1 สมการชีวิต

“หลักธรรมในที่นี้ ก็คือ ถ้าเราพูดคำอะไรแล้ว จะทำให้เกิดความเบียดเบียน เศร้าหมอง แตกกัน เราอย่าพูด เพราะถ้าพูดแล้วมันจะไม่จบง่าย ๆ มันจะต้องมีคำที่พูดมาก พอพูดมากแล้วมันก็จะฟุ้งซ่าน ฟุ้งซ่านแล้วก็จะไม่สำรวม พอไม่สำรวมจิตก็จะเสื่อมจากสมาธิ พอจิตมันตั้งขึ้นให้เป็นอารมณ์เดียวไม่ได้ การตัดสินใจอะไรบางทีมันผิดพลาดไปหมด เราก็จึงต้องมีเมตตากัน ถ้าเขาจะพูดจาแบบให้ร้าย ด่าว่าเราบ้าง ก็ให้อดทนเอา ซึ่งพอเราอด...

“สิ่งที่จะให้กำลังใจเราได้มาก และคงอยู่ได้ระยะยาวนาน (Long Lasting/Sustainable) สามารถที่จะมีความยั่งยืนได้ มีข้อเสียน้อย มีประโยชน์ใหญ่ ทั้งเพื่อประโยชน์ตนเองและผู้อื่นด้วย นั่นคือผลประโยชน์ทางด้านโลกุตระ ในทางด้านธรรมะ มันจะทำให้เรามีกำลังใจ ชุ่มชื่นใจ ทำให้เราเย็นใจได้ ถ้าเราได้ทำ ถึงแม้ว่าบางทีเราอาจจะเสียด้วย แต่คุณไม่คิดว่ามันเสียงัย  แม้จาคะ ๆ เป็นการสละออก แต่คุณคิด “ได้”  ได้ในที่นี้ คือ...

ประเด็นในที่นี้ คือ ถ้าไม่เคารพกันเมื่อไหร่ มันก็จะเริ่มมีวาจาที่ทิ่มแทงกัน บาปอกุศลธรรมทั้งหลายจะมีตามมา ซึ่งในปัจจุบันมีเป็นลักษณะที่เราเรียกกันว่า Hate Speech คือ วาจาที่ก่อให้เกิดความเกลียดชัง ทำให้เกิดการแบ่งแยก แบ่งเป็นฝักเป็นฝ่าย ซึ่งวาจาแบบนี้ มันเป็นมิจฉาวาจา ก็จะมีถ้อยคำที่ทำให้เกิดความทุ่มเถียงกัน เกิดจากการหวงกั้นทุ่มเถียงกันตามมา ที่นี้มันจะจบกันอย่างไร การเคารพและรับฟังความคิดเห็นของ...

“ความดีตรงนี้แหละ ท่านผู้ฟังเอ้ย เป็นที่พึ่งของเรา เราไม่ใช่ว่าไม่มีที่พึ่งแล้ว ณ ตอนนี้ มีที่พึ่งอยู่ หิริโอตัปปะ ความดีในจิตใจนี่แหละ เป็นจุดที่ให้เราเพิ่งอยู่ ณ วินาทีนี้ เดี๋ยวนี้ ตอนนี้ เราจึงยังไม่ได้ไปหาทำความชั่ว ความผิด ความบาป เราจึงยังไม่ได้ฆ่าตัวตาย ไม่ได้ฆ่าเจ้าหนี้ ไม่ได้ทำสิ่งอะไรที่มันไม่ดี นี่แหละ จุดนี้แหละ เป็นที่พึ่งของเรา แต่มันกำลังถูกสั่นคลอน ถูกสั่นสะเทือนอยู่...”  ประเด็นส...

“ข้อนี้สำคัญ จึงต้องการจะเน้นว่า คือบางทีเราทำงานนั่นนี่ เราประมาท เราลืมไป พอเราลืมไปบึ๊บ เราก็ได้รับความเดือดร้อนในลักษณะที่ว่าถูกกามบีบคั้นบ้างล่ะ แต่ตอนนี้เราจะว่างแล้ว โล่งแล้ว ไม่ต้องมีใครมาโทรหา โทรกวน ไม่ต้องตอบคำถามใคร ว่างแล้ว โล่งแล้ว เป็นลักษณะเหมือนกับคุณออกมาจากป่าแล้ว มาอยู่ที่โล่งแจ้ง โล่งว่าง นี่แหละ เราจึงควรที่จะต้องใช้โอกาสนี้ในการที่จะประพฤติธรรม สร้างกุศลบำเพ็ญบุญให้ได้มากๆ”...

