فکت‌نامه | Factnameh

این هفته قسمت ۱۴۳ پادکست فکت‌نامه را با سوژه‌ای مربوط به مصطفی خمینی، پسر روح‌الله خمینی آغاز می‌کنیم؛ بررسی این ادعا که پدر، فتوای قتل پسر را صادر کرده است. در ادامه، ادعایی را که در فیلم پرسپولیس مرجان ساتراپی درباره آتش‌سوزی سینما رکس آبادان مطرح شده مرور می‌کنیم و در ادامه بررسی می‌کنیم چرا این ادعا که نام محمد در بریتانیا محبوب‌ترین نام است، ادعای درستی نیست. همچنین می‌بینیم آیا ادعاهایی که د...

این هفته در قسمت ۱۴۲ پادکست فکت‌نامه، درباره ادعای شاخ‌داری صحبت می‌کنیم که رهبر جمهوری اسلامی ایران درباره تاثیرپذیرفتن نلسون ماندلا از آیت‌الله خمینی در مبارزات خود بیان کرده است. سپس به سراغ سوژه دوربین‌های تشخیص چهره در مشهد می‌رویم و فکت‌چک‌هایی را درباره آزادی آکادمیک، فناوری کپسول زیستی و همچنین تورم در ایران بررسی خواهیم کرد. به روال هفته‌های گذشته نیز یک فکت‌چک مربوط به جنگ اسرائیل و حماس...

این هفته در قسمت ۱۴۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه فکت‌چک‌های مختلفی را مرور و بررسی می‌کنیم. ابتدا به سراغ شایعه‌ای می‌رویم که در شبکه‌های اجتماعی درباره طوفان خورشیدی و قطع اینترنت جهانی مطرح شده بود و بعد به سراغ ادعای شاخ‌داری می‌رویم که مربوط به پوشش مهسا امینی در زمان دستگیری است. ادعای وزیر ارشاد درباره فیلتر نبودن شبکه‌های اجتماعی هم دیگر موضوعی است که به ایران ارتباط دارد. در ادامه درباره جنازه ن...

این هفته در قسمت ۱۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه، هم فکت‌چک اقتصادی داریم، هم عکس و ویدئوهای مربوط به اسرائیل و حماس را فکت‌چک کرده‌ایم و هم درباره سوژه‌هایی جنجالی مثل آزمایش «موشک شکری» به دست یک دانشمند ایرانی صحبت می‌کنیم. اولین موضوع مربوط به ادعایی است که می‌گوید ایده اولیه کشتار و سوزاندن یهودیان در اردوگاه‌های کار اجباری نازی، از طرف مفتی بیت‌المقدس به هیتلر گفته شده است. توضیح می‌دهیم که چرا ای...

این هفته در قسمت ۱۳۹ پادکست فکت‌نامه به سراغ یک شایعه پربازدید یعنی خبر ازدواج دوم قاسم سلیمانی با رفته‌ایم و توضیح دادیم که این شایعه از کجا شروع شد و این روزها چگونه به صورت گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. در این قسمت همچنین درباره «فکت علمی قرآن درباره جرم جو زمین»، ماجرای جاسوسی یک ویدئوی ساختگی بمب‌گذاری، شایعه ممنوع بودن تست دی‌ان‌ای در اسرائیل، ویدئوی سبزرنگ بالگرد اسرائیلی و همچنی...

این هفته در قسمت ۱۳۸ پادکست فکت‌نامه، ۱۶ فکت‌چک را مرور می‌کنیم. بخش اول، مربوط به خبرهای نادرستی است که موضوع آنها مستقیم مربوط به ایران است؛ اتوبان‌های ایران، رتبه ایران در علوم نانو، نرخ بیکاری، صادرات غیرنفتی به چین، الگوی مصرف اینستاگرام و همچنین ماجرای زنانی که با لباس‌های مجاهدین خلق در تهران تردد می‌کنند. در ادامه به سراغ بررسی چند ویدئو و تصویر نادرست و ساختگی مربوط به جنگ اسرائیل و حماس...

