1 สมการชีวิต

จะรับมือกับไวรัสได้ ก็ต้องทำงานให้เหมือนไวรัส คือ มีความสามัคคีความร่วมมือ ความเป็นหนึ่งเดียวกัน นี้เป็นสิ่งที่ไม่เห็นตัว ที่จะมาประสานสิ่งที่เห็นตัวให้เข้ากันได้ เช่น จำนวนหน้ากาก จำนวนบุคลากรทางการแพทย์ จำนวนเครื่องช่วยหายใจ หรือการให้ข้อมูลตามความเป็นจริงต่าง ๆ  ที่ถ้าเมื่อเรามีความสามัคคีกันแล้ว จะชนะไวรัสนี้ได้ อย่างเช่นเหล่าเจ้าลิจฉวีแห่งแคว้นวัชชีที่มี อปริหานิยธรรม คือ ธรรมเป็นที่ตั้งแห่งค...

อะไรที่เมื่อรู้แล้ว บรรลุแล้ว เห็นแล้ว เข้าใจแล้ว จะเป็นผู้ที่ผาสุกอยู่ได้แม้ในยามที่มีโรคภัยไข้เจ็บ เราต้องไม่ตั้งอยู่ในความประมาทในการดำเนินชีวิต ในขณะเดียวกันก็ไม่ตื่นตะหนกหรือวิตกกังวลเกินไปจนทำให้ฟุ้งซ่าน แต่ให้มีความร้อนใจ (ความรู้สึกที่ต้องตื่นตัว) ในการที่จะต้องทำอะไรสักอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่ต้องทำตอนนี้ เพื่อว่าจะได้ไม่ต้องมาร้อนใจภายหลัง   ถ้าสมมุติว่าเราติดโรคแล้ว ขอให้เป็นซูเปอร์สเปรดเด...

ผูกโกรธ ผูกเวร ผูกอาฆาต | ถ้านึกถึงความดีไม่ได้ เห็นโทษของความไม่ดีนั้นไม่ได้ มีปัญญาไม่ได้ ความโกรธมันก็จะต่อเนื่องไป ๆ เหมือนงูกับพังพอน หมีกับไม้ตะคร้อ มนุษย์หมาป่ากับแวมไพร์ ผูกเวรกันไปเรื่อย ๆ ต่อให้มีกระบวนการยุติธรรมอย่างไรมันก็ไม่จบ ถึงจบที่ศาลที่ตำรวจได้ก็จริง แต่ว่าในใจมันไม่จบ เจ็บแล้วถ้าไม่จบ มันเจ็บฟรีนะ! ระวังให้ดี แต่ถ้าเจ็บแล้วจะจบ ให้จบลงที่ใจของเรา นึกถึงความดีของเราบ้าง ของคนอื่...

ชายหรือหญิงที่ต้องการจะพบกันในชาติต่อ ๆ ไป คุณธรรม 4 อย่าง ที่พึงกระทำให้เสมอ ๆ กัน คือ ศรัทธา ศีล จาคะ และปัญญา ส่วนคนที่จะอยู่ด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นหมู่คณะในครอบครัวหรือบริษัท คุณธรรม 2 อย่างที่จะต้องเสมอกันคือ ศีลและทิฏฐิ  ถ้าทิฏฐิไม่เสมอกันแล้ว มีความเห็นไปคนละแบบ ก็ไปกันไม่ได้ จะอยู่ด้วยกันแบบติด ๆ ขัด ๆ ดังนั้นจึงควรรักษาศีลและทิฏฐิให้ดี เมตตาก่อนทั้งต่อหน้าและลับหลัง กาย วาจา ใจ ตรงนี้จึงสำคั...

เมื่อคนที่เจอสถานการณ์เหมือนอย่างในกรณีของคุณป้าชาวเกาหลีผู้ติดเชื้อ ที่อาศัยอยู่ในเมืองแทกู ได้กลายเป็น ผู้ที่สามารถจะแพร่เชื้อไปสู่บุคคลอื่น ๆ ได้เป็นจำนวนมาก (Super Spreader) จากคนหนึ่งแพร่กระจายเชื้อออกไปสู่หลายร้อยคนได้  ซึ่งแทนที่เราจะแพร่เชื้อความไม่ดีที่เป็นเรื่องในทางกายภาพ แต่ให้เปลี่ยนความกังวลและความไม่ดีนั้น ให้เป็นความดีที่แพร่กระจายแจกจ่ายออกไป ให้เป็นซูเปอร์สเปรดเดอร์ในทางยารักษายา...