ประเด็นสมการชีวิตในเอพิโสดนี้ เป็นเรื่องของ "คนตกงาน" ในสภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ และวิกฤตการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 มีความเครียด วิตกกังวล เกิดความกดดันขึ้นในภายใน ด้วยเจอกับปัญหารายรับไม่พอรายจ่าย ชักหน้าไม่ถึงหลัง รู้สึกท้อแท้ หมดหวังหมดกำลังใจ ฝันสลาย ซึมเศร้า จะทำอย่างไร?  ความหวัง กำลังใจ มาจากที่ไหน? ทำความเข้าใจเหตุและวิธีใน 3 วงนี้ ที่จะช่วยทำให้เกิดมีกำลังใจสูง ด้วยการตั้งไว้ซึ่งความหวังท...

พอเราทำความเข้าใจว่า "สุขหรือทุกข์ไม่ได้เกิดขึ้นจากกรรมเก่าโดยส่วนเดียว" จิตใจของเรา ก็จะไม่ได้คิดว่าจะไม่ได้ต้องทำอะไร เพราะมันขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัยอื่นด้วย ฉะนั้น ในเมื่อมันขึ้นอยู่ด้วยกับเหตุปัจจัยอื่น เราจึงมีแนวโน้มว่า ในปัจจุบันนี่แหละ ฉันจะทำความดี ซึ่งคนที่ว่าถ้ามีทิฏฐิ มีความเชื่อ มีความเห็นเช่นนี้ว่า "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว" เขาก็จะทำความดีในปัจจุบัน เพื่อที่จะให้ได้ผลดีในอนาคตต่อไป ในเ...

"เพราะว่า โลกมนุษย์ของเรามันมีทั้งสุขและทั้งทุกข์ พอ ๆ กัน บางทีก็สำเร็จ บางทีก็ไม่สำเร็จ ขึ้นชื่อว่าความสุขความสำเร็จ เราจะไม่รู้มันได้หรอก ถ้าว่ามันไม่มีทุกข์ ไม่มีความผิดหวัง สองอย่างนี้ มันปนกันมาในโลกของเรา สุขก็มี ทุกข์ก็มี สำเร็จก็มี ผิดหวังก็มี ได้ก็มี เสียก็มี ประเด็นคือ ถ้าเผื่อว่าเราตัดสินใจปฏิเสธหรือยอมรับอะไรด้วยอคติ 4 แล้วไม่สำเร็จ มันจะมาเสียใจอย่างมากเลย" ในเอพิโสดนี้ ได้พูดถึงประเ...

อะไรคือ"วัด" ในบริบทนี้ คือ สถานที่ที่สงัด ที่สงบ ไม่ได้มีเสียงอึกทึกครึกโครมมาก เป็นที่ ๆ จะอยู่หลีกเร้นได้ เหมาะกับการประพฤติปฏิบัติให้ดีได้ จึงถ้าเราสามารถทำบ้านให้มีลักษณะตามเกณฑ์ที่เป็นวัดได้ แล้วปฏิบัติตนให้เหมือนเวลาไปวัดด้วยการให้ทาน รักษาศีล เจริญภาวนา เช่น ทำทานด้วยการหยอดกระปุกออมเงินไว้ ตั้งจิตอธิษฐาน แล้วให้บุคคลอื่นนำไปทำให้แทน หรือมีการรักษาศีล มีการเจริญสติอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ หร...

"มาร" คือ ผู้ล้างผลาญความดี ที่จะมักเอาความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ มาเป็นเหยื่อล่อ ให้เราติดกับดัก ด้วยเงื่อนไขให้เราทำความชั่วความบาปอกุศล เพื่อแลกกับสุขเวทนาที่จะได้ ไม่ว่าจะเป็นชื่อเสียง เงินทอง ความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน ความร่ำรวย อันเป็นเงื่อนไขสัญญาแลกเปลี่ยนของปีศาจที่เราได้ทำไว้แล้ว ซึ่งเมื่อถูกทวงคืน จะก่อให้เกิดความไม่ดีขึ้นมารุมเร้าในภายหลัง เกิดทุกขเวทนา ตลอดไปจนถึงตกนรก กำเนิดเดรัจฉาน เปรต...

