Prawda czasu i prawda ekranu

Jest rok 1928. W zamkniętym klasztorze dochodzi do mrożących krew w żyłach wydarzeń. Owładniętą złymi duchami Emmę Schmidt próbuje wyzwolić z objęć ciemności o. Theophilus Reisinger. Asystuje mu miejscowy proboszcz ks. Joseph Steiger. Ten najlepiej udokumentowany przypadek egzorcyzmu w historii USA stał się kanwą filmu Davida Midella "Rytuał" z Alem Pacino w roli głównej. Co wiemy o rzekomym opęta...

Na tym filmie uczyli się polscy negocjatorzy policyjni. Klasyk kina sensacyjnego opowiada o pojedynku dwóch ekspertów w tym fachu. Jeden z nich, grany przez Samuela L. Jacksona zostaje wrobiony w morderstwo kolegi przez innych gliniarzy, bierze zakładników i chce rozmawiać tylko z innym negocjatorem – w tej roli Kevin Spacey. Czy film dobrze oddaje realia fachu negocjatora? Dlaczego podczas negocj...

Film Antoine'a Fuqua z Clive'em Owenem i Keirą Knightley w rolach ma ambicje przedstawienia domniemanych prawdziwych źródeł legendy o królu Arturze, przenosząc widza w V w. n.e. do opuszczanej właśnie przez Rzymian Brytanii. W tej wersji rycerze Okrągłego Stołu są pochodzącymi z naszej części Europy sarmackimi wojownikami, wcielonymi siłą do rzymskich legionów. Okazuje się, że w tej, wydawałoby si...

Superbohaterski świat filmów i seriali spod znaku wytwórni Marvel Studios to najbardziej dochodowa franczyza na świecie, warta ponad 50 miliardów dolarów. Chociażby z tego powodu warto się jej przyglądać. A pole do badań znajdzie w nim nawet badacz... starożytnych mitologii. Wszak świat tzw. Marvel Cinematic Universe zamieszkują liczni bogowie, a nawiązania mitologiczne znaleźć można nawet w tak p...

"Dunkierka", film Christophera Nolana z 2017 roku, w kalejdoskopowy sposób opowiada o ewakuacji brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z oblężonego przez Niemców francuskiego portu na przełomie maja i czerwca 1940 roku. Film pełen jest typowych nolanizmów, jego akcja dzieje się na kilku planach czasowych, a zamiast wygenerowanych komputerowo myśliwców, mamy wielkoskalowe modele, a nawet oryginalne ma...

1942 rok. Kresy. Silna i niezależna Eliza rozpoczyna pracę jako nauczycielka w wiejskiej szkole. Tam poznaje Stacha – unikającego obowiązków, za to lubiącego kłopoty chłopaka, który staje się obiektem jej fascynacji i rodzącej się w niej wielkiej miłości. Stach zostaje jednak zesłany na roboty przymusowe na tereny III Rzeszy. Eliza podąża za nim. Film "Pani od polskiego" Radosława Piwowarskiego to...

Konklawe to wdzięczny temat dla filmowców - otoczone aurą tajemnicy niecodzienne wydarzenie wielkiej wagi. Czy filmy opowiadające o wyborze papieży wiernie odwzorowują to, co dzieje się w Watykanie po śmierci głowy Kościoła katolickiego? O tym, na przykładzie "Konklawe" Edwarda Bergera z Ralphem Fiennesem w roli głównej, wspominając przy tym o filmie "Anioły i demony" oraz serialu "Młody papież" i...

Wyobraźcie sobie świat, w którym grzyby same przychodzą do ludzi, bez potrzeby długich leśnych poszukiwań. To nie spełnienie snu waszych wujków i szwagrów, a rzeczywistość przedstawiona w serialu "The Last of Us". Problem polega tylko na tym, że te grzyby mają chrapkę na przejmowanie kontroli nad ludzkimi mózgami i przemienianie ofiar w zabójcze zombie. Ale twórcy wcale nie wyssali tej wizji z pal...

