ایران و انقلاب - تاریخ شفاهی انقلاب‌های ایران

ویژه برنامه جامعه شناسی فصل دوم پادکست ایران و انقلاب، انقلاب را از منظر جامعه شناسی بررسی کرده و ارتباط آن با تاریخ را بررسی می کنیم. انقلاب چه زمانی رخ می دهد؟ مفهوم جنبش و انقلاب چه تفاوتی باهم دارند؟ آیا کودتا هم یک نوع انقلاب است؟ تفاوت انقلاب سیاسی و اجتماعی چیست؟ انقلاب مشروطه چه نوع انقلابی بود؟ نظریه مارکس در انقلاب چه چیزی رو مطرح می کنه؟ نظریه جامعه شناسی چه کمکی به ما توی خوانش انقلاب...

ویژه برنامه اقتصادی فصل دوم پادکست ایران و انقلاب، به مفاهیم اقتصادی می پردازد. ابتدا به تاریخچه اسکماس و پول برگ می پردازیم. پول بدون پشتوانه چیست؟ آیا ارز فیات هیچ پشتوانه اقتصادی ندارد؟ قدرت اقتصادی در ارز فیات به چه صورت سنجیده می شود؟ قدرت پول چطور اندازه گیری می شود؟ پایه پولی و شاخص هزینه زندگی چیست؟ اولین بار شاخص هزینه زندگی چه زمانی در ایران شکل گرفت؟ چاپ اسکناس و پایه پولی چه ارتباطی با...

اپیزود چهل و دوم پادکست ایران و انقلاب، به موضوع استراتژی اقتصادی رضاشاه می پردازد. رضاشاه برای توسعه اقتصادی نیازمند تامین هزینه های مربوط به آن بود. رضا شاه از چند راه این کار را انجام داد. اول افزایش درآمد نفتی، دوم افزایش درآمدهای مالیاتی، انحصاری کردن برخی تولیدات داخلی و درنهایت افزایش پایه میزان پولی و حجم اسکناس درگردش بود. اما چرا با وجود توسعه اقتصادی حتی روشنفکران از رضا شاه حمایت نکردن...

اپیزود چهل و یکم پادکست ایران و انقلاب، به موضوع رضاشاه و توسعه اقتصادی ایران می پردازد. رضاشاه برای توسعه اقتصادی از توسعه راه های ارتباطی شروع کرد. پروژه ساخت راه آهن سراسری ایران رو آغاز کرد. این راه، از سخت ترین مسیرهای دنیا عبور کرد و توی پروژه ساخت اون تعداد زیادی از مهندسان خارجی جضور داشتند. در ادامه اقدامات مثبت رضاشاه برای توسعه اقتصادی ایران مقابله با رکود بزرگ بود. دولت به کارخانه ها و...

اپیزود چهلم پادکست ایران و انقلاب، به موضوع رضاشاه و توسعه سیاسی ایران می پردازد. رضاشاه چه سیاستی رو برای رسیده به جامعه آرمانی مد نظر خودش در ایران پیاده سازی میکنه. درادامه یکپارچه کردن ملت و ایجاد وحدت بین اقوام رضاشاه دست به اصلاحاتی زد. تغییر نام برخی مکان ها اولین اقدام اصلاحی بود. در ادامه این سیاست طی یک بخشنامه به دولت های خارجی ابلاغ کرد به جای عبارت پرسیا از کلمه ایران استفاده شود. در...

اپیزود سی و نهم پادکست ایران و انقلاب، نوع حکمرانی رضا شاه را روایت می کند. رضا شاه پازل حکمرانی خودش رو بعد از اقدامات 3گانه ادامه داد. چیدومان مجلس به دست رضا شاه افتاد. روزنامه های مستقل تعطیل شدند. احزاب اصلاح طلب و حتی حزب تجدد هم منحل شدند تا رضا شاه به سمت اهداف میهن پرستانه خود حرکت کند. حکمرانی رضا شاه ایران را در مسیر توسعه قرارداد. اما تضعیف روحانیت می تونست تمام پازل های رضا شاه را بهم...

