DOX Podcast|پادکست داکس

ورزش زنان؛ میدان مبارزه | اپیزود ۱۰۳ داکس ورزش زنان فقط داستان مدال‌ها و رکوردها نیست؛ داستان مبارزه برای حق حضور، انتخاب پوشش، دستمزد برابر و تصمیم‌گیری درباره بدن خودشان است. در این اپیزود، از محدودیت‌های زنان در المپیک باستان تا تبعیض در ورزش حرفه‌ای امروز پیش می‌رویم؛ از قوانین پوشش و باورهای پزشکی درباره بدن زنان می‌گوییم و مبارزه فوتبالیست‌های آمریکایی برای دستمزد برابر را مرور می‌کنیم. در ن...

در این اپیزود به سراغ داستان مهاجران ایرانی قفقاز می‌رویم؛ ایرانیانی که از قرن نوزدهم برای کار و زندگی راهی باکو، تفلیس، گنجه، باتومی و دیگر شهرهای قفقاز شدند. بسیاری از آنها سال‌ها آنجا ماندند، خانواده تشکیل دادند و زندگی خود را ساختند. اما انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، تغییر قوانین تابعیت و سرکوب‌های دوره استالین، شرایط را تغییر داد. بخشی از ایرانیان از شوروی اخراج شدند و به ایران بازگشتند و برخی، به‌ویژه...

در این اپیزود سراغ پادشاهی نروژ می‌رویم؛ از تاریخ پر فراز و نشیب نروژ و استقلالش در ۱۹۰۵ تا شکل‌گیری خاندان سلطنتی امروز. درباره هاوکن هفتم، اولاف پنجم و هارالد پنجم حرف می‌زنیم؛ از جنگ جهانی دوم و نقش سلطنت تا ورزش، زندگی شخصی و سخنرانی معروف هارالد درباره هویت نروژی. در کنار محبوبیت پادشاه، هزینه‌ها، حاشیه‌ها و نقدهای واردشده به خاندان سلطنتی را هم بررسی می‌کنیم. در نهایت می‌پرسیم: چرا در یکی از...

بعد از نزدیک به شش سال از شروع پادکست داکس، اپیزود صدم منتشر شد! اینترنت دیگر فقط یک ابزار برای جست‌وجو، ارتباط و سرگرمی نیست؛ به بخشی از زیرساخت زندگی روزمره و قدرت سیاسی کشورها تبدیل شده است. در قسمت صدم از پادکست داکس، به سراغ چین، روسیه و ایران می‌رویم و بررسی می‌کنیم دولت‌ها چرا می‌خواهند اینترنت را کنترل کنند و این کنترل در زندگی کاربران چه معنایی پیدا می‌کند. از دیوار بزرگ اینترنتی چین و خر...

چرا تنها کشوری که خودش بمب اتمی ساخت، تصمیم گرفت آن را با دست خودش نابود کند؟ در این اپیزود، داستان واقعی و کمتر شنیده‌شده برنامه هسته‌ای آفریقای جنوبی را روایت می‌کنیم؛ از سال‌های آپارتاید، جنگ سرد و ترس از انزوا، تا ساخت مخفیانه شش سلاح هسته‌ای و تصمیم تاریخی برای برچیدن کامل آن‌ها. همچنین به رابطه این کشور با اسرائیل، ماجرای مرموز حادثه «ولا» و نقش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در راستی‌آزمایی ای...

نروژ کشوری با فقط ۵.۵ میلیون نفر جمعیت است، اما در سال‌های اخیر ورزشکاران بزرگی مانند ارلینگ هالند، ماگنوس کارلسن، یاکوب اینگبریگتسن و کارستن وارهولم را به جهان معرفی کرده است. راز این موفقیت چیست؟ در این اپیزود، با تکیه بر تجربه زندگی در نروژ و پژوهش‌های معتبر، مدل ورزشی نروژ را بررسی می‌کنیم؛ مدلی که از باشگاه‌های محلی و مشارکت داوطلبانه خانواده‌ها آغاز می‌شود و با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین روش‌...