Historia przedstawiona w serialu Kaspra Bajona "Projekt UFO", polskiej produkcji Netfliksa z Piotrem Adamczykiem i Mateuszem Kościukiewiczem w rolach głównych, inspirowana jest wydarzeniami, do których miało dojść w 1978 roku w Emilcinie. Produkcja wprost pęka od smaczków dla wielbicieli ufologii. Przybliża je Mikołaj Kołyszko, religioznawca, autor Podcastu Religioznawczego i współtwórca podcastu...

"Titanic" Jamesa Camerona to film, którego nie trzeba przedstawiać. 11 Oscarów i drugi najbardziej kasowy obraz w dziejach uwzględniając inflację, epicki fresk, w którym katastrofa luksusowego transatlantyku z nocy między 14 i 15 kwietnia 1912 roku jest metaforą końca świata, do dziś wzbudza gorące dyskusje fanów: dlaczego Rose nie przesunęła się na tych przeklętych drzwiach. O prawdzie i fikcji w...

"Queer" to odważny, kolejny już homoerotyczny romans w reżyserii Luki Guadagnino ("Tamte dni, tamte noce", "Challengers") i ekranizacja autobiograficznej powieści Williama S. Burroughsa, ikony ruchu bitnikowskiego. Główną rolę gra Daniel Craig w odważnej kreacji Lee, literackiego alter ego pisarza. Czego z filmu "Queer" możemy dowiedzieć się o biografii literata? Na te pytania odpowiada Rafał Księ...

Druga połowa XIX wieku. Kapitan Nathan Algren (Tom Cruise) przybywa do Japonii, by stworzyć tam nowoczesną armię. W niewoli u samurajów przekonuje się do ich racji i wkrótce przyłącza się zrywu wojownika Katsumoto (Ken Watanabe). Kto był pierwowzorem postaci Algrena? Jaka postać posłużyła za inspirację dla postaci Katsumoto? Czym były rewolucja Meiji i bunt Satsumy? Przewodniczką po orientalnym św...

Film "Powrót Odyseusza" Umberto Pasoliniego po raz kolejny udowadnia, że "Odyseja" jest wciąż aktualna, plastyczna i może być wciąż odczytywana na nowo. Co więcej, można to osiągnąć, będąc wiernym literackiemu pierwowzorowi. Ile mitycznego Odyseusza jest w filmie z Ralphem Finnesem i Juliette Binoche w rolach głównych? Wyjaśnia prof. Tomasz Mojsik, historyk i filolog z Uniwersytetu w Białymstoku,...

Australijka Belle Gibson zdobyła fortunę wmawiając ludziom, że cierpi z powodu guza mózgu w zaawansowanym stadium, ale wiedzie życie wolne od skutków choroby dzięki specjalnie opracowanej diecie i zdrowemu stylowi życia. Wszystko to za pośrednictwem konta na Instagramie i aplikacji. Żadnego raka rzecz jasna nie miała…  Co w serialu "Ocet jabłkowy" jest prawdą? Czy druga bohaterka seriali, Mili Bla...

Nowy film Roberta Eggersa to nie tylko remake klasycznego horroru Friedricha Murnaua z 1922 roku, ale też kopalnia odniesień do słowiańskiego i rumuńskiego folkloru. Dlaczego hrabia Orlok (Bill Skarsgard) wygląda w filmie jak rozpadający się trup? Czym była tajemnicza księga "Solomonari", którą posługuje się odpowiednik van Helsinga (Willem Defoe)? Dlaczego nieodłącznym elementem filmów o hrabim O...

Chilijski reżyser Pablo Larrain wypełnił bardzo konkretną niszę w świecie filmu. Wyspecjalizował się w portretach znanych i majętnych kobiet, stojących u progu kryzysu nerwowego, w przełomowych momentach życia. Teraz sięgnął po historię legendy sceny operowej XX wieku, Marii Callas, w którą wciela się Angelina Jolie. Czy matka zmuszała ją do prostytucji? Jak wyglądał jej związek z Aristotelisem On...

Ta historia sto lat temu wstrząsnęła Danią. Seryjna morderczyni topiła i paliła żywcem w piecyku niemowlęta. Ofiarą psychopatki Dagmar Overbye padło być może nawet 25 dzieci. Dziś jej historię przypomina polsko-duńsko-szwedzka koprodukcja "Dziewczyna z igłą", która ma szansę powalczyć o Oscara. Co z filmu "Dziewczyna z igłą" można wyczytać na temat sytuacji w międzywojennej Danii? Jak sprawa Overb...

