Bach van de Dag

Het is de sterfdag (9 april 1945) van Dietrich Bonhoeffer, theoloog en verzetsman. Ter zijner nagedachtenis de 15de Variatie uit de Goldbergvariaties. Volgens pianist Glenn Gould een variatie die zo de Mattheuspassie in kan, en uitermate geschikt om op Goede Vrijdag te spelen. Maar dan draai ik iets anders, dus daarom toch maar op Witte Donderdag… Johann Sebastian Bach Goldberg-variaties BWV.988 –...

Wonderkind, zo kun je hem gerust noemen. Mischa Hillesum, al op z’n 14de werd hij gezien en gehoord als het grootste pianotalent van Nederland. Samen met zijn ouders en zijn oudere zus Etty overleefde Mischa de Tweede Wereldoorlog niet. De afgelopen jaren doken er enkele uiterst zeldzame opnamen op van Mischa. Johann Sebastian Bach Fantasie en Fuga, BWV.903, “Chromatische Fantasie en Fuga” (alleen...

Stel, ik was aanwezig geweest bij een uitvoering van de Matthauspassie onder Bach – sorry, geen uitvoering, maar ik was aanwezig geweest bij een kerkdienst waarin de Matthauspassie klonk olv Bach. Dan… had ik de musici niet gezien, want ik zat met de rug naar ze toe, en ik had veel minder gmusici ehoord dan nu… Tijd voor een klein onderzoek. Johann Sebastian Bach Matthäuspassion BWV.244; Deel I –...

Bach bewerkte een motet van zijn voorganger Kuhnau, dus eigenlijk geen ‘echte’ Bach oordeelden de geleerden. Maar toen ik het voor het eerst hoorde… een echte ontdekking, zeer indringend en wonderschoon! Johann Kuhnau Tristis est anima mea Kammerchor Josquin des Prez olv Ludwig Böhme CARUS 83342 4’44’’ Johann Sebastian Bach Koraalbewerking ‘Der Gerechte kommt um’ BWV.Deest Pygmalion olv Raphael Pi...

Dit jaar geen Matthäus en Johannes… Collega Carel maakte vorige jaar een dijk van een podcast over Bach’s Matthäus (www.nporadio4.nl/matthaus). Ik vroeg hem naar zijn favoriete deel uit de Matthäus, en vervolgens begon Carel te praten, wat een liefhebber! Johann Sebastian Bach Matthäus-Passion BWV.244; Deel II – nr.60. aria met koor, “Sehet, Jesus hat die Hand” Damien Guilmond, countertenor Bach C...

Bach’s Markus Passie klonk op Goede Vrijdag, 23 maart 1731. Er is echter een probleem: de tekst is er wel, de muziek niet meer… Een probleem met een uitdaging, er bestaan dan ook een aantal reconstructies. Onlangs verscheen een zeer overtuigende reconstructie olv Jordi Savall. Johann Sebastian Bach Markuspassion, BWV.247 (reconstructie versie 1744) Nr.23 Koraal: ‘Ich will hier bei dir stehen’ Veus...

Rachmaninov, 1 april 1873. Op zijn geboortedag; het arrangement dat Sergei maakte van drie delen uit Bach’s Partita BWV.1006. En hoe knap en spits dit arrangement is; want Rachmaninov gaat van Bach’s solo-viool naar piano, een mooie mix van beide componisten. Sergei Rachmaninov / Johann Sebastian Bach Partita nr.3, BWV.1006; (arr.) Sergei Rachmaninov, piano (opname: 1942) Naxos 8110658 7’17’’

Mendelssohn was er duidelijk over; het handschrift is van Bach, de muzikale kwaliteit duidelijk niet. Bach’s Lukas Passie is waarschijnlijk een door Bach gemaakte kopie van een werk van een andere componist. En toch… in al zijn vroomheid en oprechtheid neemt deze muziek mij mee. Johann Sebastian Bach Lukaspassion, BWV.246, Anh. II, nr.30 Delen 1 t/m 7 Alsfelder Vokalensemble & Barockorchester Brem...