اپیزود سی و هشتم پادکست ایران و انقلاب، داستان آغاز سلطنت رضا شاه را روایت می کند. ائتلاف رضاخان در سال 1304 به اوج خودش رسید. نمایندگان طرحی رو آماده می کنند که سلطنت قاجار به پایان می رسید و تا تشکیل مجلس موسسان، رضاخان مسئول امور بود. مصدق به عنوان مخالف نطق کرد اما در نهایت این طرح با اکثر آرا تصویب شد. در نهایت رضاخان با آرایش مجلس موسسان توانست پادشاه ایران شود.  رضا شاه بلافاصله تغییرات رو...

اپیزود سی و هفتم پادکست ایران و انقلاب، تاثیر مجلس در به سلطنت رسیدن رضاخان بررسی می کند. ائتلاف رضاخان با محافظه کاران در مجلس چهارم و پنجم نقش مهمی توی سلطنت رضاخان داشت. این ائتلاف سبب نخست وزیری قوام السلطنه و آزاد شدن اشرافی میشه که سیدضیا دستگیر کرده بود. تاجران در یک نامه سرگشاده از رضاخان تشکر می کنند. رضاخان طرحی را برای سربازگیری عمومی به مجلس میبره که باعث از بین رفتن ائتلاف میشه. این و...

اپیزود سی و ششم پادکست ایران و انقلاب، تاثیر نخبه‌ها و جراید رو در اوایل دوران پهلوی روایت می کند. سه روزنامه اصلاح طلب ایرانشهر، فرهنگستان و ماهنامه یک رویه واحد توی مقالات چاپ شده داشتند. بررسی موضوعات چاپ شده توی این روزنامه ها این موضوع رو نشون میده. روزنامه فرهنگستان از 236 مقاله، 73 عنوان بر اهمیت آموزش عمومی و غیر مذهبی، 43 عنوان بر بهبود وضع زنان،30 عنوان به توصیف ایران با شکوه پیش از اسلا...

اپیزود سی و پنجم پادکست ایران و انقلاب، داستان تحولات و اتفاقاتی را روایت می کند که باعث به سلطنت رسیدن رضا خان میشن. رضا خان یک ارتش 40 هزار نفره میسازه. با نمایندگان مجلس چهارم و پنجم ائتلاف می کنه و در آبان 1302 نخست وزیر ایران میشه. رضا خان توی آذرماه 1304 از مجلس موسسان میخواهد تا سلسله قاجار را خلع و وی را پادشاه ایران بنامند. گروه هایی که به سلطنت رضاخان در مجلس چهارم کمک کردند شامل 4 حزب س...

اپیزود سی و چهارم پادکست ایران و انقلاب، داستان ظهور رضا خان و بحران سال های آخر قاجار را روایت می کند. بعد از امضای معاهده 1919 حکومت مرکزی قادر به تشکیل مجلسی نبود که بتواند آن را تصویب کند. از طرفی همه تاجران و دیپلمات های اروپایی پایتخت رو از ترس بلشویک ها به جنوب فرار می کنند. اما اوضاع در شمال کشور همچنان متشنج بود. فردی به نام رضاخان میرپنج با 3 هزارتا از نیروهای تحت امر خودش به سمت تهران ح...

اپیزود سی و سوم پادکست ایران و انقلاب، داستان جنبش جنگل توسط میرزا کوچک خان و دموکرات ها نوسط شیخ محمد خیابانی را روایت می کند. بعد از انقلاب 1917 روسیه تصور میشد رفتار دولت روسیه با وسیه ترازی متفاوت باشه. این نگاه که انگلیس جای روسیه رو میگیره و جکومت تحت نفوذ انگلیس درمیاد بوجود اومده بود. آنگلوفیل به لایه های طرفدار انگیس در سطح حاکمیت سیاسی ایران گفته میشده. روسوفیل هم به گروه دوستداران روسیه...

