1+1 Express Podcast

Öyle böyle bir sergi değil “Herkes Heyecanlanır Sanmıştım”. Binden fazla portre, hepsinde insanı içine çeken bir “düşünce balonu”. Nâzım Dikbaş’ın bu engin çalışmasına 16 başlık altında yakın plan yapıyoruz. Seçtiğimiz 27 portre ve kelâm yaratıcısının sesi-sözü eşliğinde huzurlarınızda. “Herkes Heyecanlanır Sanmıştım” 16 Şubat’a kadar  Kıraathane – İstanbul Edebiyat Evi’nde… 

Kerem Eksen ve Emre Ayvaz, Gustave Flaubert'den Mektuplar’ın son bölümünün ikinci kısmında yazarın 1880’deki ani ölümü, kendisini “Flaubert’in hiç olmamış oğlu” olarak gören Kafka’nın Duygusal Eğitim’e düşkünlüğünden, Julian Barnes’dan, Jean-Paul Sartre’ın bitiremediği dev Flaubert kitabından ve bu büyük, bitip tükenmeyen yazar üzerine bugün –Türkiye’de– düşünmenin anlamından söz ediyorlar.

Aralık 1875: Flaubert bir yandan hayatının son yılları boyunca kendisini meşgul edecek son romanı “ Bouvard ve Pécuchet” üzerinde çalışırken, bir yandan da başta bir önceki kuşağın ünlü yazarı George Sand olmak üzere dostlarıyla yazışmayı sürdürmektedir. Olgunluk dönemlerini yaşamakta olan Flaubert ve Sand, Flaubert’den Mektuplar ’ın bu son bölümünün odağında yer alan yazışmalarında, roman sanatın...

Emre Ayvaz ve Kerem Eksen, Flaubert’in Turgenyev’e mektubundan hareketle hazırladıkları programın ikinci kısmında Flaubert’in içinde uyandığını söylediği “vatan” duygusunu kurcalıyor, arkadaşlığı, savaşı, cesareti ve aptallığı, Robert Frost, Edward Thomas, Vladimir Nabokov, Milan Kundera ve John Berger gibi yazarlara uğrayarak, 20. yüzyılın ilk yarısının daha da büyük felaketleri ışığında anlamaya...

Kasım 1872: Fransa-Prusya Savaşı sona ermiş, Paris’in Prusya ordusu tarafından kuşatılmasının hemen ardından başlayan Paris Komünü Fransız ordusu tarafından kanlı bir şekilde bastırılmış, Victor Hugo’nun “felaket senesi” dediği 1871 Fransa’yı altüst ederek geride kalmış, bu arada Flaubert büyük romanı Duygusal Eğitim’i yazıp yayımlamıştır. Savaşla ara verdiği inzivasına geri dönen Flaubert için ar...

Kasım 1850: Yirmi yedi yaşındaki Gustave Flaubert, Madame Bovary’yi yazmaya başlamadan önce, dostu Maxime Du Camp ile beraber bir buçuk yıl sürecek bir Doğu seyahatine çıkmış, seyahatin son aylarında da İstanbul’a gelmiştir. Yedi ayı Mısır’da geçen bu uzun seyahat boyunca “bambaşka” bir dünyayla karşılaşmanın heyecanı ve insani deneyimin çeşitliliği karşısında şaşkınlıkla dolup taşan Flaubert, bir...

Fransa cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk perdesinde umulan sürprizin eşiğinden dönüldü ve sonuç hüsran oldu: İkinci tur ırkçı aşırı sağ ile otoriterliği her geçen gün artan ultraliberalizm arasında oynanacak. Oyların yüzde 22’siyle bu ikilinin hemen arkasında gelen, liberal merkez solla göbek bağını koparmış Jean-Luc Mélenchon’un temsil ettiği sol hareket Fransa’nın üçüncü siyaset odağı oldu. Peki...

Fransa “kırk katır mı, kırk satır mı”nın eşiğinde. 10 Nisan’da, Boyun Eğmeyen Fransa’nın sosyalist adayı, Müşterek Gelecek programının mimarı Jean-Luc Melenchon ikinci tura kalamazsa, başkanlık yarışı eli sopalı neoliberal Macron ile alenen faşist Marine Le Pen arasında geçecek. Paris’e bağlanıyor, Alican Tayla, Jalal Haddad ve Tuğçe Oklay’la Fransa seçimlerini mercek altına alıyoruz.

