DOX Podcast|پادکست داکس

اگر هوش مصنوعی بتواند از روی پیام‌ها، عکس‌ها، صدا و ردپای دیجیتال ما نسخه‌ای بسازد که بعد از مرگ همچنان حرف بزند، بخندد و حتی بگوید «دوستت دارم»، آیا واقعاً بخشی از ما زنده مانده است؟ یا فقط با توهمی پیچیده روبه‌رو هستیم؟ در این اپیزود، از داستان واقعی جاشوا باربو آغاز می‌کنیم؛ مردی که هشت سال بعد از مرگ نامزدش، با کمک هوش مصنوعی دوباره با او وارد گفت‌وگو شد. از آنجا، سفری را آغاز می‌کنیم که از حم...

کنسل کالچر یکی از جنجالی‌ترین پدیده‌های عصر شبکه‌های اجتماعی است؛ جایی که مرز میان پاسخگویی و حذف اجتماعی گاهی مبهم می‌شود. در این اپیزود داکس، از ریشه‌های تاریخی بایکوت تا جنبش‌های جان سیاهان ارزش دارد و می تو را مرور می‌کنیم و سپس به نمونه‌های ایرانی، از می‌توی فارسی تا واکنش‌ها به چهره‌های عمومی، می‌پردازیم. آیا کنسل کالچر ابزاری برای عدالت مردمی است یا دادگاهی اینترنتی؟ و آیا زیاد شدن آن نشانه...

در این اپیزود پادگست داکس، تلاش کردم کمی از هیجان و دوقطبی فاصله بگیریم و بفهمیم جنگ اخیر چگونه آغاز شد، چرا جمهوری اسلامی برخلاف پیش‌بینی بسیاری فرو نپاشید، و جنگ روایت‌ها چگونه ذهن و نگاه ما را شکل می‌دهد. از اتاق وضعیت کاخ سفید و تصمیم ترامپ تا مفهوم تاب‌آوری، اقتصاد بقا، فرهنگ مقاومت و نبرد روایت‌ها؛ این اپیزود نه برای طرفداری، بلکه برای فهمیدن ساخته شده. با استفاده از تحلیل‌های ولی نصر، یروان...

در این اپیزود، به تجربه‌ی «ترومای جمعی» ؛ وضعیتی که فقط روانِ فردی را درگیر نمی‌کند، بلکه بافتِ اجتماعی، معنا، اعتماد و حتی ادراکِ زمان و بدن ما را تغییر می‌دهد. از انجماد و احساس گناه بازمانده تا استرس تروماتیکِ مستمر، از بدنِ زخمی تا سیاستِ حافظه و سوگ، تلاش می‌کنیم برای آنچه بر ما گذشته نامی پیدا کنیم. تمرکز این اپیزود روی ترومای ناشی از ناشی از فاجعه دی ماه خونین 1404 است. این اپیزود نسخه درما...

در این اپیزود، با روایت مستند «میدان» و انقلاب مصر، به یک سؤال اساسی می‌پردازیم: مشروعیت یک حکومت چیست و چرا از بین می‌رود؟ سقوط حسنی مبارک فقط سقوط یک فرد نبود، فروپاشی یک باور بود. با استفاده از ایده‌های دیوید بیتام، یورگن هابرماس و هانا آرنت بررسی می‌کنیم چه چیزی قدرت را مشروع می‌کند، بحران مشروعیت چگونه شکل می‌گیرد، و چرا وقتی پذیرش مردم از بین برود، حتی قدرتمندترین حکومت‌ها هم شکننده می‌شوند....

در این اپیزود تلاش می‌کنیم بفهمیم سرکوب و کشتار چگونه شکل می‌گیرد و چرا لزوماً از دل «هیولاها» بیرون نمی‌آید، بلکه اغلب توسط آدم‌های معمولی انجام می‌شود. از اطاعت و همرنگی با جمع شروع می‌کنیم و به عادی‌سازی خشونت، توجیه اخلاقی و بی‌حسی روانی می‌رسیم. با تکیه بر مستند «عمل کشتن» و کتاب‌های «دربارهٔ کشتن» نوشته‌ی دیو گراسمن و «آدم‌های معمولی» نوشته‌ی کریستوفر براونینگ، مسیر ساخته‌شدن سرکوب را بررسی...

