AmrutKalpa

वासुदेव आणि देवकी विवाह: एका मंगल सोहळ्यातील आकाशवाणी पुराणातील प्रत्येक कथेची सुरुवात कोणत्या ना कोणत्या मोठ्या घटनेने होते. भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्माची कथा तर त्यांच्या आई-वडिलांच्या विवाहाच्या दिवसापासूनच सुरू होते. ही कथा आहे एका भव्य विवाह सोहळ्याची, एका प्रेमळ भावाची आणि एका क्षणात आनंदाचे रूपांतर भयावह संकटात करणाऱ्या एका भविष्यवाणीची. ही कथा आहे वासुदेव आणि देवकी यांच्या विवाहाची. मथुरेचा...

एखाद्या राजाची महानता कशात मोजली जाते? त्याच्या साम्राज्याच्या विस्तारात, त्याच्या संपत्तीत की दिलेल्या वचनाला कोणत्याही परिस्थितीत जागण्यात? ही कथा आहे असुर असूनही आपल्या दानशूरतेसाठी आणि धर्मासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या राजा बळीची. आणि ही कथा आहे भगवान विष्णूंच्या पाचव्या अवताराची, 'वामन अवतारा'ची' , ज्यात त्यांनी एका लहान बटूच्या रूपात येऊन तीन पावलांमध्ये संपूर्ण ब्रह्मांड जिंकले. प्रल्ह...

काय परिस्थिती निर्माण झाली असेल, जेव्हा सृष्टीचे रक्षक 'देव' आणि त्यांचे कट्टर शत्रू 'असुर' एकत्र काम करायला तयार झाले असतील? पुराणातील सर्वात भव्य, नाट्यमय आणि महत्त्वपूर्ण कथांपैकी एक म्हणजे 'समुद्रमंथन'. ही कथा आहे अमरत्वाच्या लालसेची, महाभयंकर विषाच्या जन्माची, देवी लक्ष्मीच्या प्राकट्याची आणि भगवान विष्णूंच्या एका अद्भुत स्त्री अवताराची. या कथेची सुरुवात होते देवराज इं...

आपल्या आयुष्यात कधीतरी असा एक क्षण येतो, जेव्हा आपले स्वतःचे बळ, आपली बुद्धी आणि आपले प्रियजनही आपल्याला संकटातून बाहेर काढू शकत नाहीत. अशा निराशेच्या क्षणी माणूस काय करतो? जेव्हा सर्व आधार सुटतात, तेव्हा कोणाला हाक मारावी? श्रीमद्भागवत पुराणातील 'गजेंद्र मोक्षा'ची कथा ही अशाच एका आर्त हाकेची आणि त्या हाकेला उत्तर देणाऱ्या भगवंताच्या असीम करुणेची आहे. ही कथा आहे त्रिकुट पर्वतावर राहणाऱ्या...

पुराणातील कथांमध्ये काही पात्रे अशी आहेत, ज्यांच्या नावाशिवाय देव आणि भक्तीची कल्पनाच पूर्ण होऊ शकत नाही. असाच एक असुर होता 'हिरण्यकश्यपू'. ही कथा केवळ एका क्रूर राजाची नाही, तर ती आहे अहंकार आणि भक्ती यांच्यातील महासंग्रामाची. ही कथा आहे एका पित्याची, ज्याने देवाचा इतका द्वेष केला की त्याने स्वतःलाच देव घोषित केले, पण नियतीने त्याच्याच घरात देवाच्या सर्वात मोठ्या भक्ताला जन्माला घातले. या...

Aसुर... हे नाव ऐकताच आपल्या डोळ्यासमोर क्रूर, अधर्मी आणि देवांचा द्वेष करणारी प्रतिमा उभी राहते. पण पुराणातील प्रत्येक कथा इतकी सरळ आणि सोपी नसते. काय होईल जर तुम्हाला कळले की देवांना पराभूत करणारा सर्वात शक्तिशाली असुर हा प्रत्यक्षात परमात्म्याचा सर्वात मोठा भक्त होता? ही कथा आहे वृत्रासुराची. ही कथा केवळ युद्ध आणि पराक्रमाची नाही, तर ती भक्ती, त्याग आणि शापाच्या फेऱ्यात अडकलेल्या एका महान आत्म्य...

