Πελότα Λίμπρε

Είναι η 4η Μαρτίου 1979, όταν πραγματοποιείται η πρώτη απεργία στη ιστορία του ισπανικού ποδοσφαίρου. Η AFE, η νεοσυσταθείσα τότε ένωση ποδοσφαιριστών, απέναντι στην ποδοσφαιρική ομοσπονδία και τις διοικήσεις των ομάδων, διεκδικεί και κατακτά θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα για τους παίκτες.

Η φήμη ενός κλαμπ- σημαία του ποδοσφαίρου «από τα κάτω», όπως η Ζανκτ Πάουλι, οικοδομήθηκε με ενσωμάτωση νέων ανθρώπων, αντιφασιστών, ΛΟΑΤΚΙ, μεταναστών, αλλά και με την ώριμη αντιμετώπιση σκοτεινών πτυχών του πρόσφατου παρελθόντος.

Το ακροδεξιό, νεοναζιστικό Εθνικό Κόμμα απέκτησε επιρροή στα βρετανικά αστικά κέντρα και ειδικά στο Λονδίνο, τη δεκαετία του 1970. Μέχρι που η Αντιναζιστική Λίγκα, ο Κλαφ, ο Κόρμπιν κι άλλοι πολλοί ήρθαν για να του «κόψουν» μία και καλή τον αέρα. 

Η ιστορία, η δράση, οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που γέννησαν και έθρεψαν τους «Bad Blue Boys», τον ακροδεξιό σύνδεσμο της Ντινάμο Ζάγκρεμπ, που από το 1986 μολύνει το ποδόσφαιρο και σπέρνει μίσος στο οπαδικό κίνημα.

Η Μάρτα αποχαιρετά το παγκόσμιο ποδόσφαιρο έπειτα από 6 συμμετοχές σε Μουντιάλ. Εμβληματική παίκτρια, υπήρξε πρόδρομος εξελίξεων και πρόσωπο γύρω από οποίο οικοδομήθηκαν επί χρόνια τα όνειρα του ποδοσφαίρου γυναικών παγκοσμίως.  

Τη δεκαετία του 1990, ένα παιδί από τη μεσοαστική γειτονιά του Μπέντο Ριμπέιρο στο Ρίο ντε Τζανέιρο χάραξε ένα μοναδικό ποδοσφαιρικό μονοπάτι που κανείς δεν διέβη ποτέ έκτοτε.

Αυτά τα δύο λεπτά του έξτρα χρόνου στο ματς με τους Γερμανούς ήταν υπεραρκετά για τον Κάρλος Βαλντεράμα για να ανάψει τις μηχανές του και να συνδυαστεί άψογα με τον Φρέντι Ρινκόν. Ισοφάριση, πρόκριση στους «16» και ο όρος «Locolombia» μπαίνει ως λήμμα στο παγκόσμιο ποδοσφαιρικό λεξικό.  

Στην Αγγλία τον μίσησαν, στην Ιταλία τον πίστεψαν, στην Σκωτία τον ανέστησαν. «Η σχέση του Πολ Γκασκόιν με τα αντίπαλα δίχτυα ήταν εθιστική, ερωτική. Το ίδιο, αν όχι περισσότερο, ήταν και με το ποτό και τις ουσίες», έλεγε ο Γκάρι Λίνεκερ, συμπαίκτης του σε εκείνη την τρομερή Τότεναμ στα τέλη της δεκαετίας του 1980. 

Στη Γαλλία, εκεί όπου καταγράφονται οι πιο δυναμικές κινητοποιήσεις στην Ευρώπη, η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου, όπως έλεγε ο πολιτικός και διανοούμενος Alain Peyrefitte, ήταν και παραμένει ένα «πρότυπο για τον κόσμο», αντιπροσωπεύοντας την τραυματισμένη πολυπολιτισμικότητα της χώρας.

Ήταν 3 Απριλίου του 1905, πάνω από 118 χρόνια πριν το παιχνίδι προς τον τιμή του Χουάν Ρομάν Ρικέλμε στο κατάμεστο La Bombonera, όταν τα αδέρφια Γιάννης και Θόδωρος Φαρέγγας από τη Χίο, ο Κωνσταντίνος Καρούλιας από τη Σάμο και ο Σιανής από τη Βυτίνα Αρκαδίας έβαζαν το λιθαράκι τους για την ίδρυση της Μπόκα Τζούνιορς στο Μπουένος Άιρες.

Το ποδόσφαιρο, έγραφε ο Εδουάρδο Γκαλεάνο, γεννήθηκε ως συμφωνία μεταξύ Ευρώπης και Νότιας Αμερικής. Και κάπου εκεί, μπήκαν σφήνα οι ΗΠΑ, μπήκε η Κίνα, μπήκε το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία. Το ποδόσφαιρο μοιάζει πλέον με σκακιέρα γεωπολιτικής.

Ποδόσφαιρο κι αλληλεγγύη είναι λέξεις και έννοιες συγγενείς, αν όχι συνώνυμες για τον Πεπ Γκουαρντιόλα. Είναι ο πέμπτος προπονητής που κέρδισε το Τσάμπιονς Λιγκ με δύο διαφορετικές ομάδες, είναι όμως ο πρώτος που είχε το θάρρος να μιλήσει ανοιχτά για το έγκλημα με τους πρόσφυγες στη Μεσόγειο.