اگر هوش مصنوعی بتواند از روی پیام‌ها، عکس‌ها، صدا و ردپای دیجیتال ما نسخه‌ای بسازد که بعد از مرگ همچنان حرف بزند، بخندد و حتی بگوید «دوستت دارم»، آیا واقعاً بخشی از ما زنده مانده است؟ یا فقط با توهمی پیچیده روبه‌رو هستیم؟ در این اپیزود، از داستان واقعی جاشوا باربو آغاز می‌کنیم؛ مردی که هشت سال بعد از مرگ نامزدش، با کمک هوش مصنوعی دوباره با او وارد گفت‌وگو شد. از آنجا، سفری را آغاز می‌کنیم که از حم...

کنسل کالچر یکی از جنجالی‌ترین پدیده‌های عصر شبکه‌های اجتماعی است؛ جایی که مرز میان پاسخگویی و حذف اجتماعی گاهی مبهم می‌شود. در این اپیزود داکس، از ریشه‌های تاریخی بایکوت تا جنبش‌های جان سیاهان ارزش دارد و می تو را مرور می‌کنیم و سپس به نمونه‌های ایرانی، از می‌توی فارسی تا واکنش‌ها به چهره‌های عمومی، می‌پردازیم. آیا کنسل کالچر ابزاری برای عدالت مردمی است یا دادگاهی اینترنتی؟ و آیا زیاد شدن آن نشانه...

در این اپیزود پادگست داکس، تلاش کردم کمی از هیجان و دوقطبی فاصله بگیریم و بفهمیم جنگ اخیر چگونه آغاز شد، چرا جمهوری اسلامی برخلاف پیش‌بینی بسیاری فرو نپاشید، و جنگ روایت‌ها چگونه ذهن و نگاه ما را شکل می‌دهد. از اتاق وضعیت کاخ سفید و تصمیم ترامپ تا مفهوم تاب‌آوری، اقتصاد بقا، فرهنگ مقاومت و نبرد روایت‌ها؛ این اپیزود نه برای طرفداری، بلکه برای فهمیدن ساخته شده. با استفاده از تحلیل‌های ولی نصر، یروان...

در این اپیزود، به تجربه‌ی «ترومای جمعی» ؛ وضعیتی که فقط روانِ فردی را درگیر نمی‌کند، بلکه بافتِ اجتماعی، معنا، اعتماد و حتی ادراکِ زمان و بدن ما را تغییر می‌دهد. از انجماد و احساس گناه بازمانده تا استرس تروماتیکِ مستمر، از بدنِ زخمی تا سیاستِ حافظه و سوگ، تلاش می‌کنیم برای آنچه بر ما گذشته نامی پیدا کنیم. تمرکز این اپیزود روی ترومای ناشی از ناشی از فاجعه دی ماه خونین 1404 است. این اپیزود نسخه درما...

در این اپیزود، با روایت مستند «میدان» و انقلاب مصر، به یک سؤال اساسی می‌پردازیم: مشروعیت یک حکومت چیست و چرا از بین می‌رود؟ سقوط حسنی مبارک فقط سقوط یک فرد نبود، فروپاشی یک باور بود. با استفاده از ایده‌های دیوید بیتام، یورگن هابرماس و هانا آرنت بررسی می‌کنیم چه چیزی قدرت را مشروع می‌کند، بحران مشروعیت چگونه شکل می‌گیرد، و چرا وقتی پذیرش مردم از بین برود، حتی قدرتمندترین حکومت‌ها هم شکننده می‌شوند....

در این اپیزود تلاش می‌کنیم بفهمیم سرکوب و کشتار چگونه شکل می‌گیرد و چرا لزوماً از دل «هیولاها» بیرون نمی‌آید، بلکه اغلب توسط آدم‌های معمولی انجام می‌شود. از اطاعت و همرنگی با جمع شروع می‌کنیم و به عادی‌سازی خشونت، توجیه اخلاقی و بی‌حسی روانی می‌رسیم. با تکیه بر مستند «عمل کشتن» و کتاب‌های «دربارهٔ کشتن» نوشته‌ی دیو گراسمن و «آدم‌های معمولی» نوشته‌ی کریستوفر براونینگ، مسیر ساخته‌شدن سرکوب را بررسی...

