با خبرها را داشته باشند. در این قسمت، این مفاهیم را توضیح می‌دهیم: حباب اطلاعاتی گمراهی به دست گوگل استفاده از سایت‌ها...

این هفته در پادکست هفتگی فکت‌نامه به سراغ ابهام‌هایی درباره ادعای بمب‌گذاری در شیراز می‌رویم؛ ادعایی که منجر به دستگیری پنج ورزشکار شده است. توضیح می‌دهیم که چرا درباره مکان و نحوه بمب‌گذاری، تناقض‌ها و ایرادهای مختلفی به چشم می‌خورد. سه فکت‌چک درباره وضعیت حقوق زنان در آمریکا داریم و در ادامه به این سوال پاسخ می‌دهیم که: «آیا برداشت گسترده پول از بانک‌ها اقتصاد ایران را مختل می‌کند؟» در پایان نیز...

اعدام دو نفر از افرادی که پس از شروع اعتراض‌های اخیر دستگیر شده‌اند، آغاز شده است و مقامات ایران می‌گویند، اتهام آنها محاربه بوده است. ما نیز در پادکست این هفته، ابتدا ادعای نادرست عبدالله گنجی را درباره اینکه در ایران به کودک ۱۵ ساله محارب گفته نمی‌شود بررسی می‌کنیم و بعد به سراغ هفت ابهام و ایراد حقوقی به روند محاکمه متهمان پرونده روح‌الله عجمیان می‌رویم؛ یک بسیجی که در جریان درگیری‌های اخیر کشت...

این هفته در پادکست فکت‌نامه درباره خبری صحبت کنیم که با تیتر نادرست «گشت ارشاد تعطیل شد» هم در رسانه‌های ایرانی و هم در رسانه‌های دیگر کشورها منتشر شد. توضیح می‌دهیم که منبع این خبر چه بود و چگونه یک اظهارنظر در قم، زمینه بازتاب جهانی خبری نادرست شد. در ادامه از تجارت پرسود وی‌پی‌ان در ایران می‌گوییم و توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا که نیروهای امنیتی و انتظامی در ایران از ماده مخدر کاپتاگون استفاده...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، رشته‌توییتی را بررسی می‌کنیم که یک مستندساز طرفدار حکومت ایران نوشته است؛ رشته‌توییتی درباره نحوه کشته‌شدن کیان پیرفلک، کودک ۱۰ ساله اهل ایذه. توضیح می‌دهیم که چرا این رشته‌توییت، قابل استناد نیست و چه ابهام‌هایی درباره روایت آن وجود دارد. در ادامه نیز بررسی می‌کنیم که در هفته‌های گذشته، چگونه روایت‌های موازی درباره نحوه کشته‌شدن جان‌باختگان در ایران منتشر شد. نقل‌قول‌...

این هفته در پادکست هفتگی فکت‌نامه به سراغ ویدیوها و شواهدی می‌رویم که از جوانرود منتشر شده‌اند؛ تصاویری که در آنها دود سبزرنگ وجود دارد و این سوال را به وجود می‌آورد که این دود می‌تواند ناشی از چه موادی باشد. ابتدا توضیح می‌دهیم که چگونه اشتباه فکت‌نامه در یک توییت باعث انتشار باوری نادرست شد و در ادامه توضیح می‌دهیم که این دود می‌تواند از چه چیزهایی باشد. در ادامه پادکست این هفته، ویدیوهای مربوط...

در این قسمت از پادکست فکت‌نامه ابتدا به سراغ سوژه‌ای می‌رویم که هفته‌هاست درباره آن صحبت می‌کنیم؛ روایت مقامات جمهوری اسلامی درباره نحوه برخورد و کشته‌شدن معترضان. ابتدا ادعای شاخ‌دار استفاده‌نکردن از تیر جنگی علیه معترضان را بررسی می‌کنیم و در ادامه فکت‌هایی را درباره کشته‌شدن مهدی حضرتی در خرمدشت کرج و خدانور لجه‌ای در زاهدان مرور خواهیم کرد. تحریم ابرآروان، دیگر سوژه اصلی این قسمت است و به غیر...

این هفته پادکست فکت‌نامه را با ادعایی شاخ‌دار درباره تعداد ون‌های گشت ارشاد تهران آغاز می‌کنیم و از دلیل شادی‌نکردن بازیکنان استقلال بعد از دریافت سوپرجام می‌گوییم. بررسی واقعی‌بودن ویدئوی زلینسکی و پهپاد ایرانی، سهم اینستاگرام از تجارت الکترونیک ایران و آمارهای مربوط به اشتغال هم، دیگر موضوعاتی است که در قسمت ۸۵ از پادکست فکت‌نامه به آن پرداخته‌ایم.   00:01:45 تعداد ون‌های گشت ارشاد 00:16:52 نقش...

قسمت ۸۴ پادکست فکت‌نامه نیز همچون چند قسمت گذشته، به وقایع این روزهای ایران می‌پردازد؛ اعتراض‌های سراسری مردم در پی کشته‌شدن مهسا امینی در تهران و خبرهایی که مربوط به هفته‌های پس از آن است. ابتدا کمی درباره جزئیات بیشتر تیراندازی در شاهچراغ و بیانیه‌های داعش صحبت می‌کنیم و بعد از آن به سراغ سوژه اصلی این قسمت یعنی استفاده نهادهای رسمی و رسانه‌های نزدیک به حکومت از عبارت‌هایی چون «پلیس‌نما» و «کشته...