โลกใบนี้ มันเป็นอยู่ตามปกติของมันอยู่อย่างนี้  แต่ที่เรารู้สึกวุ่นวายไปตาม รู้สึกในความที่โลกนี้อยู่ยาก ก็เพราะเรามีความอยาก ยังไปตามกระแสของราคะ โทสะ โมหะ ไปตามกระแสของกิเลสตัณหาอยู่ ซึ่งยิ่งแรงขึ้น ๆ ทุกวัน ๆ จะออกจากกระแสของมันได้ ต้องไม่ทำตามมัน ไม่ให้มันมาบีบบังคับ บีบคั้น ควบคุมจิตใจของเรา พระพุทธเจ้าตรัสไว้ถึงวิธีการ นั่นคือ การปฏิบัติตามศีล สมาธิ ปัญญา  ปัญหาและอุปสรรคในชีวิต บางทีเจอแล้ว...

จุดที่เป็นปัญหา นั่นคือโอกาส เป็นความท้าทาย ซึ่งหากเราเห็นว่ามันเป็นปัญหา ก็คือเราไม่มีทางแก้ ปัญหานั้นมันจะขุดหลุมฝังเราทันที แต่ถ้ามีทางแก้อยู่ ปัญหานั้นจะเป็นโอกาสขึ้นมาทันที ทางแก้นั่นก็คือทักษะของเราในการที่จะพัฒนา นั่นเอง ความเสียใจ ความตกใจ มีเกิดขึ้นได้ แต่ให้พอที่จะรวบรวบสติสัมปชัญญะไว้ให้ได้ อย่าตกใจจนถึงกับว่าทำอะไรไม่ถูก กลัว เสียใจ ร่ำไห้คร่ำครวญทุบอกชกตัว ไม่เป็นอันกินไม่เป็นอันนอน น...

รายรับต้องท่วมรายจ่าย รายจ่ายอย่าให้ท่วมรายรับ ท่องไว้ให้ขึ้นใจเลย เปรียบไว้เหมือนคนยกตราชั่งขึ้นแล้ว เขาต้องรู้ว่า ขาดเท่านี้เกินเท่านี้ เอาออกแล้วมันจะเท่ากัน ต้องรู้เป๊ะ ๆ ถึงหน่วยสตางค์  ชีวิตต้องมีครบทุกด้าน ถ้าขาดด้านใดด้านหนึ่งไป มันก็จะบิดเบี้ยวเหมือนกงล้อ ถ้ามันไม่กลม เบี้ยวๆ บูดๆ มันก็หมุนไม่ได้ ชีวิตที่หมุนไปดำเนินไป ถ้าไม่กลมไม่ครบถ้วน ก็จะมีปัญหา เพราะฉะนั้น ถ้าใช้จ่ายไปให้ครบ 4 หน้าท...

ถ้าเรายังมีความคิดว่า "เขาทำเราอยู่ เขาว่าเราอยู่ เขาเอาของ ๆ เราไปอยู่ และยังคิดว่าเขาทำไม่ดีให้เราอยู่ การคิดอยู่เรื่อย ๆ มันจะไม่มีทางที่จะคลายความไม่พอใจในเพื่อนบ้านนั้นได้เลย" คนข้างบ้าน จริง ๆ เขาก็เป็นเพื่อนบ้าน เป็นเพื่อนมนุษย์ เป็นเพื่อนร่วมเป็นเพื่อนร่วมวัฏสงสาร บางทีก็สุขบ้าง ทุกข์บ้างก็มี อิ่มบ้าง หิวบ้างก็มี ต้องมาเจอสิ่งที่น่าพอใจบ้าง ไม่น่าพอใจบ้างก็มีเหมือนกันซึ่งจิตใจที่กว้างขวาง...

ในเอพิโสดนี้ เปิดประเด็นด้วยเรื่อง เมื่อผู้กระทำความผิดขอให้ผู้ที่ถูกตนทำร้ายหรือเจ้าทุกข์ได้อโหสิกรรมให้ ในที่นี้จึงต้องทำเข้าใจ โดยต้องแยกออกเป็น 2 ส่วน ระหว่าง ส่วนที่กระทำไปแล้ว (อโหสิกรรม) และ ผลที่จะเกิดขึ้น ถ้าเข้าใจว่าเมื่อกระทำกรรมอะไรไว้ จะต้องได้รับกรรมนั้น ๆ ความเข้าใจนั้นเป็นมิจฉาทิฏฐิ ไม่ถูก แต่เมื่อบุคคลกระทำกรรมอะไรไว้ เขาจะต้องได้รับผลของกรรมนั้น ความเข้าใจนี้ถูกต้อง  ใครจะทำอะไรม...