"ธรรมทาน" ไม่ใช่แค่สอนธรรมะ แต่เป็นการปฏิบัติธรรมด้วย ตัวอย่างเช่น พระพุทธเจ้าสอนธรรมะ เราก็จะบอกว่าท่านให้ธรรมะเป็นทาน หรือแม้ท่านไม่ตรัสสอน แต่ก็ทรงปฏิบัติธรรมอยู่ในตัวเองอยู่แล้ว ธรรมะไม่ได้มาสุดที่เรา แต่มันเป็นการให้ออก การให้ออกตรงนี้คือ การที่คุณเอามาทำ เอามาปฏิบัติ เพราะ ทาน คือ การนำออก สละออกไป ถ้าคุณไม่มี คุณจะสละออกได้อย่างไร ดังนั้น คุณจึงต้องมี ต้องมีธรรมะก่อน พอคุณมีธรรมะแล้ว จะทำอย...

“มนุษย์ปรารถนาความไม่มีศัตรู ปรารถนาความเจริญรุ่งเรือง ปรารถนาความไม่จองเวร ปรารถนาความไม่มีโทษ ต่างก็รักสุข ต่างก็เกลียดทุกข์ แต่ทำไมยังมีคนจองเวรกัน มีศัตรูกัน ให้โทษกัน เบียดเบียนกันหาความทุกข์ให้กัน นำความสุขออกไปจากกันได้” พระพุทธเจ้าทรงตรัสตอบแก่ท้าวสักกะไว้ว่า “เพราะมีความริษยาและมีความตระหนี่”   “อยู่ยาก ๆ เพราะกระแสมันแรง” ที่พูด ๆ กันอยู่ นี้เป็นเพราะกระแสของตัณหาที่มันซัดสาดถาโถม บีบคั้...

เมื่อมาปฏิธรรม แล้วมีคนมาจีบ จะปฏิเสธหรือคบเป็นเพื่อน ทำอย่างไรดี? ทั้งนี้ ก็ขึ้นอยู่กับว่าจิตเรานั้นยังน้อมไปในทางกามหรือไม่ ความรักที่เป็นสิ่งสวยงาม แต่ถ้าเจือด้วยกาม มันจะไม่สวยแล้ว เพราะกามคือเครื่องเศร้าหมองของใจ แต่ถ้าจะเสพกาม เงื่อนไขก็คืออย่าให้เกินกรอบของศีล อย่าผิดศีล หรือต่อให้เขาไม่ได้มาจีบ เป็นเพื่อนร่วมงานกัน เป็นคนที่ไปเจอในที่ใด ๆ ก็ตาม ถ้าเขาเป็นคนไม่มีศีล ไม่มีศรัทธา ไม่มีจาคะ ไม...

พระพุทธเจ้าตรัสสอนไว้ถึง “อย่าเห็นแก่สั้น อย่าเห็นแก่ยาว เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร”  คืออย่าจองเวรให้ยืดยื้อ และอย่าแตกร้าวจากมิตรให้เร็วนัก อย่างไรเรียกว่าเร็วนัก อย่างไรเรียกว่าอย่าแตกร้าว ในเอพิโสดนี้ จึงเป็นประเด็นในการพิจารณาใคร่ครวญให้ถูกต้องที่จะเลิกคบใครสักคนหรือจะสมานมิตรต่อไป อันดับแรก จึงต้องทำความเข้าใจในเรื่องของทิศทั้ง 6 ด้วยการทำหน้าที่ของเราต่อผู้คนรอบข้างให้ถูกต้อง ถัดมาคือ แยก...

ในเอพิโสดนี้ มีประเด็นสนทนาที่น่าสนใจในหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเกี่ยวกับการมีสมาธิในการทำงาน พฤติกรรมเสพติดในสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือเรื่องใดเรื่องหนึ่ง การเสริมดวงเมื่อดวงตก เมื่อเกิดความอิจฉาต่อผู้อื่น และการพูดตรงเกินไป โดยจะมีวิธีนำธรรมะเข้ามาปรับใช้สอดแทรกได้อย่างไร ในปัจจุบันนี้ มนุษย์เราถูกบีบคั้นเบียดเบียนด้วยกามอยู่ตลอดเวลา ไม่ว่าจะทางหู ตา จมูก ลิ้น กาย ใจ (อายตนะ 6) หรือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิ...