قسمت هشتاد و سوم پادکست هفتگی فکت‌نامه نیز مانند چند قسمت قبلی، متاثر از روزهای پرالتهاب در ایران است. ابتدا کمی درباره حمله مسلحانه شاهچراغ و همچنین آتش‌سوزی و درگیری‌ها در زندان اوین صحبت می‌کنیم و بعد از آن به سراغ ادعاهای خبرگزاری فارس درباره راهپیمایی ۲۲ اکتبر در برلین خواهیم رفت. خبرهای نادرست درباره ربودن علی دایی در سقز، اعتراض‌های دانش‌آموزان در ایران، خبرهای نادرستی که به سنتکام درباره ا...

مثل این چند هفته بیشتر سوژه‌های این اپیزود پادکست فکت‌نامه هم مربوط به اعتراض‌های سراسری در ایران است. ابتدا کمی درباره یکی از روش‌های پخش دیس‌اینفورمیشن صحبت کردیم که توسط روسیه زیاد استفاده می‌شود و اخیرا در ایران هم دیده شده است. منسوب کردن اطلاعات نادرست و گاف‌های ساختگی به طرف مقابل یکی از شیوه‌های پخش دیس‌اینفورمیشن روسیه است که اخیرا موارد مشابه آن را در ایران هم می‌بینیم. جعل زیرنویس تلویز...

این هفته هم در پادکست فکت‌نامه، به سراغ موضوعاتی می‌رویم که همه آنها به نوعی مربوط به اعتراض‌های سراسری در ایران است. ابتدا کمی درباره دیس‌اینفورمیشن و روش‌های پخش آن صحبت می‌کنیم. یکی از این راه‌ها تولید سناریوهای موازی و جایگزین درباره یک واقعه است. به همین بهانه ماجرای نیکا شاکرمی را توضیح می‌دهیم. دختر جوانی که ابهام‌ها درباره مرگش در هفته گذشته بسیار خبرساز شد. در این قسمت برخی از روایت‌های م...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، به سراغ سوژه‌هایی می‌رویم که همه آنها به نوعی مربوط به اعتراض‌های سراسری در ایران است. ابتدا از استارلینک می‌گوییم و توضیح می‌دهیم که اینترنت ماهواره‌ای این شرکت چگونه کار می‌کند و چه موانع فنی و قانونی‌ای بر سر راه استفاده از آن در ایران وجود دارد. در ادامه هم کمی درباره اتحادیه بین‌المللی مخابرات و وضعیت عضویت ایران در ایران صحبت می‌کنیم. فکت‌چک‌های دیگری که در این ق...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، از اعتراضات ایران می‌گوییم و در ابتدا توضیح می‌دهیم که چرا در این روزها که صدها و خبر و ادعا منتشر می‌شود،‌ اهمیت درستی‌سنجی و همچنین نشر خبرهای درست، بیشتر از همیشه است. از ادعای شاخ‌دار ابراهیم رئیسی درباره وضعیت مردم‌سالاری در ایران می‌گوییم و دو پرونده مهم این هفته را مرور می‌کنیم؛ پروژه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک و همچنین پرونده حدیث نجفی، دختر جوانی که در کرج ج...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، از مهسا امینی صحبت می‌کنیم؛ زن جوان ۲۲ ساله‌ای که ماموران گشت ارشاد او را در تهران دستگیر کردند و ساعاتی بعد در حالی که در بازداشت بود، به کما رفت و سه روز بعد جان خود را از دست داد. ابتدا بررسی می‌کنیم که چرا ادعای نیروی انتظامی مبنی بر «مرگ ناگهانی» او، قابل استناد نیست و باید در آن تردید کرد. در ادامه، توضیح می‌دهیم که چرا ادعای فرمانده انتظامی تهران بزرگ مبنی بر ای...

سوژه اصلی قسمت ۷۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ملکه الیزابت و خاندان سلطنتی بریتانیاست. ابتدا کمی درباره اختیارات قانونی پادشاهی در بریتانیا صحبت می‌کنیم و در ادامه توضیح می‌دهیم که چرا شایعه نسبت خونی بین ملکه الیزابت و پیامبر اسلام، شایعه‌ای نادرست است. فکت‌چک‌هایی درباره یک ویدیو که به اشتباه منسوب به ملکه الیزابت شده و ماجرای تعلیق یک گزارشگر رادیویی به خاطر انتقاد به سوگواری برای ملکه هم دو فکت‌چک...

موضوع اصلی قسمت ۷۶ پادکست فکت‌نامه، «پادمان‌ها» و نگاهی به اصلی‌ترین ابهام‌هایی است که درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران وجود دارد؛ قرارگاه‌ها و سایت‌هایی که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید در آنها نشانه‌هایی از فعالیت‌های غیرقانونی وجود دارد و ایران هم همواره وجود این فعالیت‌ها را تکذیب کرده است. گزارش‌های گمراه‌کننده و نادرست ابراهیم رئیسی و رسانه‌های دولتی درباره عملکرد دولت هم، بخش دیگری از...

قسمت ۷۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه، مرور مهم‌ترین فکت‌چک‌هایی است که در هفته گذشته در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم. در این قسمت ابتدا ادعاهای نادرست ابراهیم رئیسی را درباره وضعیت تورم در ایران بررسی می‌کنیم و پس از آن به سوژه‌ای می‌پردازیم که مربوط به مصاحبه فرح پهلوی، شهبانوی سابق ایران است؛ او در این مصاحبه گفته است اگر در ایران قانون مشروطه وجود داشت، ولایتعهدی بعد از پسرش، به نور پهلوی، نوه او می‌ر...