"สมการชีวิต" ในเอพิโสดนี้ เป็นไฟล์เสียง การออกอากาศ "ไลฟ์สด"  ณ ห้องส่ง สถานีวิทยุแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 27 ม.ค. 2563 ที่เปิดโอกาสให้ท่านผู้ฟังได้มีส่วนร่วมในการสอบถามปัญหาหรือทักทายกันเข้ามาทางโทรศัพท์  อะไรคือสัจจะ ในที่นี้ สัจจะ คือ ความจริงที่ว่าด้วย นี้คือทุกข์ นี้คือเหตุให้เกิดทุกข์ นี้คือทางดำเนินในถึงความดับไม่เหลือของทุกข์ กล่าวคือ "อริยสัจ 4" พาหุสัจจะ หมายถึง การฟังเรื่องอริยสัจ 4 ให...

เปิดประเด็นในเรื่องของความเครียด เน้นมาที่การทำงาน เครียดเพราะงานเยอะ เรื่องเยอะ งานยาก ใกล้ถึงกำหนดเส้นตายแล้ว (Deadline)  แต่งานยังไม่เสร็จ คิดงานยังไม่ออก ทำให้ปวดหัว ปวดท้อง นอนไม่หลับ มีอาการซึมเศร้า เป็นวิกฤตวัยกลางคน (Midlife Crisis) จนก่อให้เกิดปัญหากับสุขภาพร่างกายและมีปัญหากับคนรอบข้างติดตามมา ความเครียด เป็นสัญญาคือการแปลความหมาย เกิดจากผัสสะที่มากระทบ ซึ่งถ้าปรับเปลี่ยนมุมมอง จะเห็นว่า...

เริ่มประเด็นในเรื่อง "การทำสงคราม" สืบเนืองจากที่มีข่าวเกิดขึ้นกันในขณะนี้ ซึ่งไม่ว่าที่ไหน ๆ ก็มีสงครามเกิด ไม่เว้นแม้แแต่ในสวรรค์หรือในนรก สงครามเวลาเกิดขึ้น ไม่ได้เป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขแก่ใคร ๆ แต่เวลาที่มันเกิดขึ้นนั้น เป็นไปเพื่อความทุกข์ เพื่อความเดือดร้อน ความไม่ผาสุข ความไม่เกื้อกูลกับทุก ๆ คน  มองให้ลึกลงไปแท้จริงแล้ว เหตุเกิดของสงคราม คือ การผูกเวร ไม่ใช่แค่สงครามโลก แม้แต่ตามท...

เมื่อเราเห็นใครที่ทำความชั่วแล้วได้รับโทษถึงขนาดนี้ ให้เรายิ่งต้องรีบทำความดี ไม่ใช่ว่าเวลาที่คนเขาเอาข่าวมาลง (ซึ่งก็ขายดีด้วย) พอคนที่ฟังข่าวของคนไม่ดีปุ๊บ  ก็นินทากันสนุกปาก เออพูด ๆ กัน แล้วก็จบไป แต่ความดีไม่เพิ่ม! อย่างนี้ใช้ไม่ได้ แต่ถ้าเมื่อฟังแล้ว คุณจะระลึกถึงความดีได้ไหม?  คนจะเข้าใจว่า คนทำชั่วจะทำชั่วไปตลอด ซึ่งในสมัยพุทธกาล ยกตัวอย่างฆาตกรรมต่อเนื่อง (Serial Killer)  อย่างโจรองคุลิมา...

ในการดำเนินชีวิตที่เราอยู่ทุกวัน ไปทำงาน กลับบ้าน เดินทาง เรียนหนังสือ ติดต่อผู้คน เป็นเรื่องราวที่มีในชีวิตของเรา ไปเกี่ยวข้องด้วยกับคนอื่นหรือเกี่ยวข้องกับทางตาทางหู บางทีมันก็ยุ่ง บางทีก็มีปัญหา บางทีก็ผูกเป็นเงื่อนเป็นปม ที่ถ้าเป็นปมเป็นเงื่อนแล้ว มันไม่สมดุล ชีวิตเราก็จะเริ่มงง ๆ มึน ๆ มีความทุกข์มีปัญหา จึงมาให้ข้อมูลที่เป็นธรรมะเพื่อนำมาสอดแทรกลงไป ปรับสมดุลปรับสมการในชีวิต คลายเงื่อนปมต่าง...