पुराणांमध्ये देवांचे पराक्रम आणि असुरांच्या क्रूरतेच्या अनेक कथा आपण ऐकल्या आहेत. पण प्रत्येक कथेत असुर म्हणजे केवळ 'वाईट' आणि देव म्हणजे केवळ 'चांगले', असे नसते. काही कथा इतक्या गुंतागुंतीच्या असतात, की त्या आपल्याला धर्म, कर्तव्य आणि सूड यांच्यातील धूसर सीमारेषेवर विचार करायला भाग पाडतात. अशीच एक कथा आहे महाभयंकर असुर 'वृत्रासुरा'च्या जन्माची. ही कथा सूड, त्याग आणि एका पि...

आपण अनेकदा ऐकतो की 'मोह' किंवा 'आसक्ती' ही आध्यात्मिक प्रगतीतील सर्वात मोठा अडथळा आहे. पण या मोहाची पकड किती घट्ट असू शकते? इतकी, की एका चक्रवर्ती सम्राटाला, ज्याने संपूर्ण पृथ्वीचे राज्य एका क्षणात सोडून दिले, त्यालाही एका लहान प्राण्याच्या मोहात अडकून पडावे लागले? ही कथा आहे त्याच महान राजा भरताची, ज्यांच्या नावावरून आपल्या देशाला 'भारतवर्ष' हे नाव मिळाले. ही केवळ एका जन्...

महाभारताच्या विशाल पटावर अनेक पात्रे चमकून गेली, पण काही पात्रे अशी आहेत ज्यांचे अस्तित्व, ज्ञान आणि निःपक्षपातीपणा आजही दीपस्तंभाप्रमाणे मार्ग दाखवतो. त्यापैकीच एक अग्रगण्य नाव म्हणजे 'महामती विदुर'. त्यांची 'विदुरनीती' केवळ राजकारणासाठीच नाही, तर सामान्य माणसाच्या जीवनातील नैतिक आणि व्यावहारिक समस्यांवर एक अचूक भाष्य आहे. पण आपण कधी विचार केला आहे का, की धर्म आणि न्यायासाठी आपले...

ध्रुव बाळाची कथा – चिकाटी, श्रद्धा आणि भक्तीचं तेज भारतीय पुराणांमध्ये अनेक बालभक्तांच्या कथा आपल्याला भक्ती, संयम आणि श्रद्धेचं महत्त्व शिकवतात. त्यामधील सर्वात प्रेरणादायी आणि लोकप्रिय कथा म्हणजे ध्रुव बाळाची कथा . एका लहानशा मुलाने भक्तीच्या जोरावर संपूर्ण जगाला दाखवून दिलं की श्रद्धा आणि चिकाटीने अशक्य वाटणाऱ्या गोष्टीही साध्य होतात. ध्रुव हा राजा उत्तानपादाचा मुलगा होता. त्याची आईचे नाव सुनीत...

कश्यप ऋषींची कथा – सृष्टीचे पिता आणि विविध वंशांचे मूळ भारतीय पुराणांमध्ये कश्यप ऋषींचं स्थान अत्यंत महत्त्वाचं आहे. त्यांना “ सर्व प्रजांचा पिता ” असं म्हटलं जातं. त्यांच्या जीवनकथेतून आपल्याला सृष्टीचं रहस्य, वंशांची उत्पत्ती आणि संतुलित जीवनाचं तत्त्वज्ञान समजतं. कश्यप ऋषी हे प्रजापतींमध्ये अग्रगण्य होते. ब्रह्मदेवाने सृष्टीची वाढ व्हावी म्हणून प्रजापती निर्माण केले. त्यापैकी कश्यप हे अत्यंत ज्...

कपिल मुनींची कथा – सांख्य तत्त्वज्ञानाचे जनक आणि भक्तीचा संदेश भारतीय पुराणे आणि तत्त्वज्ञानामध्ये कपिल मुनींचं स्थान अतिशय श्रेष्ठ मानलं जातं. ते केवळ एक ऋषी नव्हते, तर त्यांनी जगाला सांख्य तत्त्वज्ञान दिलं. त्यांना भगवान विष्णूचा अवतार मानलं जातं. त्यांच्या जीवनकथेतून आपण ज्ञान, भक्ती, वैराग्य आणि मोक्षाचा मार्ग जाणून घेतो. कपिल मुनींचा जन्म ऋषी कर्दम आणि देवहूती यांच्याकडे झाला. देवहूती ही स्वय...

