جافکری | Jafekri

تو آخرین اپیزود این فصل، از مسیر گفت‌وگو درباره مرزها و رسیدن به توافق صحبت می‌کنیم؛ از پنج مرحله ی مذاکره میگیم تا ویژگی‌های توافقی که روشنه، منصفانه‌ست، قابل اجراست و قابل بازبینیه، همینطور در مورد سازش و پذیرش تفاوت‌ها و مرزهای غیرقابل مذاکره هم صحبت می‌کنیم. بررسی می‌کنیم چه زمانی اختلاف قابل حل شدنه و چه زمانی پای ناسازگاری بنیادین در میونه؛ چرا در انتخاب رابطه باید آدم‌ها رو همونطور که هستند...

گاهی چیزی که برای یکی از ما تو فضای مجازی کاملاً عادی به نظر میرسه، برای یکی دیگه می‌تونه به معنای عبور از مرزهای رابطه باشه. یک لایک، یک گفت‌وگوی خصوصی یا حتی چک‌کردن گوشی وسط یک قرار دونفره؛ رفتارهایی که شاید درباره‌شون هیچ‌وقت با هم حرف نزده باشیم، اما می‌تونن به مرور روی رابطه‌ تأثیر بذارن. تو این اپیزود درباره مرزهای ما در فضای مجازی صحبت می‌کنیم؛ از لایک‌کردن و چت‌های خصوصی گرفته تا پنهان‌کا...

وقتی وارد یک رابطه می‌شیم، چطور می‌تونیم هم به خودمون و خواسته‌هامون وفادار بمونیم و هم حواسمون به رابطه باشه؟ کدوم بخش‌های زندگی هنوز قلمرو شخصی ما هستن و از کجا به بعد، تصمیم‌هامون وارد قلمرو مشترک می‌شن؟ توی این اپیزود درباره‌ی سه قلمرو مهم حرف می‌زنیم که پیدا کردن مرز بین «من» و «ما» توشون همیشه آسون نیست: زمان، حریم خصوصی و پول. اینکه چطور بین زمان دونفره و کارهای شخصی تعادل برقرار کنیم، فرق...

وقتی وارد یک رابطه می‌شیم، فقط یک نفر رو انتخاب نمی‌کنیم؛ ناخواسته وارد شبکه‌ای از خانواده، دوستان، همکاران، آدم‌های گذشته و تمام افرادی می‌شیم که بخشی از زندگی اون آدم هستند. مسئله این نیست که این آدم‌ها حذف بشن یا نه، مسئله اینه که تا کجا اجازه دارن وارد قلمرو «ما» بشن. کدوم حرف‌ها فقط متعلق به رابطه‌اند؟ نظر خانواده کجا باید شنیده بشه و کجا نباید تبدیل به تصمیم بشه؟ دوستی با جنس مخالف یا پارتنر...

توی رابطه، فقط دوست داشته شدن کافی نیست. ما دلمون می‌خواد برای طرف مقابلمون «خاص» باشیم؛ دلمون می‌خواد بدونیم یه چیزی بین ما هست که بین اون و بقیه نیست. اما از یه جایی به بعد، سؤال‌های سخت‌تری شروع می‌شن:  سهم من از تو کجاست؟ تا کجا حق دارم سؤال کنم؟ کِی دارم از رابطه‌مون مراقبت می‌کنم و کِی دارم کنترلش می‌کنم؟ اصلاً وقتی پای «ما» وسطه، مرز بین خواسته‌ی من و آزادی تو کجاست؟ توی این اپیزود می‌...

خیلی وقت‌ها عشق رو با «یکی شدن» تعریف می‌کنیم؛ اینکه من و تویی باقی نمونه و همه‌چیز تبدیل به «ما» بشه. اما یک رابطه‌ی سالم قرار نیست با از دست رفتن فردیت ما ساخته بشه. پس ما چطور قراره بدون از دست رفتن خودمون به کسی نزدیک بشیم؟ تو این فصل می‌خواهیم درباره‌ی مرزها تو رابطه‌ی عاطفی صحبت کنیم؛ اینکه چطور می‌تونیم یک «ما» قوی بسازیم، بدون اینکه «من» خودمون رو فراموش کنیم. بفهمیم چه چیزی مسئولیت منه، چ...