"มองโลกแต่ในแง่ร้ายอย่างเดียว ก็ไม่ดี มองแต่แง่ดีอย่างเดียว ก็ไม่ได้ มองแต่แง่ร้าย ก็เป็นความคิดอกุศล จิตใจหยาบกระด้างขวางโลก มองแต่ในแง่ดี ก็กลายเป็นคนโลกสวย ไม่รอบคอบ ถูกเอารัดเอาเปรียบ ถูกเขาหลอก" อันดับแรก จึงต้องปรับจิตของเราให้อยู่ดำเนินอยู่ในทางคือมรรคแปดเสียก่อน มองด้วยปัญญา ทำจิตให้เป็นอารมณ์อันเดียว เพราะถ้าจิตไม่เป็นสมาธิแล้ว จะไม่สามารถเข้าใจในปัญหาแยกแยะเรื่องราวต่างๆ ไม่ได้ งง ๆ มึน...

ในเอพิโสดนี้ มีประเด็นสนทนาที่น่าสนใจ โดยเริ่มที่ ทำอย่างไรไม่ให้จิตใจหดหู่เมื่อคิดถึงบ้าน การสวดมนต์ช่วยในการฝึกจิตได้หรือไม่  วิธีแก้ความง่วงหรือความขี้เกียจ (ถีนมิทธะ) การเพ่งจิตไปที่ที่ควร การนอนไม่หลับ และสิ่งที่ไม่ควรถวายพระ  การฝึกสติ ฝึกสมาธิ ให้มีกำลังนั้น แม้ใน 1 ชั่วโมง 59 นาที 60 วินาที ต่อให้เราไม่ได้สมาธิเลย มีความฟุ้งซ่านเกิดขึ้นตลอด แต่สิ่งที่เราได้ นั่นคือ ความเพียร ที่มีการทำความ...

ในความที่เป็นผู้ป่วยขั้นสุดท้ายหรือป่วยเป็นโรคที่รักษาไม่หาย ก็ตาม สิ่งที่หวังนั้น ไม่ได้หวังที่จะหาย แต่หวังที่จะทำอย่างไรให้จิตใจยังผาสุกอยู่ได้แม้ยามเจ็บป่วยไข้เช่นนี้ ก่อนอื่นจึงต้องมาทำความเข้าใจให้ถูกต้องในประเด็นต่อไปนี้ การเป็น "ผู้ป่วยระยะสุดท้าย" ไม่ใช่ว่าจะให้คุณหมดกำลังใจ หมดอาลัยตายอยาก แต่คำนี้ในทางการแพทย์ คือ การเปลี่ยนเป้าหมายการรักษา จากที่จะรักษาให้หาย ก็เปลี่ยนแผนการรักษาให้อย่...

ในภาวะวิกฤติโควิด 19 จะทำอย่างไรให้เราปรับตัวเข้าสู่การดำเนินชีวิตในวิถีแบบใหม่ (New Normal) เพื่อให้มีความผาสุกอยู่ได้โดยเร็ว พระพุทธเจ้าตรัสเตือนเอาไว้ถึงภัยในอนาคต 5 อย่าง เราจึงต้องให้มีธรรมะก่อน เพื่อที่ว่าเมื่อถึงจุดนั้นแล้วจะมีความผาสุกเกิดขึ้นได้ ซึ่งในเรื่องของการปรับตัวนั้น อย่างแรกเลย เราต้องมีศรัทธา มีความมั่นใจก่อนในความที่เมื่อเปลี่ยนวิถีชีวิตใหม่แล้วจะทำให้เรามีความผาสุกได้ ปัญญาจะเ...

ไม่ว่าการงานประเภทไหนก็ตาม ถ้าเราทำไปด้วยความอยาก ที่เขาเรียกกันว่า แพชชั่น (Passion) ซึ่งความอยากนี้ มันมีกับดักของมัน ถ้าเราตกลงไปในกับดักของความอยากแล้ว เราพลาดเลย ในเอพิโสดนี้ จึงมาทำความเข้าใจประเด็นในเรื่องนี้กัน ความอยากและความกลัว ที่เป็นสุดโต่ง 2 ทางนั้น มันคอยดักเราไว้ทั้ง 2 ด้าน แต่ก็จะมีตรงกลาง ที่เป็นทางรอด เป็นทางสายกลางให้ดำเนินไปได้ เป็นช่องที่จะไม่ให้เราติดกับดักของความอยาก คือตัณ...