เปิดประเด็นในเรื่องปีชง การเปลี่ยนชื่อ แก้เคล็ด เสริมดวงนั้น ทั้งหลอกก็มี จริงก็มี เราจะจัดการตามหลักธรรมได้อย่างไร อย่าไปคิดว่า ชีวิตนั้นจะปูด้วยพรมแดง โรยด้วยกลีบกุหลาบ พรมน้ำหอมอย่างดี ทุกอย่างราบรื่นไปหมด มันไม่ได้เป็นอย่างนั้น เพราะทุกข์ก็มีสุขก็มีเป็นธรรมดา สิ่งที่ดี ไม่ได้ดูแค่ความที่เป็นสุขเวทนา แต่ดูที่การกระทำ ถ้าไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม ไม่พูดเท็จ ไม่พูดยุยงให้แตกกัน...

การเกิดผัสสะเรื่องราวนั้นมีเกิดขึ้นได้ทุกที่ ที่ไหนมีตาหูจมูกลิ้นกายและใจ ที่นั่นก็มีผัสสะ ที่จะทำให้เราเกิดมีความรู้สึกสุขบ้าง ทุกข์บ้าง หรือบางทีความรู้สึกนั้นก็ไม่ได้จะบอกได้ว่าเป็นทุกข์หรือเป็นสุข เป็นความรู้สึกอทุกขมสุขบ้าง เกิดขึ้นเป็นธรรมดา โลกของเรามันก็เป็นอย่างนี้  เมื่อเริ่มมีความคิดนึกที่ไม่ดี ยิ่งตั้งสติไว้อย่างมาก กำหนดจิตไว้ให้ดี เปรียบเหมือนการเลี้ยงวัว ถ้าเผลอเพลินไม่ระวัง ปล่อยให...

ผิดหรือถูกที่เป็นมิจฉาหรือสัมมา ไม่ได้หมายความว่า 1+1 = 3 คือผิด หรือ 2+2 = 4 คือถูก ไม่ใช่ Right or Wrong แต่ “มิจฉา” หมายถึง กิเลสเพิ่ม, “สัมมา” หมายถึงกิเลสลด ถ้าเรียนอะไรแล้วกิเลสเพิ่ม นั่นคือมิจฉา เพราะกิเลสมันดันเพิ่ม แต่ถ้าเรียนอะไรแล้วกิเลสมันลด นั่นคือ “สัมมา” จะรู้ได้อย่างไรที่ทำนั่นมันถูก เป็นสัมมา? | ต้องรู้ว่าสิ่งต่าง ๆ มีความเป็นของไม่เที่ยง เป็นอนัตตา เป็นทุกข์ รู้แค่นี้ รู้ในหลักไต...

การสนทนากับคุณทรงพล ชูเวช โดยหยิบยกประเด็นต่าง ๆ ที่เป็นข่าวคราวหรือเรื่องราวในสังคมปัจจุบัน ขึ้นพูดคุยกัน ซึ่งเอพิโสดนี้ยกขึ้นมาใน 3 ประเด็น  ประเด็นเรื่องการทำบุญให้กับพระ I พระปฏิบัติธรรมนั่งสมาธิ คนที่ได้สมาธิ คนที่ได้บุญ ก็ตกอยู่กับคน ๆ นั้น แล้วคนอื่นได้อะไร ทำไมต้องใส่บาตรต้องให้พระ เพราะพระไม่ได้ทำอะไรให้เรา แต่ทำเพื่อตนเอง และทำบุญแล้ว ต้องกรวดน้ำแผ่เมตตาไหม บาปบุญมีจริงไหม ประเด็นเรื่องแ...

จะบ่มจิต เดินตามมรรค ต้องการจะบรรลุธรรมในชาตินี้ บ่มจิตใจให้สุกงอม บ่มมรรค 8 ที่พระพุทธเจ้าเปรียบเทียบไว้กับเมล็ดพืชพันธุ์ที่ดี เป็นเช่น พันธุ์องุ่น พันธุ์อ้อย พันธุ์ข้าวสาลีที่ดี แล้วเอามาปลูกดู เอามาทำดู จะให้เกิดเป็นผลที่สุกงอมขึ้นมาได้ จะบ่มมรรคให้ออกมาเป็นผลได้ มันมีขั้นตอนอยู่ ไล่ไปตามลำดับด้วยธรรม 5 อย่างนี้ คือ มีมิตรดี, ตัวเรามีศีลอันเป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์, ฟังธรรมอยู่เสมอ ๆ, มีความเพ...