Η νήσος Ρόμπεν χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή για τους πολιτικούς αντιπάλους του Εθνικού Κόμματος και της διαβολικής ηγεσίας των Μπόερς την επαύριο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα σε ένα ζοφερό σκηνικό όμως, το ποδόσφαιρο έδωσε διέξοδο στους κρατούμενους.

Ο Πορτογάλος τεχνικός με τους δεκάδες τίτλους στην πορεία του πέταξε το μετάλλιό του σε έναν οπαδό της Ρόμα, μετά την ήττα των «τζιαλορόσι» στον τελικό του Γιουρόπα Λιγκ απέναντι στη Σεβίλλη. Η κίνηση αυτή είχε νόημα, όπως νόημα είχαν και πολλές άλλες κινήσεις ενός προπονητή που πολλοί λατρεύουν να μισούν.

«Πρέπει να γίνουμε αντιρατσιστική χώρα» έγραψε σε πρωτοσέλιδό της η ισπανική Marca, με τον Βραζιλιάνο παίκτη της Ρεάλ Μαδρίτης να δέχεται για ακόμη μία φορά ρατσιστική επίθεση σε εκτός έδρας παιχνίδι των «Μερένχες».

Ο γιος του Πάκο και της Μαρία από την Ανδαλουσία, που έζησε σε τρεις διαφορετικές ηπείρους, κρατώντας καλά φυλαγμένη μέσα του τη φλόγα των ιδεών του αναρχισμού, αποτέλεσε μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες της προπονητικής στην Ευρώπη.

Στη λαϊκή φαντασία, το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970 στο Μεξικό εξακολουθεί να συνδέεται με την αποκορύφωση του ποδοσφαίρου. Εκεί έλαμψε περισσότερο από ποτέ το άστρο του Πελέ, όσο το ρομαντικό παιχνίδι χανόταν και οι παίκτες έμπαιναν σε καλούπια συστημάτων.

Στα διαλείμματα των γυρισμάτων πολλών ταινιών, όπως το «Mamma Roma» ή το «Accattone» τη δεκαετία του 1960 στη Ρώμη, ο Παζολίνι έπαιζε μπάλα και ξεχνιόταν. Έτσι και το 1975, όταν το ποδόσφαιρο τον συμφιλίωσε με τον Μπερνάντο Μπερτολούτσι, παρουσία του 15χρονου τότε Αντσελότι.

«Ή στη φυλακή θα κατέληγα ή θα ήμουν νεκρός», θυμάται ότι του είχαν πει οι δικοί του. Το ποδόσφαιρο έδωσε διέξοδο στον Πορτογάλο εξτρέμ, σήμερα είναι καθοριστικός για την Μίλαν, αλλά τονίζει ότι θα επιστρέψει στην Τζαμάικα γιατί «εκεί έχω την οικογένειά μου, τους φίλους μου, τους πιο σημαντικούς μου ανθρώπους».

Νοέμβριος του 1998. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν αναζητά πολιτικό άσυλο στην Ιταλία. Η «καυτή πατάτα» πέφτει στα χέρια του νεοεκλεγέντα κομμουνιστή πρωθυπουργού Μάσιμο ντ’Αλέμα, ενώ στην Τουρκία «βράζουν» και το εθνικιστικό κρεσέντο έχει κορυφωθεί. Μέσα σε αυτό το κλίμα η Γαλατασαράι υποδέχεται τη Γιουβέντους για τους ομίλους του Τσάμπιονς Λιγκ.

«Έχω ανάγκη να με έχουν ανάγκη», εξομολογήθηκε όταν είχε ήδη αρκετά χρόνια το φωτοστέφανο το κεφάλι και είχε υποταχθεί στην τυραννία της υπεράνθρωπης προσπάθειας, μπουκωμένος στις κορτιζόνες, τα παυσίπονα και τις επευφημίες, με τις απαιτήσεις των πιστών και το μίσος όλων των ενοχλημένων να τον κυνηγούν.

Ο «αέρας» και οι επιτυχίες του σερ Άλεξ Φέργκιουσον στο βρετανικό status quo ξεπερνούν το ποδόσφαιρο. Μπαίνουν στην πολιτική, στο management και φτάνουν μέχρι το συλλογικό ασυνείδητο της Μεγάλης Βρετανίας. Μία από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες του σύγχρονου ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου.

Βραζιλία, δεκαετία 1970. Η στρατιωτική δικτατορία έχει απλώσει τα πλοκάμια της πάνω από την κοινωνία, με την εθνική ομάδα να αναζητά εναγωνίως έναν σκόρερ. Ο Ρεϊνάλντο ήταν μέγας γκολτζής, αλλά η υψωμένη γροθιά του προκαλούσε ταραχή στο καθεστώς που έδωσε εντολή να «κοπεί» από τη Seleção.

Ο πιο αιμοσταγής και επικίνδυνος άνθρωπος της Κολομβίας τη δεκαετία του '80 και των αρχών του '90 προσκαλούσε παίκτες στην πεντάστερη φυλακή του στο Μεντεγίν για να τους δει να παίζουν μπάλα για χάρη του. Μέχρι και ο Μαραντόνα πέρασε από την «La Catedral», τον Καθεδρικό Ναό, όπως ονόμαζαν τη φυλακή.

Υπάρχουν κάποιοι ποδοσφαιριστές που «χτίζουν» εξέδρες με το παίξιμό τους, αναδεικνύονται σε λαϊκά είδωλα και γεμίζουν ασφυκτικά τα στάδια. Τέτοιος ποδοσφαιριστής υπήρξε ο Μίμης Παπαϊωάννου.