التیام تروما پاک کردن گذشته نیست؛ التیام یعنی دوباره به بدن، احساسات، علایق و رابطه‌هامون برگردیم و کم‌کم یاد بگیریم به زندگی اعتماد کنیم. و اما درمان از جایی شروع می‌شه که به‌جای اجتناب، دوباره وارد زندگی بشیم؛ عشق رو تجربه کنیم، رابطه‌های امن بسازیم و اجازه بدیم جهان، فقط محل خطر نباشه. یاد بگیریم نشونه ی بهبود ما این نیست که دیگه زخمی نمی‌شیم؛ اینه که زخم، دیگه محل توقف ما نیست. وقتی امن‌تر بشی...

گاهی چیزی که ما رو تو همون نقطه‌ی آشنا نگه می‌داره، امنیت نیست؛ ترسیه که اجازه نمیده از محدوده‌ی قبلی خودمون عبور کنیم. تروما می‌تونه پنجره‌ی تحمل ما رو محدود کنه؛ تا جایی که تغییر، تجربه‌ی تازه یا حتی رؤیای بزرگ‌تر برامون چیزی شبیه احساس خطر باشه. اما رشد از جایی شروع می‌شه که قدم‌به‌قدم وارد تنش‌ها میشیم. تنش‌هایی که تا دیروز از اونها فاصله می‌گرفتیم و حالا با تجربه و مهارت، اونها رو کم کم از اح...

ممکنه که سال‌ها فکر کنیم انتخاب‌هامون حاصل سلیقه، میل به پیشرفت یا شخصیت خودمون بوده؛ در حالی که بعضی از اونها جایی تو دل یک تجربه‌ی دردناک شکل گرفتن. گاهی کار زیاد، موفقیت‌طلبی، پول، سفر یا همیشه مشغول موندن، فقط علاقه یا بلندپروازی نیستن؛ می‌تونن به چیزی تبدیل بشن که اضطراب و رنج رو برامون قابل‌تحمل‌تر می‌کنه. همون چیزی که تو این اپیزود ازش با عنوان «اعتیاد یقه‌سفید» یاد می‌کنیم. ما باید بفهمیم...

تروما می‌تونه ظرفیت گفت‌وگو، تاب‌آوری، خلاقیت، کیفیتِ روابط و حتی سلامت بدن ما رو تحت‌تأثیرِ خودش قرار بده و ما در مقابل، گاهی برای فرار از این زخم‌ها، به موفقیت، پول، کار افراطی، کنترل یا حتی تأیید دیگران پناه می‌بریم؛ راه‌هایی که شاید موقتاً حالمون رو بهتر کنن، اما لزوماً درمان نیستن. درمان قرار نیست زخممون رو پاک کنه؛ قراره کاری کنه تا اون زخم، دیگه فرمانده ی زندگی ما نباشه. این اپیزود در مورد...

تروما فقط یک زخم نیست که ریشه‌اش تو گذشته ی ما باشه، یعنی داستان به همینجا ختم نمیشه. بلکه اثرش می‌تونه وارد انتخاب‌ها، رابطه‌ها و حتی رویاهای امروز ما بشه. چیزی که یک روز برای محافظت از ما ساخته شده، کم‌کم دنیامون رو کوچیک‌تر می‌کنه؛ بعضی مسیرها رو خطرناک نشون میده، بعضی خواسته‌ها رو غیرممکن و بعضی رویاها رو قبل از شکل‌گرفتن حذف می‌کنه. برای همین گاهی فکر می‌کنیم چیزی رو نمی‌خوایم، درحالی‌که شاید...

بعضی وقت‌ها برای فرار از یک درد، فقط از یک آدم یا یک موقعیت فاصله نمی‌گیریم؛ کم‌کم از هر چیزی که ما رو یاد اون تجربه می‌اندازه هم دور می‌شیم. دنیامون کوچیک‌تر می‌شه و اسم این محدودیت رو می‌گذاریم آرامش، سبک زندگی یا انتخاب شخصی. فرض کن کسی از پاریس فرار می‌کنه چون برج ایفل اون رو یاد یک تجربه تلخ می‌اندازه؛ اما هرجا میره، چیزی شبیه ایفل پیدا می‌کنه و دوباره همون ترس زنده می‌شه، تا جایی که حتی یک د...