اپیزود سی و دوم پادکست ایران و انقلاب، داستان تجزیه ایران و بحران بعد از مجلس دوم، قبل از جنگ جهانی اول را روایت می کند. صمصام السلطنه اولتیماتوم روسیه رو می پذیره. یپرم خان هم درهای مجلس رو میبنده. مردم هم اجناس روسیه رو تحریم می کنند. بازاری ها هم اعتصاب می کنند. اما دولت های خارجی دخالت می کنند و اوضاع رو کنترل می کنند. و مقاومت آشکار مردم به خشم پنهان تبدیل میشه. طبق قرارداد 1907 شمال ایران در...

اپیزود سی و یکم پادکست ایران و انقلاب، داستان احمد شاه و اتفاقات پس از استبداد صغیر و مجلس دوم شورای ملی روایت می کند. بعد از عزل محمدعلی شاه و انتصاب احم د میرزای 12 ساله به پادشاهی ایران، مجلس دوم شورای ملی تاسیس میشه. دورانی که به ظاهر دوران اصلاحات شروع شده بود. اما این دوران زود از بین رفت... نیروهای روسیه وارد شهرهای شمالی شده بودن. در سال 1294 نیروهای عثمانی به غرب ایران حمله کردند. نیروهای...

اپیزود سی ام پادکست ایران و انقلاب، داستان جنگ داخلی و پیروزی نهایی انقلاب مشروطه را روایت می کند. 3 نفر از 5 نفر مجتهدان کربلا فتوا می دهند که اطاعت از شاه و کشتن مشروطه خواهان در حکم اطاعت از یزیدابن معاویه است. در نتیجه عزم مردم برای مقاومت بیشتر شد.  یپرم خوان در روسیه متولد میشه، بعد از کوچ به ارمنستان در گیلان یک کارخانه آجرپزی میسازه. یپرم خوان یکی از تاثیرگذارترین افراد در فتح قزوین، تهران...

اپیزود بیست و نهم پادکست ایران و انقلاب، داستان اولین کودتای ایران و به توپ بستن مجلس را روایت می کند. شاه بعد از تظاهرات، دوباره به مشروطه سوگند خورد. قول داد درباری های حاضر در تجمع میدان توپخانه رو تبعید کنه. و بریگاد قزاق رو به وزارت جنگ منتقل کنه. اما برنامه ریزی روسیه برای پیروزی این کودتا بسیار دقیق بود. این داستان در اپیزود 29 پادکست ایران و انقلاب بشنوید. شیخ فضل الله در یک اعلامیه مردم ر...

اپیزود بیست و هشتم پادکست ایران و انقلاب، اوضاع سیاسی بعد از مشروطه را روایت می کند. اصلاح قانون انتخابات، حق رای برای اقلیت های مذهبی، چاپ اولین مقاله مخالفت با علما، تدوین بودجه و داستان هایی پیرامون اصلاحات و اختلافات بین گروهی مطالبی است که در این اپیزود روایت می شود . تاسیس اولین مدرسه دخترانه و انجمن زنان توسط خانواده اسکندری باعث اعتراض محافظه کاران هم شد. در فضایی که این افراد رو ملحد خارج...

اپیزود بیست و هفتم پادکست ایران و انقلاب، روایتی از زندگی محمدعلی شاه و نحوه برخورد او با مشروطه تا قبل از به توپ بستن مجلس می باشد.  ابتدا نگاهی گذرا به زندگی محمدعلی شاه می اندازیم تا ببینیم او در چه شرایطی رشد کرد. از طرفی به نحوه تفکر او و شیوه حکمرانی او را بررسی می کنیم. روند به سلطنت رسیدن او را روایت می کنیم. محمدعلی شاه و مشروطه عنوان این اپیزود پادکست ایران و انقلاب است. محمدعلی شاه یکی...

اپیزود بیست و ششم پادکست ایران و انقلاب، خلاصه ای از اپیزود یازدهم تا بیست و چهارم پادکست ایران و انقلاب می باشد.. در این اپیزود به صورت خلاصه عوامل تاثیر گذار انقلاب مشروطه رو تا اعتراضات منجر به انقلاب مشروطه روایت می کند. تاثیر نفوذ غرب سبب ایجاد دو عامل اثر گذار دیگه یعنی طبقه متوسط سنتی و روشنفکران توی انقلاب مشروطه میشه. روشنفکران هم تاثیر زیادی در تشکیل حزب های موثر در انقلاب مشروطه را داشت...