این هفته در پادکست فکت‌نامه بعد از چهار قسمت، بالاخره چند فکت‌چک داریم که مربوط به جنگ اسرائیل و حماس نیستند. ابتدا ادعای شاخ‌دار روح‌الله مومن‌نسب را مرور می‌کنیم که می‌گوید استفاده از وی‌پی‌ان در آمریکا جرم است و صد میلیون دلار جریمه دارد. همچنین به سراغ تاریخچه استقلال بحرین می‌رویم و ادعاهایی را درباره ضریب هوشی ایرانیان و تراز تجاری ایران مرور می‌کنیم. بخش دوم پادکست هم مرور تعدادی از فکت‌چک‌...

این هفته هم مثل سه هفته گذشته، همه فکت‌چک‌هایی که در پادکست فکت‌نامه مرور می‌کنیم، مربوط به جنگ اسرائیل و حماس است. بخشی از فکت‌چک‌ها، مربوط به فیلم‌ها و عکس‌هایی است که برخی در شبکه‌های اجتماعی با عنوان «پالیوود» منتشر می‌کنند. این کلمه از ترکیب کلمه‌های Palestine و هالیوود درست شده است. ادعا این است که فلسطینی‌ها به صورت نمایشی و ساختگی، فیلم‌ها و عکس‌هایی را از وضعیت خود منتشر می‌کنند. در این ق...

قسمت ۱۳۵ پادکست فکت‌نامه، سومین اپیزود پیاپی با موضوع درگیری‌های اسرائیل و حماس است. در این قسمت ابتدا درباره دشواری‌های فکت‌چکینگ در این روزها صحبت می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که فکت‌نامه از چه روش‌هایی برای مواجهه بی‌طرفانه با رویدادهای این روزها استفاده می‌کند. پس از مقدمه، به سراغ بررسی گزارش‌هایی درباره انفجار یک کاروان غیرنظامی در غزه می‌رویم که خبرساز شده بود و پس از آن دو فکت‌چک را درباره یکی...

 این هفته در پادکست فکت‌نامه، بیش از ۱۰ فکت‌چک را مرور می‌کنیم که همگی مربوط به روزهای اول جنگ اسرائیل و حماسند. ابتدا از شرایط خاص خبری این روزها می‌گوییم و در ادامه فکت‌چک‌هایی را درباره عکس‌ها، خبرها، ویدئوها و اسنادی مرور می‌کنیم که برخی نادرستند، برخی جعلی و دستکاری‌شده‌اند و برخی قدیمی‌اند اما در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به عنوان اسنادی مربوط به درگیری‌های روزهای اخیر دست‌به‌دست می‌شوند....

همزمان با شروع جنگ حماس با اسرائیل، حجم گسترده‌ای از عکس‌ها، ویدئوها و خبرهای نادرست، قدیمی، گمراه‌کننده و جعلی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر می‌شود. در این قسمت از پادکست فکت‌نامه چند نمونه از این تصاویر و خبرها را مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چگونه این بازار داغ خبرهای جعلی در فضای مجازی می‌تواند بخشی از نبردی باشد که در دنیای حقیقی اتفاق می‌افتد. 00:00:56 مقدمه پادکست 00:19:20 تصاویر...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، موضوعات مختلفی را بررسی می‌کنیم که بیشتر آنها مربوط به آمار،‌  ارقام و گزارش‌ها درباره‌ وضعیت ایران و ایرانیان است. پادکست را با مقایسه وضعیت تعطیلات در ایران و سایر کشورهای جهان شروع می‌کنیم و یک فکت‌چک تاریخی را درباره روزنامه «بحرین ما» مرور می‌کنیم. در ادامه به سراغ دو گفته از وزیر بهداشت ایران می‌رویم که یکی نادرست است و دیگری شاخ‌دار. اولی درباره متوسط ضریب هوشی...