"จากเหตุการณ์ล่าสุดที่ฉันเพิ่งหัวร้อนด่าคน เกิดความไม่พอใจ มีอารมณ์เกิดขึ้น ให้นึกถึงเหตุการณ์ล่าสุดได้ตอนไหน โอย! เพิ่งเมื่อวานนี้ ใส่กับพ่ออย่างเต็มที่ ด้วยเรื่องบนโต๊ะอาหารนี่แหละ ดูดี ๆ ในเหตุการณ์นั้นมีใครบ้าง ดูตัวเรา ณ จุดที่กำลังจะเดือดจะหัวร้อนขึ้น กำลังจะมีความคิดนี้ กดหยุด (pause) ไว้ก่อน" ดูให้ดีมีใครอยู่ในนั้น เราควรที่จะต้องใส่คุณธรรมอะไรลงไป ส่งพลังคือคุณธรรมให้ จะแก้สถานการณ์ จะพูด...

เริ่มประเด็น การดูแลพ่อแม่ไม่ได้ตั้งอยู่ในศีลธรรม ที่ไม่ได้เลี้ยงเรา ยังต้องกระทำตอบหรือไม่ หรือเมื่อเลี้ยงดูกตัญญู กตเวทีแล้ว แต่ชีวิตไม่เจริญขึ้นจะทำอย่างไร  บุพการีคือการอุปการะผู้อื่นก่อน กตัญญูคือรู้คุณ กตเวทีคือการตอบแทน ดังนั้นการกระทำตอบที่เหมาะสมคือ ประดิษฐานบิดามารดาให้ตั้งอยู่ในศีล ศรัทธา จาคะ ปัญญา  การทำความดีเพื่อความดี ทำความดีไม่ใช่จะหวังว่า ชีวิตฉันจะต้องร่ำรวย มั่นคง ปูด้วยพรมแดง...

ถ้ารับสิ่งที่เขาเอามาให้ ก็ชื่อว่า “กินด้วยกัน ใช้ร่วมกัน” ถ้าเขาโกรธมา เราโกรธตอบ อันนี้ชื่อว่า “แย่พอกัน” เหมือนเขาอาหารมาเสิร์ฟ เอาความโกรธมาให้ เราก็เอาอาหารนั้น เอาความโกรธนั้น มาแบ่งปันด้วย ความชั่วในจิตใจที่เป็นความโกรธ สืบต่อมาที่เรา เราก็โกรธตามไปด้วย เราก็ชั่วพอกัน เพราะถ้าด่าว่ากันแล้ว มันไม่ดี ในนามของความดีฉันขอด่าเธอก่อน มันฟังดูไม่เข้าท่า! ฉะนั้น อย่าให้ความโกรธตอบ ด่าตอบ ทำร้ายตอบ...

“ทุกอย่างเป็นงาน เป็นสิ่งที่ต้องใส่ความเพียรเข้าไป” ทุกคนต้องมีงานทำในทุกช่วงชีวิต เพราะการทำงานคือการทำความเพียร คนไม่มีความเพียร ชีวิตตั้งอยู่ไม่ได้ เหมือนไฟต้องมีเชื้อ มีเปลว มีความร้อนประกอบกัน ไม่มีการงาน ก็เหมือนหมดไฟ ชีวิตเหมือนไม่มีค่า มีงานแต่ไม่มีพลัง นั่นถือว่าตกงานแล้ว  เมื่อมีศรัทธาแล้วจะมีความเพียร ซึ่งศรัทธาที่มีจะต้องประกอบด้วยปัญญา ถ้าไม่มีปัญญาแล้ว มันจะกลายเป็นนิวรณ์ (เครื่องทำป...

“คนไม่ใช่ควาย” ถ้าเป็นควาย มันทำผิดเวลาไหน ต้องบอกแก้เวลานั้น แต่มนุษย์ไม่ได้เป็นแบบนั้น ถ้าทำไม่ดีแล้วเราจี้ใส่ เริ่มมีพฤติกรรมก้าวร้าว เวลานั้นก็อย่าบอก เพราะถ้าบอกแล้วให้เกิดอกุศลธรรม ต้องหาช่องที่มีความเหมาะสมที่จะพูดคุย จะไม่ได้ด้วยสั่ง จี้ ด่า พูดเหน็บแนมกระแหนะกระแหนสาปแช่ง มีคำพูดที่เป็นอกุศลธรรม จะให้เขาเลิก ไหนกุศลธรรม ไหนตัวอย่าง ไม่มี!  “ให้ตั้งอยู่ในความดี ห้ามเสียจากบาป” ด้วยการทำบาป...