در این اپیزود سراغ یکی از آشناترین و در عین حال پیچیده‌ترین تجربه‌های اقتصادی می‌رویم: ابرتورم . از زیمبابوه و ونزوئلا، جایی که پول عملاً از کار افتاد، تا لبنان، جایی که بحران از دل بانک‌ها شروع شد، و بعد آرژانتین؛ کشوری که دهه‌هاست با تورم زندگی می‌کند، نه سقوط کرده و نه نجات پیدا کرده. در نهایت به ایران می‌رسیم؛ اقتصادی با تورم مزمن، بدون فروپاشی رسمی، اما با هزینه‌های سنگین اجتماعی. اگر می‌خواه...

 اگر از شنونده‌های قدیمی داکس باشید، حتماً می‌دانید که ژاپن بارها و بارها سوژه‌ی کنجکاوی من بوده؛ چند ماه پیش این شانس را داشتم که به ژاپن سفر کنم و از نزدیک با فرهنگ، تاریخ و زندگی روزمره‌ی مردم این کشور آشنا شوم. حاصل این تجربه، چند ویدئو در کانال یوتیوب داکس بود. بنا به درخواستهای شنوندگان فایل صوتی چند ویدئوی مرتبط با ژاپن را به شکل یک اپیزود ویژه‌ی پادکست منتشر میکنیم. در این اپیزود، ابت...

دراین اپیزود پادکست داکس به یکی از عمیق‌ترین مفاهیم اجتماعی، یعنی  «حافظهٔ تاریخی»  می‌پردازیم. حافظهٔ تاریخی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ چرا برخی جوامع مانند نروژ و آلمان با فعال کردن این حافظه در برابر تهدیدهای دموکراتیک مقاومت می‌کنند، در حالی که برخی دیگر گذشته را به حال خود رها می‌کنند؟ این اپیزود، که ستون اصلی آن بر اساس کتاب جذاب  مموری لندز یا سرزمینهای حافظه محور نوشتهٔ شارون...

این اپیزود داستان سقوط انقلاب ۲۰۱۹ سودان است؛ انقلابی که با چهره‌ای از امید آغاز شد، اما به سرعت توسط دو ژنرال عالیرتبه سودان دزدیده شد. بعدها این دو ژنرال برای رسیدن به قدرت مطلق، با هم وارد جنگ شدند و سودان را به آتش کشیده‌اند. این جنگ، دیگر صرفاً یک درگیری داخلی نیست، بلکه یک «جنگ نیابتی تمام‌عیار» است که با سوخت طلای دارفور تغذیه می‌شود. طلایی که سر از بازارهای دوبی در می أورد....

چگونه یک انسان معمولی، از جنس گوشت و استخوان، به نمادی مقدس تبدیل می‌شود؟ این تجربه ای است که تاریخ به ما یاد داده : از هیتلر در آلمان نازی گرفته تا صدام در عراق، از استالین در شوروی تا مائو در چین، و حتی در دوران معاصر در کره شمالی و ترکمنستان. از مراسم‌های پرشکوه نورنبرگ تا عصر دیجیتالی، کیش شخصیت همچنان در جوامع حضور دارد. . در این اپیزود می‌شنوید چگونه یک انسان عادی در سیستم کیش شحصیت به موجود...

اعتقاد به جادو و خرافه تنها برای افراد کم‌سواد نیست. در این اپیزودمیبینیم چگونه باورهای خرافی از دوران باستان تا امروز در فرهنگ ایرانی ریشه دوانده‌اند. از ایران باستان و دین زرتشتی، گذر از تأثیرات مغول و اسلام، دوره‌های صفوی و قاجار، تا رسیدن به عصر دیجیتال، جادو و طلسم همواره جزئی از زندگی ایرانیان بوده است. اما چرا حتی افراد تحصیل‌کرده و ورزشکاران حرفه‌ای هنوز به خرافات متوسل می‌شوند؟ در این اپی...

چرا وقتی یک اتفاق بزرگ می‌افتد، اولین واکنش‌مان این است که بگوییم "یه کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است"؟ چرا باور به تئوری‌های توطئه در ایران این‌قدر رایج است؟ و مهم‌تر از همه، چطور می‌توانیم بین بدبینی سالم و پارانویای مخرب تفاوت بگذاریم؟ در این اپیزود، سفری سه‌مرحله‌ای داریم: از درون ذهن خودمان شروع می‌کنیم و می‌بینیم چه ساز‌وکارهای روانشناختی ما را مستعد باور به توطئه می‌کند. سپس به جامعه می‌رویم و نقش...