Dünyada ve Türkiye’de 20. yüzyılın ekonomik ve toplumsal krizlerini, bu krizlerin yapısal özelliklerini ve günümüze etkilerini masaya yatırdığımız dizimizin son bölümündeyiz. 10. bölümün odağında 2018’den itibaren ekonomi yönetiminin tercihleri ve çelişkileri, zamanımızın süreklileşen krizi ve yakın gelecekte Türkiye’yi bekleyen ihtimaller var.

Mart 1857: “Madame Bovary” yayınlanmış, hakkında açılan “ahlâka aykırılık” davasının da etkisiyle ilgi odağı olmuş, böylelikle Flaubert’e daha “kamusal” bir hayatın ve edebi şöhretin yolu açılmıştır. Taşra asilzadesi yazar Matmazel Leroyer de Chantepie’nin Flaubert’e yazdığı hayranlık dolu mektupla başlayan arkadaşlık, Flaubert’e bir kere daha Emma Bovary’nin hikâyesinde ne yapmaya çalıştığına dai...

Küresel göçle Afgan göçmenler küresel dışlanmanın da timsali haline geldi. Savaşla ülkeleri harap olan insanlar evlerini barklarını nasıl terk eder, dünya üzerinde nasıl yeni yer yurt edinir? "Homo itinerans: Afganların gezegeni" (“Homo itinerans: La planète des Afghans”) kitabının yazarı kültürel antropolog Alessandro Monsutti temelde bu sorunun peşinde, yirmi yıldır Afganların göçünü izliyo...

Farklı coğrafyalarda eksik beslenme, açlık tehlikesi ortaya çıkıyor, obezlik yaygınlaşıyor. İklim krizi ve endüstriyel tarımın sonuçları iç içe geçiyor, gıda hakkı tehlikeye giriyor. Devletler çözüm olmayan “önlemler” alırken önümüzdeki seçenekler neler? 2014-20 arasında BM Gıda Hakkı Özel Raportörlüğü yapan Hilal Elver’e kulak vermeye devam ediyoruz.

Dünyada gereğinden daha fazla gıda üretilmesine rağmen üç milyar insan sağlıklı beslenemiyor. 2008 krizi sonrası büyük sermayenin gıdaya yönelişi gıda ürünlerinde spekülasyonu, toprak gaspını, göçü tetikliyor. Gıda hakkı ve güvenliği konusundaki vahim tabloyu 2014-2020 arasında BM Gıda Hakkı Özel Raportörlüğü yapan hukukçu Hilal Elver’den dinliyoruz.

İstanbul Sözleşmesi olmadan geçen bir yıl, 20. Feminist Gece Yürüyüşü’nün ardında bıraktığı polis şiddeti, 6. Yargı Paketi’yle birlikte nafaka hakkının hedef tahtasına konmasıyla yakın gelecekte kadınları bekleyen tehlikeler… 8 Mart Özel podcast serimizin beşincisinde konuğumuz Mor Çatı gönüllüsü, Çatlak Zemin yazarı feminist avukat Deniz Bayram.

8 Mart Özel podcast serimizin dördüncü bölümünde, Rita Mae Brown’ın “Yakut Orman” romanıyla yayın hayatına başlayan feminist-kuir yayınevi Umami Kitap’tan Seçil Epik’i ağırlıyoruz. Edebiyatın, kurmaca metinlerin gücü feminist-kuir mücadelenin genişlemesinde nasıl imkânlar sağlıyor? Kadınların, kuirlerin yayın dünyasındaki izi bu sesi nasıl çoğaltıyor? Seçil Epik’le 20. Feminist Gece Yürüyüşü'nden...

İşçi direnişlerinde megafon artık daha sık kadınların elinde. Sendikal mücadelede karşılarına çıkan erkek engeliyle de uğraşan kadın işçilerin ekonomik şiddetin can yaktığı bugünlerde işyerlerindeki sorunları, acil talepleri neler? 8 Mart özel podcast serimizin üçüncüsünde, sanayi merkezi Gebze'de 13 yaşından beri çalışmadığı iş kolu kalmamış, Kadın İşçi muhabiri Bahar Gök'ü dinliyoruz.....

8 Mart ruhu Diyarbakır sokaklarında nasıl yaşanıyor, kentte nasıl bir hava esiyor? Kürt kadınların gündeminde neler var? Cezaevlerindeki yüzlerce kadın siyasetçinin özgürlüklerinden yoksun olması dışarıdaki kadınları nasıl etkiliyor? 8 Mart serimizin ikincisinde, kadınların itirazlarını podcast mecrasında da dile getirebilmeleri için bir yıl önce yola çıkan Radyo Jin’in ve 24. sayısını çıkaran Jin...

