ایران و انقلاب - تاریخ شفاهی انقلاب‌های ایران

شصت و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت توسعه حزب توده در جنوب ایران و همچنین قدرت نمایی این حزب با اعتصابات کارگری و تجمعات می‌پردازد. در ماه‌های ابتدایی بعد از نخستین کنگره حزب، توسعه‌ی حزب در جنوب کشور ادامه پیدا کرد. مهم‌ترین موفقیت حزب توده در واقع برگزاری راهپیمایی روز کارگر یعنی اول ما می یا 11 اردیبهشت سال 1323 بود. اوج قدرت حزب در راهپیمایی روز کارگر سال 1325 بود که حتی توی شهر...

شصت و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت توسعه حزب توده بعد از سازماندهی در شمال ایران می‌پردازد. حزب توده بلافاصله پس از کنفرانس تهران، برنامه توسعه‌اش را روی استان‌هایی که صنعت نساجی در آن‌ها فعال بود متمرکز می‌کند. پس توی شهرهای مشهد، تهران، اصفهان و رشت اولین اتحادیه‌های خود را تشکیل ‌می‌دهد.  توی انتخابات مجلس چهاردهم حزب توده موفق میشه 70% آرادی حوزه‌های انتخابی که شرکت کرده بود و...

شصت و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت تشکیل حزب توده ایران می‌پردازد. حزب توده ایران بلافاصله بعد از تبعید رضاشاه در تهران تشکیل می‌شود. 27 نفر از اعضای جوان 53 نفر مارکسیست معروف، 17 روز پس از تبعید رضاشاه توی تهران یه سازمان بلندپروازانه رو تاسیس می‌کنند. این سازمان، حزب توده ایران نام گذاری شد. حزب توده ایران 4 هدف اصلی داشت. آزادی بقیه اعضای 53 نفر، رسمیت دادن به حزب، تاسیس روزنامه...

شصت و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تحلیل موضوع چگونه حزب بوجود آمد می پردازد. برای اینکه بفهمیم چطور حزب در ایران بوجود آومد رفتیم سراغ ریشه تشکیل حزب. پس ابتدا بررسی کردیم که چی شد جامعه غرب به این نیاز رسید که ما حزب می خواهیم. انسان چه مسیری رو طی کرد و اصلا به چه چیزی نیاز داشت که حزب را تشکیل داد. جامعه غرب بعد از رنسانس به این نتیجه رسید که باید قانون داشته باشد. بعد از تدوین قانون...

شصت و یکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان نمایندگان منفعت طلب مجلس چهاردهم را روایت میکند. این اپیزود به وقایعی می پردازد که منجر به شروع فرآیند ملی شدن صنعت نفت می شود. نمایندگان مجلس با دیدن قائله اصفهان از ترس اینکه کارگران بعد از کارخانه ها به سراغ املاک آن ها می آیند. پس پشت ارتش و شاه پنهان میشن تا املاکشون حفظ بشه. اما آتش صنعت ملی نفت وقتی روشن میشه که ساعد به صورت پنهانی در حال دادن...

شصتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت رخدادهای مجلس چهاردهم با نگاهی به ساختن استبداد و یا دموکراسی می‌پردازد. مچلس چهاردهم از فراکسیون های مختلف با قشرهای متنوع تشکیل شد. شاه ترس زیادی از بازگشایی مجلس داشت پس تلاش زیادی برای ابطال انتخابات و بستن مجلس کرد. مجلس در تلاش کاهش نفوذ شاه در ارتش بود که یه اتفاق سبب میشه که دربار و شاه یه نفس راحت بکشن. اشراف نوکیسه یا همون صاحبان صنایع نساجی ب...

پنجاه و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت رقابت احزاب برای کسب کرسی های بیشتر در مجلس چهاردهم و رقابت تمام احزاب با حزب توده می پردازد. در ادامه روند پادکست، نحوه تششکیل 2 حزب دیگر وطن و عدالت و مانیفست آن ها روایت می شود. حزب عدالت که از نسل روشنفکران قدیمی که در نابسامانی های اوایل سال 1300 شرکت داشتند تشکیل شده بود. اما حزب وطن توی شهریور 1322 پس از بازگشت سیدضیا از تبعید تشکیل میشه....

پنجاه و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان تاریخچه تشکیل احزاب در ایران می پردازد. از 42 حزبی که پس از سقوط رضاشاه تشکیل شده بودند فقط 6 حزب تونستند باقی بمونند و تشکیل سازمان بدن. بیشتر اون احزاب منحل شدند و یا دامنه فعالیت خود را به یک منطقه کوچک محدود کردند. در این اپیزود به داستان دو حزب همراهان و ایران می پردازیم. حزب همراهان در واقع روشنفکران رادیکالی بودند که با حزب توده یک اختلا...