In 1713 en 1726 voerde Bach Keiser’s Markus Passion uit, althans, Bach dacht dat het van Keiser was… het was van Bruhns. Prachtige muziek – bijna geheel vergeten. Reinhard Keiser (Friedrich Nicolaus Bruhns) Markus Passion; XXV. Sinfonia & XIX Aria ‘O Golgotha’ Ensemble Jacques Moderne & Gli Incogniti olv Joël Suhubiette Mirare MIR 254 6’40’’

Het blijft mij verwonderen; je neemt een viool, een eenvoudig basthema, en vervolgens bouw je variaties op dit thema – Bach’s Ciaconna. En hoeveel violisten houden zich niet bezig met deze Mount Everest in de vioolliteratuur? Ik was zeer verrast door de nieuwe uitvoering door Thomas Zehetmair, alsof ik het ‘als nieuw’ hoor. Johann Sebastian Bach Partita voor viool nr.2, BWV.1004; Ciaconna Thomas Z...

Het thema stelt niet veel voor, toch? Maar Ludwig zag de mogelijkheden, hoorde de veranderingen, en begon met zijn Variaties. Hoeveel is er niet mogelijk? Dat steeds maar weer horen en zien… Op de sterfdag van Ludwig van Beethoven een klinkend eerbetoon. Ludwig van Beethoven 33 Variaties op een wals van Anton Diabelli, op.120; I. Thema Igor Levit, piano Sony 88875060962 0’47’’ Ludwig van Beethoven...

In deze aria blikt Bach vooruit op de Goede Week. Muziek van een grote innigheid. Muziek als een pelgrimstocht, het eindpunt is in zicht, maar in wezen komt er geen einde aan de tocht… Deze uitvoering lijkt buiten de tijd te staan; wonderschoon. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.159, "Sehet, wir gehn hinauf gen Jerusalem" ; aria, "Es ist vollbracht" Peter Harvey, bas English Baroque Soloists olv J...

De Israëlische zangeres Noa maakte een op z’n zachtst gezegd verrassende CD met ‘Letters to Bach’. Originele Bach melodie, voorzien van tekst, noem het maar: voorzien van vakmanschap en lichtheid. Noa / Johann Sebastian Bach The Race Noa, zang & Gil Dor, gitaar Naieve 6994 1’23’’ Johann Sebastian Bach Invention nr.1, BWV.772 Andras Schiff, piano DECCA 4119742 1’27’’ Johann Sebastian Bach Sonate vo...

23 maart 1685, Georgenkirche, Eisenach. Sebastian Nagel houdt zijn petekind vast, dat zijn naam zal dragen en de naam van Johann Ambrosius Bach, de vader van het kind. Kortom, Johann Sebastian’s doopdag! Johann Christoph Bach Der Mensch, vom Weibe geboren Vox Luminis Ricercar 347 3’37’’ Johann Christoph Bach Bist willkommen Vox Luminis Ricercar 347 2’18’’

Morgen, 21 maart, is de geboortedag van Bach, althans volgens de ‘oude’ kalender, volgens de ‘nieuwe’ kalender is hij op 31 maart geboren. Ach, kniesoor die daar op let - morgen is het Happy Bach Dag. En in deze aflevering vier ik het alvast ‘vooruit’ met een prachtige uitvoering van Bach’s Derde Brandenburgs Concert. Johann Sebastian Bach Brandenburg Concert nr.3, BWV.1048 Dunedin Consort olv Joh...

Een prachtige aria, waar de melodieën langzaam over elkaar dansen, boven een langzame bas. ‘Want waar twee of drie mensen in mijn naam samen zijn, ben ik in hun midden’ (Matteus18:19-20). Twee hobo’s en een stem, een aria van verbinding. Johann Sebastian Bach Cantate BWV.42, "Am Abend aber desselbigen Sabbats"; aria ‘Wo zwei und drei versammelt sind’. Maarten Engeltjes, countertenor PRJCT Amsterda...