این هفته قسمت ۱۳۱ پادکست فکت‌نامه را با دو به‌روزرسانی درباره سوژه‌هایی شروع می‌کنیم که در قسمت قبل به آنها پرداخته بودیم؛ اطلاعات بیشتر درباره انفجارهای اخیر گرگان و ویدئویی که از ابراهیم رئیسی به صورت تقطیع‌شده منتشر شده است. دو فکت‌چک دیگر این هفته هم، مربوط به ابراهیم رئیسی است. اولی مربوط به قرآنی است که او در سازمان ملل متحد بالای سر برده و دومی مربوط به گفته‌ای از اوست درباره گزارش‌های آژان...

با فرا رسیدن سالگرد مهسا امینی و آغاز اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، در مستند جدید فکت‌نامه با عنوان «دروغ‌های حکومتی در اعتراضات ۱۴۰۱» به بازخوانی گوشه‌ای از اخبار پیرامون اعتراضات ۱۴۰۱ پرداختیم.

امسال هم همزمان با سفر ابراهیم رئیسی به نیویورک برای شرکت و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل، چند گفته و ادعای او را در پادکست فکت‌نامه بررسی می‌کنیم؛ اختیار شش میلیارد دلار اموال آزادشده ایران، واکنش رسانه‌های آمریکا به خشونت پلیس، ادعای تولید ۱۳۶ هزار خبر دروغ مربوط به اعتراض‌های ایران و تکرار ادعای تشکیل داعش به دست آمریکا. همچنین درباره انفجارهای گرگان، ادعای کشف اجساد بیگانگان در مکزیک و آمار...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، کارزار دیس‌اینفورمیشن جمهوری اسلامی در اعتراض‌های سال ۱۴۰۱ را بررسی می‌کنیم؛ کارزاری که همزمان با سرکوب اعتراض‌های گسترده آغاز شد و هدف آن جهت‌دادن به اخبار مربوط به اعتراض‌ها و بی‌اعتبار کردن روایت قربانیان و مستندات سرکوب بود. همین‌طور فکت‌چک‌هایی را درباره اخراج اساتید، اشتغال اتباع خارجی و شکایت از یزیدبن معاویه بررسی می‌کنیم.   00:01:30 تحلیل کارزار دیس‌اینفورمیشن...

این هفته در قسمت ۱۲۸ پادکست فکت‌نامه، شش فکت‌چک را مرور می‌کنیم که هر کدام به نوعی مربوط به اعداد است. ابتدا به سراغ ادعای رهبر جمهوری اسلامی درباره «افزایش صادرات» می‌رویم و سپس به گفته ابراهیم رئیسی درباره «نرخ تورم» می‌پردازیم. در ادامه، گفته دیگری از رئیسی را درباره «تعداد مساجد» در ایران مرور می‌کنیم و به دو فکت‌چک مربوط به اینترنت و شبکه ملی اطلاعات می‌پردازیم. یکی درباره «درصد استفاده مردم»...

این هفته در پادکست فکت‌نامه ادعای وزارت کشور را مبنی بر سیاسی نبودن موج جدید اخراج اساتید منتقد را بررسی می‌کنیم. گفته شده که این اخراج‌ها بخاطر «رکود علمی» است. شواهد موجود را بررسی می‌کنیم که ظن ما را در سیاسی بودن این اخراج‌ها را قوی‌تر می‌کند. این هفته هم یک نشان شاخ‌دار به یک گفته وزیر تعاون دادیم که اخیرا خبر از ریشه‌کنی بخش قابل توجهی از فقر مطلق داده است.  همچنین، درباره بودجه پرورشی آموزش...

این هفته در پادکست فکت‌نامه ادعای روزنامه تهران تایمز را بررسی می‌کنیم که می‌گوید «به اسناد محرمانه» برای دخالت آمریکا در اعتراض‌های سال ۱۴۰۱ در ایران دست پیدا کرده است؛ اسنادی که هنوز منتشر نشده اما رسانه‌های نزدیک به حکومت از آن استفاده می‌کنند. دانسته‌ها و ابهام‌ها درباره دیوار مرزی بین ایران و افغانستان و همچنین ادعاهای ایرج حسابی درباره نام‌گذاری ایرانی ماشین و عطر مشهور، دیگر سوژه‌های این هف...