در این اپیزود سراغ یکی از آشناترین و در عین حال پیچیده‌ترین تجربه‌های اقتصادی می‌رویم: ابرتورم . از زیمبابوه و ونزوئلا، جایی که پول عملاً از کار افتاد، تا لبنان، جایی که بحران از دل بانک‌ها شروع شد، و بعد آرژانتین؛ کشوری که دهه‌هاست با تورم زندگی می‌کند، نه سقوط کرده و نه نجات پیدا کرده. در نهایت به ایران می‌رسیم؛ اقتصادی با تورم مزمن، بدون فروپاشی رسمی، اما با هزینه‌های سنگین اجتماعی. اگر می‌خواه...

 اگر از شنونده‌های قدیمی داکس باشید، حتماً می‌دانید که ژاپن بارها و بارها سوژه‌ی کنجکاوی من بوده؛ چند ماه پیش این شانس را داشتم که به ژاپن سفر کنم و از نزدیک با فرهنگ، تاریخ و زندگی روزمره‌ی مردم این کشور آشنا شوم. حاصل این تجربه، چند ویدئو در کانال یوتیوب داکس بود. بنا به درخواستهای شنوندگان فایل صوتی چند ویدئوی مرتبط با ژاپن را به شکل یک اپیزود ویژه‌ی پادکست منتشر میکنیم. در این اپیزود، ابت...

دراین اپیزود پادکست داکس به یکی از عمیق‌ترین مفاهیم اجتماعی، یعنی  «حافظهٔ تاریخی»  می‌پردازیم. حافظهٔ تاریخی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ چرا برخی جوامع مانند نروژ و آلمان با فعال کردن این حافظه در برابر تهدیدهای دموکراتیک مقاومت می‌کنند، در حالی که برخی دیگر گذشته را به حال خود رها می‌کنند؟ این اپیزود، که ستون اصلی آن بر اساس کتاب جذاب  مموری لندز یا سرزمینهای حافظه محور نوشتهٔ شارون...

این اپیزود داستان سقوط انقلاب ۲۰۱۹ سودان است؛ انقلابی که با چهره‌ای از امید آغاز شد، اما به سرعت توسط دو ژنرال عالیرتبه سودان دزدیده شد. بعدها این دو ژنرال برای رسیدن به قدرت مطلق، با هم وارد جنگ شدند و سودان را به آتش کشیده‌اند. این جنگ، دیگر صرفاً یک درگیری داخلی نیست، بلکه یک «جنگ نیابتی تمام‌عیار» است که با سوخت طلای دارفور تغذیه می‌شود. طلایی که سر از بازارهای دوبی در می أورد....

چگونه یک انسان معمولی، از جنس گوشت و استخوان، به نمادی مقدس تبدیل می‌شود؟ این تجربه ای است که تاریخ به ما یاد داده : از هیتلر در آلمان نازی گرفته تا صدام در عراق، از استالین در شوروی تا مائو در چین، و حتی در دوران معاصر در کره شمالی و ترکمنستان. از مراسم‌های پرشکوه نورنبرگ تا عصر دیجیتالی، کیش شخصیت همچنان در جوامع حضور دارد. . در این اپیزود می‌شنوید چگونه یک انسان عادی در سیستم کیش شحصیت به موجود...

اعتقاد به جادو و خرافه تنها برای افراد کم‌سواد نیست. در این اپیزودمیبینیم چگونه باورهای خرافی از دوران باستان تا امروز در فرهنگ ایرانی ریشه دوانده‌اند. از ایران باستان و دین زرتشتی، گذر از تأثیرات مغول و اسلام، دوره‌های صفوی و قاجار، تا رسیدن به عصر دیجیتال، جادو و طلسم همواره جزئی از زندگی ایرانیان بوده است. اما چرا حتی افراد تحصیل‌کرده و ورزشکاران حرفه‌ای هنوز به خرافات متوسل می‌شوند؟ در این اپی...