کوبایی که روزگاری رتبه نهم سرانه تولید ناخالص ملی را در اختیار داشت، چطور به یکی از فقیرترین کشورها تبدیل شد؟ در این اپیزود سفری می‌کنیم از هاوانای پرزرق‌وبرق دهه ۱۹۵۰ تا کوبای امروز با صف‌های طولانی و کمبود مواد غذایی. داستان فیدل کاسترو و انقلابی که قرار بود آزادی بیاورد اما کشور را به سوی کمونیسم و انزوا کشاند. چگونه تحریم‌های آمریکا، وابستگی به شوروی و سیاست‌های اقتصادی اشتباه، سرنوشت یک ملت ر...

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که کجای بدن‌تان در حال فکر کردن است؟ جواب امروزی ما واضح است: مغز. اما آیا می‌دانستید که تا ۴۰۰ سال پیش، باهوش‌ترین انسان‌های دنیا مطمئن بودند که با قلب‌شان فکر می‌کنند؟ در این اپیزود، داستان شگفت‌انگیز تغییر درک بشر از مرکز تفکر را بررسی می‌کنیم - از دوران سلطنت دو هزار ساله قلب تا عصر مدرن مغز‌محوری، و حتی نظریات جنجالی جدید که ممکن است همه چیز را دوباره تغییر دهند. با...

 جنگ ایران و اسرائیل که فکر می‌کردیم هیچوقت اتفاق نمی‌افتد، اتفاق افتاد و تبدیل شد به یکی از تروماهای جمعی ما ایرانیان. در این اپیزود با الهام گرفتن از مستند جدید فرانتلاین، سعی کردم لنز دوربینم را باز کنم - یا به اصطلاح زوم اوت کنم - و ببینم در نیم قرن گذشته چه اتفاقاتی افتاده که عاقبت کار به اینجا رسیده. از روابط ایران و اسرائیل در دوران شاه تا شکل‌گیری محور مقاومت، از ماجرای برنامه هسته‌ای...

این اپیزود پادکست داکس داستان یکی از بزرگترین رسوایی‌های فساد تاریخ را روایت می‌کند. عملیات کارواش که از یک پمپ بنزین ساده در برازیلیا آغاز شد، به افشای شبکه‌ای از فساد میلیاردی در شرکت نفتی پتروبراس انجامید. این تحقیقات که توسط قاضی سرجیو مورو هدایت می‌شد، منجر به زندانی شدن صدها مقام بلندپایه از جمله رئیس‌جمهور محبوب لولا داسیلوا شد. اما بعدها مشخص شد که خود این عملیات نیز دارای انگیزه‌های سیاسی...

در این اپیزود به بررسی پنج نمونه کلاسیک از عملیات فریب در تاریخ معاصر می‌پردازیم. از الحاق کریمه توسط "مردان سبز کوچک" روسیه در ۲۰۱۴ و انکار مسکو تا حادثه ساختگی موکدن که بهانه اشغال منچوری توسط ژاپن شد. همچنین ماجرای گلایویتس که نازی‌ها برای توجیه حمله به لهستان و شروع جنگ جهانی دوم ساختند، پرونده سپتامبر و ادعای ۴۵ دقیقه‌ای تونی بلر برای توجیه جنگ عراق، و مداخله پنهانی چین در جنگ کره تحت عنوان "...

داستان تسلیم بی قید و شرط ژاپن در جنگ جهانی دوم؛ از انقلاب میجی ۱۸۶۸ و تبدیل کشوری منزوی به امپراتوری مهاجم تا بمب‌های اتمی هیروشیما و ناگازاکی. پشت صحنه تصمیمات سرنوشت‌ساز در کاخ امپراتور، جلسات محرمانه شورای عالی جنگ، و نقش امپراتور هیروهیتو در شکستن سکوت قرن‌ها. چگونه کشوری که تسلیم در فرهنگش تعریف نشده بود و سربازانش حملات انتحاری انجام می‌دادند، مجبور به تسلیم بی‌قید و شرط شد؟ پژوهش و متن : پ...