این هفته در پادکست فکت‌نامه ادعای جدید دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری را بررسی می‌کنیم که گفته است امارات، سرمایه‌ای هفت تریلیون دلاری در بیرون از این کشور دارد. در ادامه نیز درباره لایحه جدید حجاب، شاهراه امام خمینی، اثرات سجده بر امواج مضر، غرامت ایران به بریتانیا، بازگشت نخبگان، آزادی‌های مشروع در ایران، شکایت رئیسی از رسانه‌ها، دیده‌شدن سفینه در آمریکا و ماهواره‌های استارلینک صحبت می‌کنیم. 0...

نخستین سوژه‌ای که این هفته در پادکست فکت‌نامه به سراغش می‌رویم، ادعای حجت‌الله عبدالملکی درباره پیشنهاد سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری امارات در مناطق آزاد است. توضیح می‌دهیم که بزرگی این عدد، چه قدر است. در ادامه نیز عکس‌هایی را بررسی می‌کنیم که بر اساس آن ادعا می‌شود خمینی و خامنه‌ای، جاسوس سرویس‌های اطلاعاتی خارجی بوده‌اند. فکت‌چک دیگری که در این قسمت مرور می‌کنیم درباره مساجد ایران، قبل و بعد...

این هفته در قسمت ۱۲۳ پادکست فکت‌نامه دو موضوع اصلی را پیگیری می‌کنیم؛ یکی دلیل انقراض ببرها و شیرهای ایرانی و دیگری مجموعه ادعاهایی که درباره اشیای ناشناس پرنده و همچنین فرازمینی‌ها در سایت‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. در ادامه هم سه گفته از مسئولان جمهوری اسلامی را درباره زباله‌گردها، فیلترینگ اینترنت و سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد مرور می‌کنیم. 00:02:17 انقراض شیر و ببر ایرانی 00:18:...

این هفته در پادکست فکت‌نامه، ادعاهای نادرستی را بررسی می‌کنیم که درباره گشت ارشاد، بهائیان و مهاجران افغانستانی در رسانه‌ای ایران و شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شوند. ابتدا به سراغ ادعای شاخ‌داری می‌رویم که می‌گوید دیگر خبری از گشت ارشاد در خیابان‌ها نیست و سپس درباره ادعای نادرست مجاز بودن ازدواج با محارم در میان بهائیان صحبت می‌کنیم. سه ادعای نادرست درباره مهاجران افغانستانی در ایران، بررسی قوانین ت...

سالروز واقعه گوهرشاد در تقویم رسمی به اسم عفاف و حجاب نام‌گذاری شده. دستگاه‌های تبلیغاتی جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند، با بزرگ‌نمایی و تولید محتوای جعلی این واقعه را به نفع حجاب اجباری مصادره کنند. این مستند کوتاه، بازخوانی گوشه‌ای از جریان تحریف تاریخ‌ و تولید اخبار جعلی پیرامون واقعه گوهرشاد است.

خبرهای مربوط به بازگشت گشت ارشاد یا همان پلیس حجاب اجباری، این روزها جزو اصلی‌ترین سوژه‌های خبری در ایران است. در این قسمت ابتدا توضیح می‌دهیم که چرا بر خلاف ادعای خبرگزاری تسنیم که می‌گوید گشت‌های ارشاد به خیابان‌ها برنگشته است، این اتفاق عملا رخ داده و حتی به نظر می‌رسد سخت‌گیرانه‌تر از  گذشته هم دنبال می‌شود. همچنین درباره دین‌دار شدن مردم ایران بعد از انقلاب، ترجمه خلیج عربی یا کشورهای عربی خل...