Bertus van Lier, dirigent, recensent, docent en componist maakte in 1951 een bewerking van Bach’s Kunst der Fuge, speciaal voor het Sextet Alma Musica. Bertus was lid van het verzet in de Tweede Wereldoorlog, evenals zijn zus Trui en zijn nicht Truus. In de podcastserie ‘Muziek tot leven’ verschijnt op 18 maart een aflevering over Bertus van Lier. Meer informatie op: www.truusvanlier.nl Johann Seb...

In Utrecht is deze week het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours begonnen. In de muziek van Liszt bevinden zich uitermate fascinerende beschouwingen en bewerkingen over en van Bach. Franz Liszt Prelude voor piano, S.179; Praeludium nach JS. Bachs Kantate ‘Weinen, klagen, sorgen, zagen’. Arcadi Volodos, piano Sony 82876873802 5’10’’

In zijn onlangs verschenen; ‘De Goldbergvariaties, een verhaal over Bach en rouw’ noemt de schrijver Philip Kennicott de muziek van Bach ‘de enige muziek die niet triviaal is, muziek die helpt de nabijheid van de dood te ondergaan en zich ermee te verzoenen’. In het eerste deel van Kennicott’s boek gaat het oa over de Chaconna uit de Tweede Partita. Johann Sebastian Bach Fantasie, BWV.944 Andrew L...

De Goldberg-variaties, kreeg deze bijnaam omdat volgens het ‘verhaal’, het wonderkind Johann Gottlieb Goldberg de variaties als eerste speelde. Goldberg was in ieder geval een wonderkind en een leerling van Bach, en componist van fantastische Sonates…! Johann Gottlieb Goldberg (Bach, bwv.1037) Sonata voor 2 violen en b.c. in C Musica Alta Ripa MDG 30907092 11’58’’

Had ik aan een willekeurige muziekliefhebber ten tijde van Bach gevraagd: wie is volgens u de grootste componist van nu? Dan… juist, de op 14 maart 1681 geboren Telemann. Bach en Georg Philipp Telemann hebben elkaar gekend, verkeerden soms in elkaars vaarwater, en bewonderden elkaar. In het enorme oeuvre van Telemann zitten ware juweeltjes. Georg Philipp Telemann Ouverture voor 3 hobo’s, fagot, st...

Een luisteraar gaf aan, dat specifiek deze aria hem zoveel troost had geboden in tijden van een ernstige ziekte. Dat vind ik een prachtig gegeven – troost in muziek. Toevallig las ik vorig jaar het boek ‘Troost in muziek, een polyfone blik op de Mattheuspassie’. Kan muziek troosten? Johann Sebastian Bach Cantate BWV.29, "Wir danken dir, Gott, wir danken dir" ; aria, "Gedenk an uns mit deiner Liebe...

In dec 1932 schreven diverse componisten een ‘Hommage a Bach’. De composities zaten als ‘cadeautje’ bij een muziektijdschrift. De klinkende bijdrage van Arthur Honegger bezit voor mij een urgentie, zeker in het ‘winterse landschap’ van de Arioso. Arthur Honegger Prelude, arioso et fugue sur le nom de BACH Bournemouth Sinfonietta olv Tamas Vasary Chandos CHAN 8993 8’23’’

Mooi, ouderwets woord; mijmeren. Ergens tussen dagdromen en denken in. Mijmeren doe ik graag, en redelijk veel muziek van Bach nodigt mij uit tot mijmeren. Zoals deze Allemande uit de Vierde Partita – een schier eindeloze melodie. Johann Sebastian Bach Partita nr.4, BWV.828; II. Allemande Murray Perahia, piano Sony Classical 88843036822 9’20’’

Geboren op 8 maart 1714; Bach’s tweede en meest succesvolle zoon Carl Philipp Emanuel Bach. Je kunt eindeloos struinen in zijn enorme oeuvre, maar ik koos voor dit deel uit een Fluitconcert. Zo energiek, zo hypervirtuoos, zo vol leven… (en als toegift; muziek die C Ph E Bach misschien speelde tijdens zijn concert in Groningen…) Carl Philipp Emanuel Bach Concert voor fluit, strijkers en b.c., Wq.22...