اپیزود بیست و پنجم پادکست ایران و انقلاب، نگاهی اجمالی به 10 اپیزود اول پادکست ایران و انقلاب و خلاصه ای از روندهای پیش از مشروطه می باشد. در این اپیزود به صورت خلاصه روند بررسی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پیش از مشروطه می پردازد. باتوجه به اپیزود 24 که فرمان مشروطه امضا شد، نیاز بود تا اهم اتفاقات و مسائل مهم که برای تحلیل انقلاب مشروطه نیاز بود را مجدد روایت کنیم. این روایتی اجمالی بر مهم ترین مسائل...

اپیزود بیست و چهارم پادکست ایران و انقلاب، داستان شکل گیری مجلس، جناح بندی های و تقسیمات آن دوران و مبارزه برای مشروطیت را روایت می کنیم. ساختار اولیه و اصلی انتخابات و اثرگذاری مطبوعات و جریان های فکری رو توی اون دوران تا پایان سلطنت مظفرالدین شاه رو بررسی می کنیم. بعد از امضای مشروطه توی تهران مجلس موسسان تشکیل میشه تا قانون انتخابات مجلس شورای ملی آینده رو تدوین کنه. بیشتر نمایندگان از تجار، رو...

اپیزود بیست و سوم پادکست ایران و انقلاب، داستان سومین اعتراض منجر به امضای فرمان مشروطه را روایت می کند. در اپیزودهای قبل داستان دو موج اعتراض که به اعتراض سوم و در نهایت انقلاب مشروطه منتهی می شود را روایت کردیم. پس از سخنرانی اعتراضی یک واعظ، دولت وی را دستگیر می کند. انجمن محفی فراخوان میده و در روز اول اعتراضات، پلیس یکی از طلاب تجمع کننده را می کشد. در روز دوم و مراسمی که برای تشییع آن طلاب ب...

اپیزود بیست و دوم پادکست ایران و انقلاب، به جریان از اعتراض تا انقلاب مشروطه منتهی می شود را روایت می کنیم. در قسمت اول اپیزود هم دو گروه باقیمانده از حزب های تاثیرگذار می پردازیم. جبهه انقلابی و انجمن مخفی. دولت در جواب اعتصاب کننده ها به اونا میگه خواسته های اونا رو به رسمیت نمیشناسه و هرکسی که ناراحته جمع کنه و بره آلمان. چون اونجا دموکراتیک تره. این جمله توی کتاب تاریخ انقلاب مشروطه نوشته مهدی...

اپیزود بیست و یکم پادکست ایران و انقلاب،  احزاب و گروه های تاثیرگذار در اعتراضات منتهی به انقلاب مشروطه رو معرفی می کند. این انجمن های به سرعت بخشیدن انقلاب مشروطه کمک کردند. این گروه ها در نتیجه سیاست لیبرالی مظفرالدین شاه ایجاد شدند. احزاب تاثیرگذار در انقلاب مشروطه شامل 5 حزب هستند. مظفرالدین شاه بعد از اینکه به وعده های خودش بعد از سفر به اروپا عمل نکرد. در نتیجه اعتراض اول که به نتیجه نرسیده...

اپیزود بیستم پادکست ایران و انقلاب، موضوع از اعتراض تا انقلاب و مختصری از زندگی و حکومت مظفرالدین شاه را روایت می کند. در واقع برای اینکه بهتر بتونیم تصویر بهتری از نوع حکمرانی شاهی داشته باشیم که در زمان او انقلاب مشروطه به پیروزی رسید، گریزی به زندگی مظفرالدین شاه می زنیم. مظفرالدین شاه پس از مرگ دو برادرش و همچنین کنار گذاشتن برادر بزرگترش از ولیعهدی در 10سالگی به ولیعهدی رسید. او فردی ضعیف الن...