Marella

L'emprima classa dal lavuratori «scriver litterar» da la Lia Rumantscha terminescha ses studi. Durant dus onns èn ils participants e las participantas sa deditgads a metodas da scriver, han lavurà vi d'agens texts ed èn ids en l'analisa cun experts sco Leo Tuor, Lukas Bärfuss u Vincenzo Todisco. È scriver in text litterar pia mo ina dumonda da tecnica, strategia e disciplina? Gianna Olinda Cadonau...

La transfurmaziun dals lareschs en differentas colurs è adina puspè fascinant ed attira er ina pluna giasts en la regiun da l’Engiadina. Quest’emissiun è ina repetiziun d'ina marella da l’onn 2024. Igl è quel mument, cura ch’ils lareschs midan la colur da lur guglias d’in verd stgir en in mellen dad aur e procuran per cuntradas che sumeglian ina surfatscha aurada. Il laresch sez serva ultra da la...

Durant decennis è il roman «Carschen uost» dad Imelda Coray-Monn (1933-2009) restà en in truclet. Ussa vegn el publitgà or dal relasch e n’ha perdì nagut da sia actualitad. Il roman scrit vers la fin dals onns 1970 raquinta l’istorgia da Veronica, ina dunna che tschertga sia plazza en in mund plain aspectativas – tranter lètg, maternitad, desideri da libertad e crisas psichicas. In roman surprende...

Ils 3 da november vegni serius per Donald Trump. Las elecziuns en il parlament dals Stadis Unids, ils «midterms», valan sco attestat per il president. Cun cameras, microfons e l’idea da badar il puls a l’America avant questas elecziuns intermediaras è sa mess en viadi in team da l’emissiun Club da SRF vi sur mar. Er da la partida: ils dus rumantschs Paula Nay e Fabrizio Bonolini. En la Marella raq...

La stad 2026 ha purtà dis cun temperaturas da passa 30 grads, notgs chaudas ed asfalt ardent. E talas stads pudessan daventar pli frequentas en l’avegnir. Ma quant bain essan nus preparadas per dapli chalira? La «Marella» va a la tschertga da respostas, vi da l’exempel da Cuira. Pertge sa stgauda ina citad spezialmain ferm? Tge rolla giogan plantas, sumbriva, aua e surfatschas verdas? E tge po la...

La «Marella» cuntinuescha sia seria deditgada a la mort cun ina sisavla emissiun deditgada al suicidi ed al suicidi assistì. Era sch’il suicidi è per part anc tabuisà en nossa societad; igl è in fatg ch’i dat di per di persunas ch’embratschan la mort da libra voluntad. En Svizra moran mintg’onn bun 1000 persunas tras suicidi. Ma tge capita en ina persuna, per ch’ella na veglia betg pli viver vinav...

Dus stritgins sin in test da gravidanza – Flurina è en speranza. Ma ella na vul betg esser en speranza. Tge capita uss? Tge pussaivladads ha ella? E tge facturs pon influenzar sia decisiun? La Marella accumpogna la Flurina fictiva sin sia via dal test positiv fin suenter sia decisiun. Riccarda Menghini dal post da cussegliaziun Adebar declera tge che fatschenta dunnas en ina tala situaziun, co ch’...

Il «Magliacudeschs» preschenta quatter novs cudeschs rumantschs che raquintan da curaschi, desideri e da giustia. «Il chavrer da Valdretta» da Jon Bardola tematisescha gia ils onns 1930 dumondas da la societad surprendentamain modernas. Nina Dazzi raquinta da ses debut da lirica «Papardets» e tradescha co che sias poesias naschan. En «Sur ils nivels» da Xenia Berther scuvra ina vulp curiusa il mun...

Datti sper las actas uffizialas ed ils cudeschs d’istorgia gronds insatge pli fascinant che las regurdientschas persunalas d’ina da las davosas perditgas dal temp da guerra? Cun tadlar l’istorgia da Balser Fried, ch’aveva be tschintg onns il 1944, pon ins survegnir l’impressiun ch’i na dettia nagut pli viv. Dentant – il silenzi da la famiglia e la tema da quel temp na fan betg pli simpel da mussar...

A chasa, en la recepziun da l’hotel, sut la duscha – quasi mintgin e mintgina sa, nua ch’el era ils 11 da settember 2001 ch’è ì en l’istorgia sco «9/11». Il di che terrorists han rapinà quatter aviuns per attatgar ils Stadis Unids en ils centers da lur pussanza. Els hajan subit realisà la vieuta epocala, raquinta Casper Selg ch’era manader da l’«Echo der Zeit» da radio SRF a la «Marella». 2’977 um...

La professiun dals siemis: Per ils ins èsi quella ch'els han gia emprendì da giuven. Auters percorschan pir onns pli tard ch'els vulessan far insatge tut auter. Pertge midan ozendi uschè bleras persunas lur professiun – e co chattan ins l'atgna via? Quatter istorgias persunalas mussan con differentas che biografias professiunalas pon esser: dal lennari che na vuless mai pli midar sia professiun fi...

Visita d’ina controlla da bio ad Andeer. En butia empermettan labels da bio sin mangiativas ina producziun persistenta, reglas rigurusas e dapli bainstar dals animals. Ma co vegn garantì ch’igl è propi en bio, là nua che stat scrit si bio? En il rom dal program da stad da RTR repetin nus questa emissiun da l’avrigl, nua che Andrina Caprez è sa deditgada a questa dumonda: Ella ha accumpagnà il cont...