پنجاه و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان نخست وزیری مجدد علی سهیلی و انتخابات مجلس چهاردهم می پردازد. سهیلی بعد از بدست آوردن اکثریت مجلس سراغ سران مذهبی میره. سهیلی با مخالفت از دخالت پلیس در مسئله حجاب ، وعده میده که بساط مدارس مختلط را جمع خواهد کرد. از طرف دیگه سهیلی در ارتباطش با محمدرضا شاه دچار 3 بحران میشه که کار رو برای اون سخت تر میکنه. پیش بینی امریکایی ها، شرکت نفت ایران و...

پنجاه و شمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب در ادامه روایت ساختار مجلس سیزدهم، به بررسی 2 فراکسیون باقی مانده و کابینه فروغی، سهیلی و قوام می پردازد. قوام جوری به سیاست برگشت که آشکارا خاندان پهلوی رو به قطع ارتباط با ارتش تهدید می کرد. یه مورخ تاریخی هم اذعان میکنه که قوام قصد ایجاد جمهوری در ایران با ریاست جمهوری خودش را داشته است. اما فراکسیون آذربایجان که اشراف قاجار بودند از نامزدی قوام حمایت م...

پنجاه و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان بازسازی ارتش در ابتدای حکومت محمدرضا شاه می پردازد. شاه با مجلس مصالحه کرد که ارتش را داشته باشد اما در سیاست های اجرایی دخالت نکند. پس او دو رکن اصلی از سه رکن سلطنت رضاشاه یعنی بروکراسی و دربار رو از دست داده بود. حالا باید پایه سوم و ستون اصلی سلطنت رو محکم می کرد و اون تقویت ارتش بود. بقای ارتش و سلطنت پهلوی بسیار بهم وابسته بود اما…...

پنجاه و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان ستیزهای مذهبی و قومی و زبانی سال های ابتدایی حکومت محمدرضا شاه می پردازد. اختلافات مذهبی به قدری زیاد شده بود که نمایندگان انگلیس و امریکا هشدار داده بودند با خروج نیروهای متفین جوی خون به راه خواهد افتاد. مسلمانان در کرمان به زرتشتیان حمله کردند و دو نفر از آن ها را کشتند و 800 مسلمان در اهواز برای آتش زدن کنیسه یهودیان تلاش کردند. اما بعد از...

پنجاه و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان ستیزهای طبقاتی و قبیله‌ای در 13 سال ابتدایی حکومت محمدرضا شاه می پردازد. رضا شاه روی ساختارهای اجتماعی و کنترلشون کاملا مسلط بود. اما پس از سقوط رضا شاه و پس از به قدرت رسیدن محمدرضا، توازن قدرت بهم می خورد. روسای قبیله ای که از زندان فرار کرده و جان سالم به در برده بودند حالا برای اعاده قدرت به سمت قبیله خودشون برمیگردند. آبراهامیان معتقد است ک...

پنجاه و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان گذار از سلطنت رضاشاه به حکومت محمدرضا شاه می پردازد. آغاز حکومت محمدرضا شاه شرایط سیاسی خاصی را تجربه می کرد. جامعه و سیاست پس از یک دوره خفقان و استبداد وارد یک دوره جدید میشه. روشنفکران جامعه، جوانانی بودند که وقایع 1296 تا 1304 را ندیده بودند و می خواستند با تشکیل حزب کشوری جدید بسازند. از طرف دیگه احزاب شرایط را برای فعالیت مساعد می بینند و...

پنجاه و یکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تحلیل تاریخی وقایع حکومت رضاشاه می پردازد. این اپیزود خلاصه ای از روایت تاریخی وقایعی است که در زمان حکمرانی رضاشاه اتفاق افتاده است. در این اپیزود به مسائلی پرداخته شده است که در روایت پادکست ایران و انقلاب به آن نپرداختیم. چرا رضاشاه هیچ پایگاه سیاسی و اجتماعی در ایران نداشت؟ با وجود توسعه های اقتصادی، آیا دولت در زمینه سیاسی هم توسعه پیدا کرده بود؟...

پنجاهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تحلیل تاریخی وقایع جنبش جنگل و رخدادهای پیش از نخست وزیری رضاخان می پردازد. جنبش جنگل بزرگترین جنبش مسلحانه ایران است. میرزا کوچک خان به کشورهای محور یعنی اتریش، آلمان و عثمانی گرایش پیدا می کند. او در قدم اول خواستار اخراج خارجی ها از ایران می شود وتبلیغ علیه دین را ممنوع می کند. علیه قوام پرونده سازی میشه و رضاخان دستور دستگیری او را صادر می کند. اما مشیر...

چهل و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به صورت مفصل داستان سقوط رضاشاه و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم را روایت می کند. آلمانی ها در تابستان سال 1320 به شوروی حمله می کند. مقاومت مردم شوروی در مقابل ارتش آلمان برای انگلیس مهم بود. پس تامین تسلیحات برای تثبیت این مقاومت ضروری به نظر میرسید، اما دریای سیاه و مدیترانه امن نبود، پس ایران و خلیج فارس تنها راه پیروزی به نظر می رسید. دو کشور روسیه و انگ...

