ایران و انقلاب - تاریخ شفاهی انقلاب‌های ایران

نودمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت مذاکرات نفتی ایران و انگلیس می‌پردازد که چطور کنترل به کلیدواژه کودتا تبدیل شد. موضوع نفت ایران دیگه مذاکره بر سر سود واداره شرکت نفت نبود که با مصالحه حل شود. حالا موضوع نفت ایران به یک بازی برد باخت تبدیل میشه و ایران حاکمیت ملی خود را به ملی شدن نفت گره زد. انگلستان هم اقتدار جهانی خود را به موضوع کنترل شرکت نفت ایران و انگلیس وابسته کرد. پس کنترل کل...

هشتادونهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت رخدادهای تاسیس شرکت ملی نفت ایران می‌پردازد. مصدق شروع کننده یک جریانی بود که در تمام جهان در حال فراگیری بود. مصدق نشان داد می‌شود نه تنها تصمیمات واشنگتن و لندن را اجرا نکرد، بلکه می‌توان در مقابل آن‌ها ایستاد. به این جریان  مصدقیسم می‌گویند. از طرف دیگه رسانه‌های غربی آماده مقابله با ملی شدن صنعت نفت نبودند. در اون دوران، دنیا بر جنگ شبه جزیره ک...

هشتادوهشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به داستان نخست وزیر شدن مصدق و تصویب قانون خلع ید می‌پردازد. بعد از ارائه قانون خلع ید به مجلس علا به دو دلیل استعفا می‌ده. اول علا از مصدق ناراحت بود که در جریان اتفاق‌ها قرار نمی‌گرفت. از طرف دیگه علا نمیتونست با طرح خلع ید مخالفت کنه، پس استعفا می‌ده. حالا مجلس به جای تصویب قانون خلع ید باید نخست وزیر جدید رو انتخاب کنه. سیدضیا دشمن مصدق، برای گفتگو به...

هشتاد و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به تاثیر اعتصابات در ملی شدن صنعت نفت می‌پردازد. نشریه اورشلیم پست به قلم یک فلسطینی که در استخدام شرکت نفت انگیس بود و در ایران کار می‌کرد مقاله‌ای با محوریت کارگران نفت ایران منتشر کرد. روایت این مقاله اوضاع وخیم بیشتر از 60 هزار کارگر را با عنوان استثمار انسان‌ها توصیف می‌کند. اما شرکت نفت بعد از پذیرفتن شروط کارگران دو اقدام عملی می‌کند. یک لیست 130...

چرا ایده حزب در ایران جواب نمی‌دهد؟ هشتادو ششمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب با نگاهی تحلیلی به این سوال می‌پردازد. در جهان ابتدا احزاب شکل می‌گیرد و سپس از گفتمان احزاب، پارلمان بوجود می‌آید. اما در ایران ما ادای غرب را درآوردیم، ابتدا پارلمان داشتیم و سال‌ها بعد از پارلمان احزاب تشکیل شد. برای تحلیل حزب یک ابزار مهم وجود دارد، ساختار حکومت به 2 صورت تشکیل می‌شود: ارگانیکی و مکانیکی. در ارگانیک...

هشتاد و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان اعتصابات نفتی سال 1330 را روایت می‌کند. برای داشتن دید بهتر نسبت به اعتراضات نفتی، روایت این اپیزود از اعتصابات سال 1325 شروع و به رخدادهای سال 1330 ختم می‌شود. جایی که شرکت نفت با استفاده از سیاست چماق و هویج اعتراضات سال 1325 را سرکوب کرد. در ادامه این شرکت برای فروردین سال 1330 یک هدیه برای کارگرای ایرانی در نظر گرفت. شرکت اعلام می‌کند که به دل...

هشتاد و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به ویژه برنامه تحلیلی سیاسی با موضوع قانون، پارلمان و حزب راست و چپ می‌پردازد. بعد از بررسی داروینیسم در اپیزود قبلی، در این اپیزود به ریشه تاریخی شکل گیری پارلمان پرداخته و نحوه بلوغ قانون در جامعه مدرن را بررسی می‌کنیم. جایی که شمشیرها را زمین گذاشتند و درباره تمام موضوعات صحبت کردند. بعد از داستان شکل گیری قانون و پارلمان به سراغ احزاب رفتیم و نحوه ش...

هشتاد و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب نگاهی تحلیلی بر جبهه ملی ایران و رخدادهای سال 1320 تا 1329 دارد. مسیر تاریخی جامعه ایران به سمت ملی شدن صنعت نفت چگونه شکل گرفت؟ نقش مردم در شکل گیری واقعه ملی شدن صنعت نفت چی بود؟ چرا مصدق در اولین اعتصاب خود در کاخ مرمر شکست خورد و چه چیزی باید رخ می‌داد که مصدق موفق شود؟ هشتاد و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب، تحلیلی با محوریت جبهه ملی ایران می‌باش...