Novitads èn dapertut – al radio, sin il telefonin, en las medias socialas, en la televisiun, gea perfin sin il visur en il bus. E tuttina eviteschan adina dapli persunas las novitads e volvan il dies ad ellas. En Svizra consumescha tenor in studi actual dal fög, il Center da retschertga per la publicitad e la societad, prest mintga segunda persuna darar u insumma naginas novitads. La perscrutaziun...

Annemarie Schwarzenbach (1908-1942) è stada reportra da viadi, autura, fotografa, antifaschista e perditga critica dad ina societad tranter duas guerras mundialas. Avant bundant in onn è ses relasch vegnì agiuntà al register «Memory of the World» da l’UNESCO, in program ch’ha la finamira da preservar e revalitar l'ierta documentara da l’entir mund. En quel connex ha gì realisà la redactura Astrid...

Avant il 1874 era Cavaione - ozendi part da la Svizra - ina terra da nagin senza taglia u servetsch militar ed abitants senza naziunalitad. Oriundamain era Cavaione in'acla da Tirano. Cun l'ir dal temp èn persunas sa chasadas si qua sur onn, 700 meters sur il fund da la val, terra da nagin cun abitantas ed abitants senza naziunalitad che na pajavan ni taglia ni prestavan servetsch militar. Però il...

Ils 25 da fanadur 1943 è Benito Mussoli vegnì cupitgà l'emprima giada – sia dictatura faschista finescha suenter 21 onns. Quest fatg e sias consequenzas ha segir era interessà fitg a Plinio Zala da quel temp. Durant la Segunda Guerra mundiala ha Plinio Zala, alias «Acqua» da Brusio, scrit passa 100 rapports da spiunascha davart la situaziun en Vuclina per l'armada svizra. Zala n'era betg in agent...

Quant franc essas Vus che la lavur che Vus faschais na vegn in di betg surpigliada d’insatgi u meglier ditg d’insatge auter? Pertge tuttina sco l’informatica e la digitalisaziun ils ultims decennis fulla il mument era l’intelligenza artifiziala sia via en noss mund da lavur. Ella avanza pass per pass en ils pli differents champs e surpiglia adina dapli chaussas che nus umans faschevan avant. E qua...

Passa 117 milliuns – uschè bleras persunas èn actualmain sin la fugia. I dat divers motivs che sforzan persunas da bandunar lur patria e mintgin e mintgina ha sia istorgia. Sattar Afzali da Glion raquinta sia istorgia: Dad in lieu ch’el descriva sco la vart stgira dal mund – en in meglier futur. El aveva 12 onns, cura ch’el e sia famiglia han stuì fugir da l’Afganistan. In viadi plain sfidas ed ex...

Tge schessas Vus, sch’i naschiss quest onn sulet in uffant en Vossa vischnanca? E quai suenter che l’onn avant èn er be trais naschids. Cunzunt sche Vus sa regurdais anc vi dals onns ch’i deva mintg’onn anc 20 e dapli naschientschas cun be in zic dapli avdants ed avdantas.

Repetiziun dal 2023: Han dunnas in problem da vegnir a frida cun raps? Natiralmain betg. Ellas èn gist uschè cumpetentas – u betg cumpetentas – en dumondas finanzialas sco umens. E tuttina mussan differents studis e statisticas che la branscha da finanzas è anc adina en maun dals umens, che 30% da las dunnas èn dependentas finanzialmain da lur partenari, che bunamain 15% da las dunnas tranter 30 e...

Ozendi sa chapeschi da sasez: dunnas voteschan ed elegian, ellas candideschan ed ellas fan politica. Ma il viadi a quella egualitad politica è stà lung e stentus. Questa «Marella» suonda ils fastizs da pionieras grischunas sco Hortensia von Salis, Meta von Salis u Elisabeth Lardelli che han avert portas per las generaziuns ch’èn suandadas. Cun agid d’istorgias persunalas, documents d’archiv e vusc...

48 squadras participantas, 3 pajais ospitants e var 1’000 maletgs ch’èn necessaris per cumplettar il quadernin legendar da Panini – il campiunadi mundial da ballape l’onn 2026 è definitivamain pli grond che mai. Quai ch’è restà, ed er quai vegn a restar la constanta en tut quest’istorgia, è la fascinaziun ballape. Quella fascinaziun che sa basa sin simplamain savair prender ina balla, independenta...

Cornelia Valentin è tiradura cun corp ed olma – restà èsi dentant adina mo in hobi. L’istorgia da la tiradura che ha oz 41 onns mussa co ch’il sport da tir po intgantar ed accumpagnar persunas sur decennis. Dapi var 25 onns è Cornelia Valentin fidaivla al sport da tir. Quai che ha cumenzà mo per casualitad en ses vitg nativ da Sent en l’Engiadina, è oz, en sia patria tschernida da Cuira, anc adina...

Tranter pizs e pradas alpinas sa zuppa in’apoteca che na serra mai. Quai ch’è per bleras viandantas e viandants mo «verd» a l’ur da la via è per Astrid Thurner in cudesch avert. L’anteriura droghista enconuscha mintga planta: las curativas, las savurusas ed era las privlusas. Astrid Thurner è in lexicon sin duas chommas. Cun l’experientscha da quatter decennis declera ella tge erva che gida cunter...

Ils Dis da litteratura a Soloturn èn il festival pluriling il pli impurtant en Svizra ed in inscunter annual da la scena litterara locala – ina buna plattafurma era per auturs ed auturas da la Svizra da preschentar lur texts ad in public pli vast.