و اما تو اپیزود آخر این فصل، درباره محدودیت‌ها و ملاحظات ذهن‌آگاهی صحبت می‌کنیم؛ اینکه این ابزار، برای همه موقعیت‌ها، و همه ی افراد، اون هم در یک سطح یکسان‌قابل استفاده نیست و در بعضی شرایط مثل اختلالات شدید روانی یا بحران‌های عاطفی حاد، می‌تونه نیازمند همراهی متخصص باشه. همینطور، به مقاومت‌های ذهنی رایجی می‌پردازیم که باعث می‌شه ذهن‌آگاهی رو یا جدی نگیریم یا تو عمل نتونیم درست تجربه‌اش کنیم؛ در ن...

تو اپیزود پنجم درباره این صحبت می‌کنیم که چه فرقی بین زندگی کردن، و گرفتار شدن توی داستان‌هایی که ذهنمون مدام می‌سازه وجود داره؛ اینکه چطور می‌تونیم هویت‌مون رو از موفقیت‌ها و شکست‌هامون جدا کنیم و در نهایت، با یه تمرین ساده اما عمیق، اولین قدم عملی رو به سمت ذهن‌آگاهی برداریم؛ فقط با یک تنفس آگاهانه. مهمان: لیلی محسنی/ کاور آرت: شکیبا پیامنی/ تهیه کننده و مجری: امیرعلی ق/ ویرایشگر صوتی: رامین وطن...

خیلی وقت‌ها مشکل اصلی خودِ اتفاق نیست، مقاومتیه که ما در برابرش می‌کنیم. وقتی پذیرش نباشه، یا تمرین رو شروع نمی‌کنیم یا وسطش احساس شکست می‌کنیم. ذهن‌آگاهی قبل از هر چیزی یه «درنگ» یادمون میده؛ اینکه بین محرک و واکنشمون یه فاصله بندازیم، مخصوصاً وقتی تحت فشار، استرس، نشخوار فکری یا حتی بیماری و تغییرات بزرگ زندگی‌ایم. بعضی وقت‌ها نمی‌تونیم خودِ مشکل رو حل کنیم، اما می‌تونیم رابطه‌مون رو باهاش عوض ک...

تو اپیزود سوم از این فصل میفهمیم ذهن‌آگاهی اصلاً درباره مثبت فکر کردن نیست؛ درباره اینه که تجربه رو همون‌جوری که هست ببینی، بدون جنگیدن، بدون داستان ساختن. نه چیزی رو انکار کنی، نه اینکه ازش فاجعه بسازی. فقط ببینیش. شاید آرامش واقعی هم دقیقاً از همین‌جا بیاد؛ از نجنگیدن با فکرها، نه از زور زدن برای مثبت بودن و مثبت فکر کردن. مهمان: لیلی محسنی/ کاور آرت: شکیبا پیامنی/ تهیه کننده و مجری: امیرعلی ق/...

خیلی وقت‌ها رنجی که احساس می‌کنیم، از خود زندگی نیست، بلکه از داستان‌هایی ساخته می‌شه که ذهنمون درست می‌کنه. ذهن آگاهی یه مهارته که کمک می‌کنه از این داستان‌ها فاصله بگیریم، ذهنمون سبک بشه و بتونیم لحظه ی حال رو واقعا تجربه کنیم. تو این اپیزود داریم درباره دلیل اینکه چرا امروز بیشتر از همیشه به ذهن آگاهی نیاز داریم صحبت می‌کنیم و راهی رو نشون می‌دیم که دوباره به توانایی‌های درونیمون دست پیدا...

تو دنیایی پر از خبرهای بد و افکار درهم، ذهن ما بدونِ اینکه بفهمیم به انباری از قضاوت‌ها و احساس‌های مونده تبدیل می‌شه. ذهن‌آگاهی دعوتیه برای توقف، برای دیدن درون و شنیدن صدای ذهن، بدون قضاوت. تو اپیزود اول فصل جدید جا‌فکری همراه خانم محسنی از مغز و ذهن می‌گیم، از رهایی از شلوغی افکار، و از اینکه چطور می‌شه ذهن رو از انبار به گذرگاه تبدیل کرد. ما می‌دونیم ذهن هم مثل جسم به پاکی نیاز داره؛ این فصل،...

تو ایستگاه پایانی سفر تکامل، به خودمون می‌رسیم؛ به انسانِ هوشمندِ هوشمند، تنها گونه‌ای که از دل میلیون‌ها سال تاریخ رو زمین، خودش رو ادامه داد. تو این اپیزود، از انقلاب شناختی و تولد زبان و نمادگرایی صحبت می‌کنیم، از اضطرابِ آگاهی و توانایی فکر کردن به مرگ، از داستان‌هایی که برای بقا ساختیم، از پیوند دیرینه‌مون با سگ‌ها و از مسیری که ما رو از شکارچی‌های آفریقایی به سازندگان تمدن رسوند. فصلی که با...