چهل و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به وقایعی می پردازد که منجر به عبور از رضاشاه می شود. ارتش ایران در کمتر از 3 روز در مقابل حمله متفقین فرو میپاشد. فروغی در روز چهارم به عنوان نخست وزیر معرفی می شود. انگلیس که دنبال پشتیبانی عمومی مردم بود طی ده روز شروع بهانتقاد صریح از رضاشاه کرد.سفیر انگلیس میگه ایرانیان انتظار داشتند که ما آن ها را از دست شاه مستبد نجات دهیم. اما وقایع بعد از استعفا خ...

چهل و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به پیش از اشغال ایران در جنگ جهانی دوم می پردازد. 3 دلیل ظاهری برای حمله به ایران وجود داشت، پل پیروزی، بیرون کردن آلمانی ها و حفاظت از خطوط نفت. آبراهامیان میگه دلیل اصلی حمله و اشغال ایران توسط متفقین این بود که انگلیس و روس ترسیدند تا ژنرال های ناراضی کودتا کنند و یک حکومت حامی آلمان تشکیل شود. جامعه ایران حامی آلمان ها بود. ایرانیان از روس ها هراس داشت...

چهل و شمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به اعتراضات کارگری و واکنش رضاشاه به آن می پردازد. با رشد صنعت در ایران، طبقه جدید کارگران صنعتی شکل گرفت. آبراهامیان میگه به دلیل تعطیل شدن اتخادیه های کارگری، این طبقه ناراضی و به دنبال حقوق اولیه خود بودند. این اتفاقات همزمان با جنبشش های جهانی کارگری بود. اگر دسترسی به کست باکس و اپل پادکست ندارید برای شنیدن پادکست به سایت ما مراجعه کنید. www.hmpc.ir اعت...

چهل و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به ماجرای 53 نفر از روشنفکران چپگرای دوره پهلوی اول می پردازد. این 53 نفر در اردیبهشت سال 1316 و بعد از انتشار بیانیه روز کارگر توسط پلیس دستگیر می شوند. آبراهامیان میگه 5 نفر از این افراد همان ابتدا آزاد می شوند اما این گروه به 53 نفر مشهور می شوند. این افراد حزب توده رو در ایران پایه گذاری می کنند. اگر دسترسی به کست باکس و اپل پادکست ندارید برای شنیدن پا...

دومین اپیزود فصل سوم پادکست ایران و انقلاب به موضوع اعتراضات در زمان رضاشاه می پردازد. اعتراضات اول، واکنشی به اجرای قوانین غیردینیِ داور و اعزام جوانان شهری به خدمت سربازی بود. علمای تهران مثل قبل میان قم تحصن می‌کنند. حکومت وقتی این شرایط رو می‌بینه میاد این وعده رو می‌ده که جوانان شهری رو به سربازی نمی‌فرسته و چندنفر از روحانیون رو هم به عضویت یه کمیته قضایی دربیاره. درنتیجه اعتراضات تموم می‌شه...

اولین اپیزود فصل سوم پادکست ایران و انقلاب به موضوع تثبیت قدرت رضا شاه می پردازد. یکی از پایه های قدرت رضاشاه حمایت دربار و اشراف بود. رضا شاه تونسته بود مولفه های اصلی قدرت را پیاده سازی کند. اما نتوانست این قدرت را در نهادهای اجتماعی تثبیت کند.به همین دلیل نظام سیاسی رضاشاه از نظر ابزار زور و اجبار قدرتمند شده بود اما نتونسته بود نهادها رو مبتنی بر این قدرت بسازد. رضاشاه قدرت را به زمینداران داد...

آخرین قسمت ویژه برنامه فصل دوم پادکست ایران انقلاب به مسایل تاریخی می پردازد که به آن در روایت پادکست نپرداختیم. ما در ویژه برنامه های تاریخی به چند سوال اصلی پاسخ می دهیم. اول نقش روحانیون به ویژه شیخ فضل الله در مشروطه چه بود؟ چه قدرت هایی در سلطنت رضاشاه نقش داشتند؟ نقش فروغی در بقای سلطنت چه بود؟ تاثیر قرارداد دارسی و رضا شاه توی حاکمیت چه بوده؟ دومین کودتای ایران چگونه شکل گرفت؟ چه کسانی در ا...

قسمت دوم ویژه برنامه جامعه شناسی، به تحلیل تحولات اجتماعی و نقش زن در انقلاب های ایران از زمان رضاشاه تا امروز می پردازد. چه اتفاقی در انتهای دوران قاجاریه و مشروطه افتاد که جامعه خواهان پادشاه قدرتمند بود؟ آیا عموم روشنفکران تبعات حضور یک فرد مقتدر در راس یک حاکمیت را پذیرفته بودند؟ چرا با وجود حمایت رضاشاه زنان یک پایگاه اجتماعی حامی او را تشکیل ندادند؟ نقش نهاد مذهب و سنت و همچنین اجتماع در نقش...