هشتاد و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان رد موافقت‌نامه الحاقی و تولد لایحه ملی شدن نفت را روایت می‌کند. شرکت نفت زیربار توافق 50-50 نمی‌رفت، حتی ترور رزم‌آرا سفارت رو متقاعد نمی‌کنه. سفیر عنوان می‌کنه موافقت‌نامه خیلی سخاوتمندان است و طمع ایرانیان زیاد هست. اما توافق آرامکو با عربستان همه معادلات را برهم زد. روز بعد از ترور رزم‌آرا، مصدق علیه موافقت‌نامه الحاقی رای جمع می‌کنه و ماده لایح...

هشتادویکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان ترور هژیر به دست فدائیان، نقش کاشانی در سیاست ایران و ارتباط او با فدائیان اسلام را روایت می‌کند. فدائیان یک گروه بنیادگرای اسلامی بود که افراد مختلفی را ترور کرده بود. اما فدائیان بعد از ترور هژیر زیرذره بین حاکمیت رفت و حسین امامی اعدام شد. عده‌ای می‌گفتند ترورها بدون حکم ارتداد مراجع نیست. کاشانی برجسته‌ترین روحانی فعال در دوران پهلوی به شما می‌رف...

هشتادمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان اعتصاب مصدق در کاخ مرمر از زاویه‌های مختلف و تشکیل جبهه ملی ایران را روایت می‌کند. مصدق به همراه عده‌ای برای اعتراض به وضعیت انتخابات به سمت کاخ مرمر راهمپیمایی سکوت می‌کند. اما پس از پذیرش بررسی اعتراض آن‌ها توسط محمدرضاشاه، با 20نفر از یارانش در حیاط کاخ مرمر تحصن می‌کنند. اما وقتی دیدند محمدرضاشاه پس از چند روز تقلب در انتخابات را قبول نمی‌کند، با شک...

هفتاد و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب رخدادهای مجلس چهاردهم و شانزدهم که مستقیما در ملی شدن صنعت نفت تاثیر دارد را روایت می‌کند. در بخش دوم یاران مصدق در مجلس شانزدهم و همراهان او در ملی شدن صنعت نفت را روایت می کند. قدرت گرفتن ارتش به عنوان یکی از پایه‌های کودتا در مجلس چهاردهم بررسی می‌شود. از طرفی به بحران‌های نفتی که از سال 1323 در ایران آغاز شد می‌|ردازیم. پس از آن مشاوران مصدق در مسیر م...

هفتاد و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب داستان مناقشه بر سر امتیاز نفت در شمال ایران را روایت می‌کند. انگلیس و امریکا پس از آگاه شدن از مفاد توافقنامه ایران و شوروی با این موافقتنامه مخالفت می‌کنند. انگلیس پیشنهاد میده که ضمن ابطال موافقت نامه امتیاز شمال، امتیاز برداشت نفت از بلوچستان به شرکت نفت شل انگلیس اعطا بشه. اما قوام با این درخواست مخالفت می‌کنه و اعلام می‌کنه امتیاز نفت بلوچستان به ا...

هفتاد و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب زندگی سیاسی مصدق در زمان محمدرضاشاه و داستان جنگ سرد در ایران را روایت می‌کند. مصدق در مجلس چهاردهم سخنگوی فراکسیون منفردین بود. این فراکسیون شامل 30 نماینده بود که وابستگی به روحانیت، بریتانیا، شوروی و دربار نداشتند. اما سیاست خارجی محمد مصدق نقطه مقابل قوام بود. محمد مصدق به موازنه منفی در سیاست خارجی اعتقاد داشت. او عقیده داشت که سیاست موازنه مثبت مثل...

هفتاد و ششمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب زندگی مصدق تا پایان دوران رضاشاه را روایت می‌کند. مصدق در پیایان سده نوزدهم در خانواده اعیان قدیمی وابسته به قاجار متولد میشه. او از اوایل قرن بیستم جزو مطرح‌ترین سیاستمدار ایرانی شناخته شد. او برخلاف صحبت مخالفانش ثروتمند نبود و صرفا مالک دهکده احمدآباد و دو منزل مسکونی در تهران بود. مصدق پس از تحصیل در اروپا و در آستانه جنگ جهانی اول به ایران باز می‌گرد...

هفتاد و پنجمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب سرگذشت انگلیس، امریکا و نفت ایران که زمینه ساز کودتای مرداد شد را روایت می‌کند. پای انگلیس به صنعت نفت ایران با امتیاز دارسی باز می‌شود. انگلیسی‌ها خواب این قرارداد رو هم نمی‌دیدند. اما شاه‌های نالایق ایران این امتیاز رو به قیمت اندکی به دارسی منتقل می‌کنند. ایران در پایان جنگ جهانی دوم چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت در جهان بود. شرکت نفت انگلیس و ایران توی...

هفتاد و چهارمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب ماجرای زندگی قوام در دوران پهلوی و تاثیرش در خصوص نفت را روایت می‌کند. قوام پس از نخست وزیری کلنل پسیان را به فرماندهی ژاندارمری خراسان منصوب می‌کند. اما پسیان سر ناسازگاری می‌گذارد و والی خراسان را زندان می‌کند. در نهایت با کشته شدن پسیان در یکی از شورش‌های داخلی خراسان، قائله تمام می‌شود. قوام قائله جنگل را هم با سیاست خود پشت سر می‌گذارد. در نهایت قو...