เมื่อเราหายป่วย รอดมาได้ ยังไม่ตาย นี้คือบุญแล้ว ต้องมีความยินดี เพราะ ชีวิตเป็นของมีค่า สามารถที่จะสร้างความดีได้ ให้เราตั้งไว้ซึ่งความดีก่อน เปรียบเหมือนม้าอาชาไนยที่โดนแทงด้วยปฏัก ทิ่มเข้าไปถึงหนังทะลุเนื้อถึงในกระดูกแล้ว จ่ออยู่กับปากความตายแล้ว แต่รอดมาได้ จึงยิ่งต้องรีบเร่งทำความเพียร เป็นสิ่งที่ต้องระลึกนึกถึงไว้ก่อนเลย หลังจากนั้น ถ้าเจอสิ่งไม่ดี เป็นทุกขเวทนาที่เกิดขึ้น ก็ยิ่งต้องมีสติสัม...

“หวังว่าจะได้รับโอกาสจากสังคม ได้รับความรักจากคนอื่น ก็ต้องเริ่มด้วยการรักตัวเองก่อน ต้องเริ่มให้โอกาสตัวเองก่อน ความหวัง จริง ๆ นั้น หมายถึง กำลังใจ ต้นทุนคนเราไม่เท่ากัน ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่การพัฒนาตน” “กำลังใจ” คือความหวัง คือความตั้งใจ จะเกิดขึ้นจากในภายในได้ ต้องมีความกล้า กล้าในการที่จะตัดสินใจ ทำไมจึงใช้คำว่า “ตัด” ทำไมจึงใช้คำว่า “ใจ” เพราะต้องตัด ต้องละ สิ่งที่ไม่ดีออกจากในใจของเรา คุณจ...

"ความผาสุก" ตรงนี้สำคัญ ในสถานการณ์ที่คับขันอย่างนี้ มีความบีบคั้นหวงกั้น เต็มไปด้วยภัยต่าง ๆ ทั้งในเรื่องสุขภาพร่างกาย โรคภัยไข้เจ็บ  เศรษฐกิจสังคม แต่ถ้าเรามีจิตใจที่มีกำลังใจสูง ก็จะมีความผาสุกอยู่ได้ ไม่ใช่อยู่ด้วยความโกรธ ความกลัว ไม่ใช่ได้ด้วยการยื้อแย่งแข่งดีแข่งเด่น แต่อยู่ได้ด้วยความเมตตา ด้วยความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ด้วยการแบ่งปัน และต้องอยู่ด้วยอริยมรรคมีองค์ 8 ซึ่งเมื่อพูดถึงความเมตตาแล้...

ประเด็นเรื่องการกลั่นแกล้ง รุมด่า ให้ร้าย คุกคามกันผ่านโลกไซเบอร์/ทางอินเทอร์เน็ต (Cyber Bullying) ซึ่งบางครั้งก็ขยายผลทำให้เป็นโรคซึมเศร้า มีการใช้ความรุนแรงทางกายและวาจา หรือจนถึงการฆ่าตัวตาย ในเอพิโสดนี้ จะมีคำตอบที่เป็นไปตามธรรม เป็นทางสายกลาง เป็นทางออกได้ การที่เราไม่ด่าตอบ ไม่ว่าตอบ ไม่ทำร้ายตอบ อดทนไว้ ชื่อว่ารักษาคนอื่นด้วย เพราะว่าจิตใจที่มีความอดทน ก็คือ การไม่เบียดเบียน และถ้าจะให้ได้ผ...

จุดที่จะเป็นตัวป้องกันเราจากความเครียดและความกลัว คือ ต้องรู้จักปรับจิตของเราให้ไปอยู่ในจุดที่มันสบายคือสติ สตินี้เป็นตัวที่จับจิตของเราไปวางไว้ตรงจุดที่เราจะมีความสบายใจได้ นั่นคือสมาธิ ถ้ามีสติแล้ว สมาธิจะเกิดขึ้นได้ เพราะฉะนั้น สติต้องตั้งไว้ให้ดีเลย ต้องมีกำลัง ยิ่งถ้าผัสสะแรงเท่าไร เสายิ่งก็ต้องยิ่งมั่นคง หลักการทำงานนั้น เหมือนกันในเรื่องของไวรัสกับกิเลส หรือ ยากับมรรค ซึ่งมีหลักการทำงานคล้า...