چرا وقتی یک اتفاق بزرگ می‌افتد، اولین واکنش‌مان این است که بگوییم "یه کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است"؟ چرا باور به تئوری‌های توطئه در ایران این‌قدر رایج است؟ و مهم‌تر از همه، چطور می‌توانیم بین بدبینی سالم و پارانویای مخرب تفاوت بگذاریم؟ در این اپیزود، سفری سه‌مرحله‌ای داریم: از درون ذهن خودمان شروع می‌کنیم و می‌بینیم چه ساز‌وکارهای روانشناختی ما را مستعد باور به توطئه می‌کند. سپس به جامعه می‌رویم و نقش...

کوبایی که روزگاری رتبه نهم سرانه تولید ناخالص ملی را در اختیار داشت، چطور به یکی از فقیرترین کشورها تبدیل شد؟ در این اپیزود سفری می‌کنیم از هاوانای پرزرق‌وبرق دهه ۱۹۵۰ تا کوبای امروز با صف‌های طولانی و کمبود مواد غذایی. داستان فیدل کاسترو و انقلابی که قرار بود آزادی بیاورد اما کشور را به سوی کمونیسم و انزوا کشاند. چگونه تحریم‌های آمریکا، وابستگی به شوروی و سیاست‌های اقتصادی اشتباه، سرنوشت یک ملت ر...

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که کجای بدن‌تان در حال فکر کردن است؟ جواب امروزی ما واضح است: مغز. اما آیا می‌دانستید که تا ۴۰۰ سال پیش، باهوش‌ترین انسان‌های دنیا مطمئن بودند که با قلب‌شان فکر می‌کنند؟ در این اپیزود، داستان شگفت‌انگیز تغییر درک بشر از مرکز تفکر را بررسی می‌کنیم - از دوران سلطنت دو هزار ساله قلب تا عصر مدرن مغز‌محوری، و حتی نظریات جنجالی جدید که ممکن است همه چیز را دوباره تغییر دهند. با...

 جنگ ایران و اسرائیل که فکر می‌کردیم هیچوقت اتفاق نمی‌افتد، اتفاق افتاد و تبدیل شد به یکی از تروماهای جمعی ما ایرانیان. در این اپیزود با الهام گرفتن از مستند جدید فرانتلاین، سعی کردم لنز دوربینم را باز کنم - یا به اصطلاح زوم اوت کنم - و ببینم در نیم قرن گذشته چه اتفاقاتی افتاده که عاقبت کار به اینجا رسیده. از روابط ایران و اسرائیل در دوران شاه تا شکل‌گیری محور مقاومت، از ماجرای برنامه هسته‌ای...

این اپیزود پادکست داکس داستان یکی از بزرگترین رسوایی‌های فساد تاریخ را روایت می‌کند. عملیات کارواش که از یک پمپ بنزین ساده در برازیلیا آغاز شد، به افشای شبکه‌ای از فساد میلیاردی در شرکت نفتی پتروبراس انجامید. این تحقیقات که توسط قاضی سرجیو مورو هدایت می‌شد، منجر به زندانی شدن صدها مقام بلندپایه از جمله رئیس‌جمهور محبوب لولا داسیلوا شد. اما بعدها مشخص شد که خود این عملیات نیز دارای انگیزه‌های سیاسی...

در این اپیزود به بررسی پنج نمونه کلاسیک از عملیات فریب در تاریخ معاصر می‌پردازیم. از الحاق کریمه توسط "مردان سبز کوچک" روسیه در ۲۰۱۴ و انکار مسکو تا حادثه ساختگی موکدن که بهانه اشغال منچوری توسط ژاپن شد. همچنین ماجرای گلایویتس که نازی‌ها برای توجیه حمله به لهستان و شروع جنگ جهانی دوم ساختند، پرونده سپتامبر و ادعای ۴۵ دقیقه‌ای تونی بلر برای توجیه جنگ عراق، و مداخله پنهانی چین در جنگ کره تحت عنوان "...

داستان تسلیم بی قید و شرط ژاپن در جنگ جهانی دوم؛ از انقلاب میجی ۱۸۶۸ و تبدیل کشوری منزوی به امپراتوری مهاجم تا بمب‌های اتمی هیروشیما و ناگازاکی. پشت صحنه تصمیمات سرنوشت‌ساز در کاخ امپراتور، جلسات محرمانه شورای عالی جنگ، و نقش امپراتور هیروهیتو در شکستن سکوت قرن‌ها. چگونه کشوری که تسلیم در فرهنگش تعریف نشده بود و سربازانش حملات انتحاری انجام می‌دادند، مجبور به تسلیم بی‌قید و شرط شد؟ پژوهش و متن : پ...