چهارصدهزار سال پیش روی زمین چه می‌گذشت؟ نئاندرتال‌ها فقط غارنشینان زمختی نبودن! اونها شکارچیان حرفه‌ای، زبان‌دار، خلاق و اجتماعی بودند، با ژنی که هنوز تو بدن ما جریان داره. از تدفین‌های معنوی تا فلوت‌های استخوانی، از ابزارسازی دقیق تا مراقبت از معلولان، نئاندرتال‌ها ما رو شگفت‌زده می‌کنند. این اپیزود، سفری به دنیای واقعی و شگفت‌انگیز نئاندرتال‌هاست! مهمان: دکتر حامد وحدتی نسب/ کاور آرت: شکیبا...

تو این اپیزود با انسان راست قامت (هومو ارکتوس) آشنا میشیم؛ انسانی که قدمت اون به حدود ۲.۲ میلیون سال پیش برمی‌گرده. اولین کسیه که آتیش رو کنترل کرده، شکار رو سازماندهی کرده و ابزارهای سنگی متقارن و حتی هنری ساخته. قراره از مسیر مهاجرت انسان از آفریقا تا آسیا، صحبت کنیم، از تغییرات ژنتیکی و رنگ پوست، از نقش آتیش تو تغذیه و خواب، و مهارت‌های شکار و ابزارسازی انسان راست قامت. تو ادامه بررسی کنیم که چ...

تو اپیزود پنجم، با انسان ماهر یا هومو هابیلیس آشنا می‌شیم. موجودی کوچیک و کوتاه قامت، اما با مغزی در حال تحول که به طور تاریخی به عنوان اولین سازنده ابزارهای سنگی مطرح شده بود، هرچند که حالا این عنوان رو از دست داده. در ادامه صحبت می‌کنیم از بررسی کشفیات لوئیس و مری لیکی، پیچیدگی‌های مغزی، و مسیر تکامل انسان‌ریخت ها تا انسان راست‌قامت، تصویری جذاب از دو میلیون سال پیش آفریقا. مهمان: دکتر حامد وحدت...

تو این اپیزود سراغ اولین اجداد انسانی‌مون میریم؛ موجوداتی کوچیک و آسیب‌پذیر که روی دو پا راه می رفتند و دنیا رو از زاویه‌ای تازه دیدن. می‌بینیم که چطور زندگی گروهی، ترس از شکارچی‌ها و نیاز به بقا، اون‌ها رو به همکاری و سازگاری وادار کرد. همین قدم‌های ساده و ابتدایی بود که مسیر طولانی انسان شدن رو ساخت و راه رو برای گونه‌های بعدی هموار کرد؛ از جمله یکی از مشهورترین اون‌ها، لوسی: نخستین سازنده‌ی ابز...

تو سومین اپیزود به سراغ لحظه‌ای میریم که تاریخِ ما آغاز شد. جایی میون درخت‌های آفریقا، جایی که یکی از اجداد ما برای اولین بار روی دو پای خودش ایستاد. تو این گفت‌وگو، از نخستی‌ها و میمون‌های بزرگ می‌شنویم، از شباهت ۹۸.۶ درصدی ژن‌های ما با شامپانزه‌ها، از شستِ مخالف و دست‌های گیرای ما، از نوزاد ناتوان انسان و مغزی که بیرون از رحم رشد می‌کنه، تا راز اصلی انسان شدن: راه رفتن روی دو پا. مهمان: دکتر حام...

تو این اپیزود از جافکری، به سراغ داروین و نظریه‌ای میریم که جهان‌بینی بشر رو برای همیشه تغییر داد. نظریه ی انتخاب طبیعی. از سفر پنج‌ساله‌ی داروین تا مفهوم نظریه در علم صحبت می‌کنیم، از راز بقا در دنیای موجودات تا رفتارهای ما انسان‌ها در جوامع امروزی. سفری می‌کنیم از زیست‌شناسی تا جامعه‌شناسی. می‌فهمیم چرا ۹۰٪ از مردم «خاکستری»اند، چرا «تنوع»، کلید بقاست و چگونه طبیعت، بی‌ا‌ونکه آگاه به نظر برسه، م...