मांडव ऋषींची कथा – अन्याय, शाप आणि कर्मन्यायाचा अद्भुत धडा भारतीय पुराणकथांमध्ये अनेक ऋषींच्या कथा आपल्याला आयुष्याचे खोल तत्त्वज्ञान शिकवतात. त्यातील एक हृदयस्पर्शी आणि विचार करायला लावणारी कथा म्हणजे मांडव ऋषींची कथा . ही कथा अन्याय, सहनशीलता आणि कर्मन्याय या तिन्हींचं अप्रतिम दर्शन घडवते. मांडव ऋषी अत्यंत तपस्वी, सत्यनिष्ठ आणि धर्मनिष्ठ होते. त्यांचा आश्रम नेहमीच सत्संग, ज्ञानदान आणि तपश्चर्या...

विदुरकथा – धर्मनिष्ठा, सत्य आणि कृष्णभक्तीचा अद्वितीय प्रवास भागवत पुराणामध्ये अनेक ऋषी, संत आणि भक्तांच्या कथा आपल्याला मार्गदर्शन करतात. त्यातली एक अद्भुत आणि प्रेरणादायी कथा म्हणजे विदुरकथा . महाभारतातील हा महात्मा केवळ एक राजपुरुष नव्हता, तर धर्माचा आधारस्तंभ होता. विदुराचा जन्म एका दासीच्या पोटी झाला होता, पण त्याची बुद्धी, धर्मनिष्ठा आणि सत्यनिष्ठा अद्वितीय होती. हस्तिनापूरच्या दरबारात तो धृ...

परीक्षिती राजाला शाप – अहंकार, तपश्चर्या आणि क्षमाशक्तीचा धडा महाभारताच्या युद्धानंतर युधिष्ठिराने राज्य सोडल्यानंतर त्याचा नातू राजा परीक्षित हस्तिनापुराचा राजा झाला. त्याच्या राज्यात प्रजा सुखी होती, आणि तो धर्मशील व न्यायप्रिय राजा म्हणून प्रसिद्ध झाला. पण एकदा घडलेल्या प्रसंगाने त्याचं आयुष्यच बदलून टाकलं. हाच प्रसंग आपल्याला “परीक्षिती राजाला शाप” या भागात पाहायला मिळतो. कथा अशी आहे की, एकदा...

कली महात्म्य – अधर्माची ताकद आणि धर्माची जाणीव भागवत पुराणामध्ये कलीयुगाचे वर्णन अत्यंत सखोलतेने आले आहे. सत्ययुग, त्रेतायुग, द्वापारयुग या तीन युगांनंतर जेव्हा कलीयुग सुरू होतं, तेव्हा धर्म आणि अधर्म यांचा संघर्ष उघडपणे दिसू लागतो. “कली महात्म्य” या अध्यायात आपण या युगाचं स्वरूप, त्यातील संकटं, आणि त्यातून मिळणारा आध्यात्मिक धडा जाणून घेणार आहोत. महाभारताच्या युद्धानंतर जेव्हा राजा परीक्षिताने आप...

परीक्षित राजाची कथा – धर्म, नियती आणि मोक्षाचा अद्वितीय प्रवास भारतीय पुराणकथांमध्ये महाभारताच्या वंशात जन्मलेला एक विलक्षण राजा होता – राजा परीक्षित . अर्जुनाचा पुत्र अभिमन्यू आणि उत्तरा यांचा तो पुत्र. युद्धभूमीत अभिमन्यूचा शौर्यपूर्ण पण अल्पायुषी जीवनाचा शेवट झाला, परंतु त्याच्या पोटी जन्मलेला परीक्षित हा पांडवांचा वारस झाला. या अध्यायात आपण परीक्षित राजाची कथा – त्याचे जीवन, त्याचे धर्मसंघर्ष...

नारदाचें चरित्र – भक्तीचा, ज्ञानाचा आणि संवादाचा अखंड प्रवास भारतीय पुराणकथांमधील सर्वात विलक्षण आणि प्रभावी ऋषींपैकी एक म्हणजे देवर्षी नारद . त्यांचं चरित्र हे केवळ कथा-कहाणींचं संकलन नाही, तर ते भक्ती, ज्ञान आणि संवाद या तिन्हींचं अद्वितीय मिश्रण आहे. “नारदाचें चरित्र” या पॉडकास्टच्या या भागात आपण या दिव्य ऋषींचं व्यक्तिमत्त्व, त्यांची कार्यं आणि त्यांच्यामागील आध्यात्मिक संदेश जाणून घेणार आहोत....