داستان شگفت‌انگیز مبلغان مسیحی که از قرن هفتم تا دوره رضاشاه به ایران آمدند. آنها برای تبلیغ مسیحیت آمده بودند اما بدون قصد، اولین مدارس مدرن، بیمارستان‌ها و آموزش زنان را در ایران بنیان گذاشتند. از دوره مغول و شاه عباس تا کالج البرز و هاوارد باسکرویل شهید مشروطه. چگونه میسیونرهای آمریکایی و اروپایی به کاتالیزور تحولات بزرگ ایران تبدیل شدند؟ پارادوکسی جالب: شکست در تبلیغ، موفقیت در مدرنیزه کردن ای...

در این اپیزود، مفهوم "نورو دایورسیتی" یا تنوع عصبی را بررسی می‌کنم و توضیح می‌دهم که از نظر فعالان نورودایورسیتی، تفاوت‌های مغزی مانند اوتیسم، ای دی اچ دی و دیسلکسیا نه نقص، بلکه بخشی از تنوع طبیعی انسان‌ها هستند. با روایت داستان افراد موفقی مثل هنری کاوندیش و داوینچی، این اپیزود نشان می‌دهد چگونه جامعه باید این تفاوت‌ها را بپذیرد و به جای تلاش برای "نرمال" کردن افراد، محیط را برای آنها مناسب‌سازی...

این اپیزود ویژه به دوگانه مذاکره و جنگ بین ایران و آمریکا می‌پردازد و دو بخش مهم را پوشش می‌دهد: بخش اول : تاریخچه مذاکرات ایران و آمریکا از مذاکرات بحران گروگان‌گیری تا گفتگوهای اخیر، شامل ماجرای مک‌فارلین، همکاری پس از 11 سپتامبر، مذاکرات عراق، برجام و تحولات کنونی. بخش دوم : معرفی پایگاه نظامی دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند، اهمیت استراتژیک آن برای آمریکا و نقش احتمالی‌اش در تحرکات نظامی علیه ایر...

در این اپیزود، سفری تاریخی به قلب یکی از استراتژیک‌ترین آبراه‌های جهان، خلیج فارس و تنگه هرمز، خواهیم داشت. این اپیزود به مناسبت دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس منتشر می‌شود - روزی که یادآور بازپس‌گیری تنگه هرمز و پایان دادن به سلطه استعماری در این منطقه استراتژیک است. در این اپیزود از حضور چینی‌ها در هرمز و گزارش‌های دریاسالار ژن خی تا ماجرای تسلط پرتغالی‌ها بر این منطقه استراتژیک خواهیم گفت. داس...

دونالد ترامپ اصرار دارد که گرینلند، بزرگترین جزیره دنیا، باید به آمریکا تعلق بگیرد. اما چرا گرینلند این‌قدر برای آمریکا مهم است؟ در این اپیزود به بررسی دلایل علاقه شدید آمریکا به تصاحب این سرزمین یخی می‌پردازیم. در کنار بررسی اهمیت گرینلند، به داستان‌های شگفت‌انگیز دو خرید تاریخی آمریکا نیز می‌پردازیم: خرید سرزمین عظیم لوئیزیانا از فرانسه در سال ۱۸۰۳ که وسعت آمریکا را دو برابر کرد، و خرید آلاسکا ا...

در اپیزود هفتاد و سوم پادکست داکس، به آخرین قسمت از سه‌گانه «ایران و تمدن‌های باستانی» می‌پردازیم. این بار سفری تاریخی به روابط ایران و چین خواهیم داشت - دو قدرت باستانی و دو فرهنگ غنی که علی‌رغم فاصله جغرافیایی، قرن‌ها بر یکدیگر تأثیر گذاشته‌اند. در این اپیزود، داستان شگفت‌انگیز پیوند تمدنی ایران و چین را از زمان هخامنشیان تا عصر معاصر دنبال می‌کنیم؛ خواهیم دید چگونه ادیان مختلف از ایران به چین ر...