"Kompletnie nieznany", film Jamesa Mangolda, to próba uchwycenia przełomowego okresu w życiu i twórczości Boba Dylana. W młodego pieśniarza, który dziś jest ikoną kultury, jedynym autorem piosenek z Literacką Nagrodą Nobla na koncie wciela się Timothée Chalamet. Czy początki kariery Dylana wyglądały tak, jak w filmie? Dlaczego w filmie zmieniono nazwisko partnerki i muzy Boba Dylana? Na czym poleg...

Historia społecznych wyrzutków biorących udział w morderczej grze, w której stawką jest olbrzymia suma pieniędzy, a porażka karana jest śmiercią, stał się światowym fenomenem. Bijący rekordy popularności serial "Squid Game" czerpie inspirację z prawdziwych wydarzeń, które wstrząsnęły Koreą Południową pod koniec lat 80., a dziś, w obliczu niebywałego sukcesu produkcji stały się obiektem manipulacji...

"Blitz" brytyjskiego reżysera Steve’a McQeena przenosi widzów do dręczonego niemieckimi nalotami Londynu doby II wojny światowej. Choć inspiracją dla McQeena była prawdziwa fotografia anonimowego chłopca ewakuowanego z Londynu, to główny wątek filmu – relacja między samotną matką i jej dzieckiem – jest fikcyjny. Dla sir Steve’a McQeena to punkt wyjścia do rozliczenia z mitem Blitzu, ale też dotkni...

Autor "Małego Księcia"  Antoine de Saint-Exupéry (Louis Garrel) jako młody pilot wytyczał szlaki w argentyńskich Andach. Jego przyjaciel, Henri Guillaumet (Vincent Cassel), dokonał wówczas niemożliwego, gdy po kraksie w wysokich górach, zdołał o własnych siłach powrócić do cywilizacji. O tym opowiada film Pablo Agüero. Ile w nim prawdy, a ile fikcji? Do jakich wydarzeń historycznych nawiązuje? To...

Mimo ponad pół wieku od opracowania, metoda in vitro, czyli zapłodnienia pozaustrojowego, nadal wzbudza gorące dyskusje i niekiedy skrajne oceny opinii publicznej. Jest to zatem wymarzony temat na film. "Joy" przedstawia kulisy powstania metody in vitro na przełomie lat 60. I 70. Choć w obrazie sporo jest naukowego żargonu i dyskusji na temat etyczności metody, to jednak przede wszystkim dramat bi...

Na platformie Netflix oglądać można film "Maryja" w reżyserii D.J.'a Caruso. Film przedstawia młodość matki Jezusa z Nazaretu. I choć Boże Narodzenie, to właściwe Boże Narodzenie, należy do najbardziej wyeksploatowanych motywów w kulturze zachodniej, to twórcy usiłują wycisnąć z niego coś nowego, tym razem to egzotyczne skrzyżowanie jasełek z krwawym przedstawieniem w stylu "Gry o tron". Nic dziwn...

Film Michaela Baya "Pearl Harbor" z 2001 roku należy do najbardziej krytykowanych obrazów historycznych. Zarzuca mu się sprzeczność z faktami i przysłonięcie tragedii ofiar japońskiego ataku na Pearl Harbor z 7 grudnia 1941 roku melodramatycznym trójkątem miłosnym (Ben Affleck, Josh Hartnett i Kate Beckinsale). Czy zarzut niezgodności z faktami jest zasadny? Jak naprawdę wyglądały kulisy ataku Jap...

Reżyser i scenarzysta Adrian Panek nie bez racji wpisuje biografię Simony Kossak (Sandra Drzymalska), w nurt ekologiczny i feministyczny. Ta słynna przyrodniczka zamiast iść w ślady wielkich przodków i zostać malarką albo literatką, wyjechała do Puszczy Białowieskiej, by badać sarny i odnaleźć szczęście. Jak naprawdę wyglądały jej relacje Simony z matką, Elżbietą Kossak (Agata Kulesza)? A jak z Le...