कथा आत्मदेव ब्राह्मणाची – संतोष, वैराग्य आणि जीवनशिक्षेची अद्भुत गाथा भारतीय पुराणकथांमध्ये अनेक अशा कथा आहेत ज्या केवळ धार्मिक दृष्टिकोन देत नाहीत, तर जीवन जगण्याची कला, सद्गुणांचा मार्ग आणि खऱ्या सुखाचा अर्थ समजावून सांगतात. त्यापैकी एक महत्वाची आणि विचार करायला लावणारी कथा म्हणजे – आत्मदेव ब्राह्मणाची कथा . या पॉडकास्टच्या या भागात आपण या कथेमागील तत्त्वज्ञान, मानवी स्वभाव आणि आध्यात्मिक शिकवण...

श्रद्धेचा, तत्त्वज्ञानाचा आणि भक्तीचा सखोल प्रवास आपल्या भारतीय संस्कृतीत “देव” ही संकल्पना केवळ मंदिरातील मूर्ती किंवा ग्रंथातील कथा एवढीच मर्यादित नाही. देव म्हणजे आपल्या जीवनातील सत्य, प्रेम, करुणा आणि मार्गदर्शन. पण प्रश्न असा पडतो – देव कुणाला मानायचे? या पॉडकास्टच्या या विशेष भागात आपण याच प्रश्नाचा सखोल विचार करणार आहोत. मानवाला श्रद्धा ही सहजस्वभाव आहे. कोणीतरी उच्च शक्ती, अदृश्य तत्त्व कि...

भागवत पुराण’ हे भारतीय अध्यात्म, संस्कृती आणि भक्तिभावाचे एक अद्वितीय प्रतीक आहे. या ग्रंथाला “पुराणांतील रत्न” असे संबोधले जाते. यातील कथा, उपदेश आणि तत्त्वज्ञान केवळ धार्मिकतेपुरतेच मर्यादित नसून, मानवी जीवनातील प्रत्येक अंगाला स्पर्श करणारे आहे. “भागवताचा महिमा” या भागात आपण या दिव्य ग्रंथाची श्रेष्ठता, त्याचा उद्देश, तसेच भक्तिमार्गाच्या महत्त्वाची अनुभूती घेऊ. भागवत हे केवळ एक ग्रंथ नाही, तर...

भागवत पुराण’ हे हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र, प्रभावी आणि भक्तिभावाने ओतप्रोत असलेले ग्रंथांपैकी एक आहे. यातील कथा, उपदेश आणि तत्त्वज्ञान केवळ धार्मिकतेपुरते मर्यादित नाहीत, तर जीवन जगण्याची एक सुंदर कला शिकवतात. आपल्या पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या आध्यात्मिक परंपरेत या ग्रंथाचे स्थान अतिशय महत्त्वाचे आहे. म्हणूनच या भागात आपण “भागवताची रचना” – म्हणजेच या ग्रंथाची निर्मिती, पार्श्वभूमी आणि उद्देश य...

Among the countless episodes in the life of Shri Krishna, few shine as brightly as the story of his visit to the humble home of Vidura. This episode, “Vidura’s Story – When Krishna Refused Chhappan Bhog and Ate the Grains of Love” , explores one of the most touching lessons on devotion, humility, and the true meaning of offering. The story begins with Krishna arriving in Hastinapura, the kingdom r...

Shri Krishna’s birth is one of the most celebrated and spiritually profound events in Indian tradition. This episode, “Shri Krishna’s Birth – From the Prison to Gokul: An Extraordinary Journey” , takes you through the dramatic, mystical and deeply moving story of how the Divine arrived on earth and began his life in secrecy, far from the glare of the cruel king Kansa. We begin with the dark, tense...

The marriages of Shri Krishna are among the most fascinating and significant episodes of his life. In this episode, we explore the divine union of Shri Krishna with Rukmini, Satyabhama, Jambavati, and other wives, uncovering the stories, emotions, and lessons behind each marriage. Rukmini, the daughter of King Bhishmaka, had chosen Krishna as her life partner. Her unwavering devotion and love led...