هفتاد و سومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت زندگی قوام السلطنه بعد از عزل محمدعلی شاه و قدرت گرفتن احمد قوام در سپهر سیاست ایران می‌پردازد.اختلاف سردار اسعد و سپهدار تنکابنی آغاز قدرت گرفتن قوام در سپر سیاست ایران می‌شود. نتیجه این اختلاف، نخست وزیری مستوفی الممالک و البته وزارت داخله قوام السلطنه هست. قوام بعد از سرکوب شورش مجاهدان در تهران، برای حل بحران خراسان یک دستور ویژه از مجلس می‌گ...

هفتاد و دومین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به زندگی قوام السلطنه (به عنوان فردی اثرگذار در ملی شدن صنعت نفت) تا پیروزی مشروطه می‌پردازد. اهمیت زندگی افراد اثرگذار در رخدادهای مهم معاصر در این نکته هست که این افراد سبب رقم خوردن این اتفاقات شده‌اند. او با حضورش به عنوان دبیری حضور در کنار مظفرالدین شاه توانست تاثیر خیلی مهمی در پیروزی انقلاب مشروطه داشته باشد. قوام السلطنه با دادن اطلاعات مهم دربار...

هفتادویکمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به مسئله تاثیر نفت در جامعه، سیاست و اقتصاد در جهان می‌پردازد. این اپیزود یه پیش درآمد برای ویژه برنامه ملی شدن صنعت نفت هست. این اپیزود سه قسمت دارد. توی قسمت اول به اهمیت نفت توی وقایع اجتماعی و حاکمیتی کشورهای نفتی می پردازد. این بخش از نقاله‌ای از آقای جف کلگن روایت شده است. اما توی قسمت دوم نگاهی گذرا به تاریخ صنعت نفت ایران تا حکومت محمدرضا شاه داریم....

هفتادمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به مسئله ماهیت و چیستی بوجود آمدن حزب در جهان می‌پردازد. ما در اپیزود شصت و دوم اولین دلیل مطالبه گری و تشکیل حزب در جهان را رنسانس معرفی و بررسی کردیم. اما در ادامه در این اپیزود به معرفی و بررسی سایر دلایل می‌پردازیم. اگر می‌خواهیم بدانیم چرا حزب در ایران نتوانسته نقش خود را در توسعه ایران ایفا کند ابتدا باید ماهیت حزب در جهان را درک کنیم. در این اپیزود به ن...

شصت و نهمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به نقش و تاثیر اقوام مختلف در قدرت‌گیری حزب توده و نقش حزب توده در رشد و شکست فرقه دموکرات می‌پردازد. حزب توده به عنوان یک حزب طبقاتی موفق عمل کرده بود اما در جذب اقوام مختلف چندان موفق نبود. در بین ادیان فقط مسیحی‌ها به حذب توده پیوستند و آسوری‌ها، یهودی‌ها و اهل تسنن به این حزب گرایش نداشتند. اما در اقوام مختلف حزب توده توانست در آذری زبان‌ها جایگاه خوبی...

شصت و هشتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت شکست حزب توده در ایجاد پایگاه اجتماعی در طبقه متوسط مرفه یا مالک و توده روستایی می‌پردازد. حزب توده با امید جذب حمایت طبقه خرده بورژوای بازار، تجار کوچک و بازرگانا در کنار طبقه روشنفکر و کارگران کار خودش را شروع کرد. روزنامه‌های حزب در همین راستا عنوان کردند که بورژوازی ملی را بورژوازی کمپرادور، فئودال و ژنرال‌های سلطنتی تهدید می‌کند. اما حزب توده...

شصت و هفتمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت تاثیر پایگاه‌های اجتماعی در نفوذ نهادها و افراد سیاسی در اجتماع و همچنین نقش طبقه کارگر در حزب توده می‌پردازد. شورای متحده کارگران با حمایت حزب توده توانست اعتصابات زیادی را براه انداخت. مهم‌ترین اعتصابات در صنایع نساجی اصفهان شکل گرفت. اما شورای متحده و حزب توده از اعتصابات صنایع مرتبط با جنگ و نفت حمایت نکرد. اما پس از اتفاقات سال 1324، روسای ای...

شصت و ششمین اپیزود پادکست ایران و انقلاب به روایت تاثیر پایگاه‌های اجتماعی در نفوذ نهادها و افراد سیاسی در اجتماع و همچنین نقش طبقه متوسط حقوق بگیر در حزب توده می‌پردازد. حزب توده ابتدا خودش رو نماینده عموم مردم معرفی می‌کنه، اما پس از پایان کنگره اول از حقوق کلی مردم چشم پوشی کرد. ایدئولوژی حزب توده محدودتر می‌شه تا جایی که توی سال 1332 خودشو نماینده پرولتاریا و دهقانان بی‌زمین معرفی می‌کنه. اما...