8 Mart serimizin ilkinde, Feminist Gece Yürüyüşü’nün 20. yılında, uzun zaman Petrol-İş’in Kadın dergisinde çalışan, birçok sendika için yayınlar üretmiş, son bir buçuk yıldır Kadın İşçi sitesiyle feminist hak haberciliği yapan gazeteci Necla Akgökçe’yi ağırlıyoruz. Sendikalarda feminist mücadele nasıl gelişti, Novamed, Flormar, Alpin Çorap gibi direnişler feminist ruhla nasıl buluştu, Mor Listeler...

Devrim ihtimalinin ortadan kalktığı bir dünyada zincirlerinden boşalmış bir kapitalist taarruzun gezegen üstündeki yaşamı hızla ortadan kaldırması kuvvetle muhtemel. O yüzden, gelecek tahayyülümüzdeki erozyonu telafi etmekle mesulüz. 20. yüzyılın üç büyük devrimci dalgası geçmişte kalsa, sosyalizmin itibarı hâk ile yeksan olsa da, 1989’dan bu yana dünyanın dört bir yanında büyük kalkışmalar ve dir...

Nisan 1852: Gustave Flaubert çalışma odasında birbirinin aynı günler geçirmekte, büyük yılgınlıklarla coşku patlamaları arasında gidip gelerek Madame Bovary’nin cümlelerini evirip çevirmektedir. Gustave Flaubert’den Mektuplar’ın bu bölümünün çıkış noktasını oluşturan mektubunda “Croisset’nin münzevisi” –yine, her zamanki gibi– yazının çektirdiği eziyetleri sayıp dökmekle kalmıyor, “kalabalıklar”da...

Özel hayatın uykuda bile yasak olduğu bir dönemde, Nazi Almanya’sında Yahudi gazeteci Charlotte Beradt  gerek holokost literatürü, gerekse yazın türleri açısından çığır açan bir uğraşa girişti. Sütçü, doktor, kuaför, komşu, çevresindeki sıradan insanların, faşizm sultası altında gördükleri, kolektif bellekten süzülüp gelen rüyalarını kayıt altına aldı. Evinde, kitapların arasında sakladığı rü...

Temmuz 1852: Gustave Flaubert Madame Bovary ’de ilerlemekte, Louise Colet’ye mektuplarında bir yandan zihninde parıldayan o düzyazı idealini, bir yandan da bu ideali hayata geçirirken karşılaştığı büyük güçlükleri dile getirmektedir. Bu programın çıkış noktasını oluşturan mektupta, ideallerle gerçekler arasındaki bu uçuruma dair önemli ipuçları buluyoruz: Flaubert düzyazıya şiirin itibarını kazand...

2008 küresel krizi, AB’ye tam üyelik perspektifinden uzaklaşma, sermaye kaçışı, bireysel borçlanmalarda artış, esnekleşen emek ve işçi sınıfının siyasal alandan tasfiyesi, sanayisizleşme, sendikasızlaşma, özelleştirme, referandumlar, Suriye krizi, Gezi, 2015 genel seçimleri, yoğunlaşan iktidar mücadeleleri ve darbe girişimi, yeni iktidar blokunun konsolidasyonu… Bugünlere nasıl geldik, AKP rejimi...

Ocak 1852: Otuz yaşındaki Gustave Flaubert, o güne kadar yazmış olduğu, ancak pek memnun kalmadığı için yayınlatmadığı üç metni bir kenara koymuş, yazarlık hayatının dönüm noktasını oluşturacak “ Madame Bovary ”yi yazmaya girişmiştir. İlginç ve sonraki kuşaklar açısından heyecan verici olan şeyse, nasıl bir dönüm noktasında olduğunu az çok sezmesi ve bu sezgisini dile dökmeye, böylelikle ufuk...

Dijital Neşriyat’ta yeni durağımız romancı ve denemeci Geoff Dyer. Ama roman ve deneme Dyer’ı tanımlamak için yetersiz. Dyer edebiyat türlerine meydan okumasıyla nam salmış, ciddiyetle mizah yapan “entelektüel bir göçebe.” Bir yandan belli bir tür ya da konuda uzmanlaşmanın konforuna isyan ederken, diğer yandan kendi deyişiyle dört zaafının toplamından, yani hikâye yaratma...