Eos Wetenschap

De wereld richt de blik opnieuw naar boven. Europa wil mensen naar de maan sturen. Elon Musk en consorten zetten in op mijnbouw op asteroïden. Is er opnieuw een strijd om de ruimte? Eos-redacteur Ilse Boeren trok naar de Europese ruimtevaartorganisatie en brengt verslag uit bij collega Liesbeth Gijsel.

Een maand zonder alcohol. Voor sommigen is het een leuke uitdaging, voor anderen voelt het als een noodzakelijke pauze voor de lever. Maar wat doet een maand zonder alcohol met de lever? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Lore Hoof. Zij is verpleegkundige aan het UZ Gent en gespecialiseerd in de begeleiding van mensen met een leveraandoening. Ze is ook medeauteur van De Lever, een boek ges...

Een lintworm: het lijkt iets uit het verleden, maar ook vandaag, bij ons, kun je een lintworm opdoen. Hoe weet je of je er een hebt? En wat kun je doen om ze te vermijden? Eos-redacteur Kim Verhaeghe ging lintwormen bewonderen in het Instituut voor Tropische Geneeskunde en vertelt er alles over aan collega Liesbeth Gijsel.

1 op de 5 jongeren voelt zich niet goed in zijn vel. 1 op de 7 studenten krast, snijdt of slaat zichzelf. De wachtlijsten voor psychologische hulp zijn eindeloos lang. Is het echt zo erg gesteld met de jeugd? Hoe herken je problemen voordat ze ontsporen? Hoe reageer je best als ouder, als vriend of vriendin?  Hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein Liesbeth Gijsel vraagt het aan Ontwikkelings- en...

Artificiële intelligentie en kunst lijken tang en varken te zijn. Moeten creatievelingen AI bannen of omarmen? Dat dilemma leggen we voor aan Wim De Bruycker, onderzoeker bij de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent en medeoprichter van de werkgroep AIDA (Artificial Intelligence Design and Architecture).

Als de kasseien op de wielerheuvels in de Vlaamse Ardennen konden praten, dan zouden ze niet alleen vertellen over heldendaden van Tom Boonen of Lotte Kopecky. Ze vertellen ook onze geschiedenis tot miljoenen jaren terug in de tijd. Geoloog Jasper Verhaegen schreef er een boek over, de geschiedenis van onze grond. Niet alleen kasseien brengen ons terug naar een tijd van vulkanen, tropische zeeën e...

Een op de zeven Vlaamse studenten start op z’n achttiende met zichzelf snijden, krassen of slaan. Wat schuilt er achter dat gedrag? En wat kun je doen als ouder, vriend of vriendin als je het opmerkt? Psycholoog Glenn Kiekens geeft antwoorden in onze podcast. 

Mannen zijn rationeel, vrouwen emotioneel (en ze kunnen niet parkeren). In deze aflevering praat Eos-redacteur Kim Verhaeghe met zijn collega Liesbeth Gijsel over mannen- en vrouwenhersenen. Alvast een spoiler: ja, de hersenen van mannen en vrouwen zitten anders in elkaar. Kloppen de clichés dan ook?

Het klimaat verandert. Dat zijn wetenschappers intussen zeker. We moeten daarom actie ondernemen, en dat kunnen we ook als individu. Inge Jonckheere, ruimtevaartingenieur bij ESA en co-auteur van het laatste VN-klimaatrapport, legt in deze podcast uit hoe ons eigen gedrag een verschil kan maken.

Op het wetenschapsfestival ZEEKERWETEN sprak Ilse Boeren met oceanograaf en Ruth Plets, marien geoloog Hans Pirlet en marien bioloog Jan Mees over de Noordzee. Ontdek in deze aflevering onder andere hoe oud de Noordzee is, wat er diep in en onder het zeewater verborgen zit, waarom de Noordzee bruin is en of duurzame visserij mogelijk is. De experts blikken ook vooruit: welke impact zullen klimaatv...

Tegenwoordig kan iedereen in geen tijd zelf muziek componeren. Er bestaan applicaties die op basis van een enkele tekstaanwijzigingen nieuwe muziek genereren. Ook professionele muzikanten maken al een tijdje gebruik van artificiële intelligentie. Een vloek of een zegen voor de muziekwereld? Ik vraag het aan componist en pianist Mathias Coppens.

Artificiële intelligentie (AI) heeft steeds vaker de hand in welke sollicitant wordt uitgenodigd voor een gesprek, of wie een lening of een verzekering krijgt. Maar soms is  AI discriminerend, en schuift het bijvoorbeeld enkel mannen naar voren, of mensen zonder migratieachtergrond. Carmen Mazijn onderzoekt discriminatie in AI-systemen, en werpt in deze podcast licht op de zaak.

Bioloog Kevin Van Sundert ziet graag het grote geheel, en onderzoekt klimaateffecten op vegetatie, afhankelijk van de voedingsstoffen in de bodem. Met zijn openbaar toegankelijke databank van gegevens uit experimenten die de klimaatverandering nabootsen, wil hij onderzoek de wind in de zeilen geven. ‘Deze verzameling van data vermijdt dat wetenschappers telkens van nul moeten beginnen.’

That the age of dinosaurs ended due to a meteorite impact is well enough known by now. But what was the concrete cause of death of this last mass extinction wave? Cem Berk Senel (Royal Observatory and VUB) breathed new life into an old hypothesis by combining new geological data with simulations of the impact with a palaeoclimate model. Fine dust released during the impact would have blocked sunli...

Wiskundige Sam Mattheus loste een veertig jaar oud wiskunderaadsel op. Hij verwacht dat zijn manier van werken de wiskunde kan veranderen: ‘Zoeken naar iets wat er niet is, is contra-intuïtief. Dat moeten ook wiskundigen nog leren.’

De onderzoekers die de maatschappij bestuderen en zelfs de proefpersonen die ze analyseren zijn overwegend mannelijk en wit. Microbioloog Sarah Ahannach (Universiteit Antwerpen) wil daar verandering in brengen, met groot succes. In België alleen al namen ruim drieduizend vrouwen van 18 tot 98 jaar deel aan haar onderzoek en kwamen unieke inzichten naar boven.

Een op de zes mensen heeft een piep in z’n oor – of een ander geluid, want tinnitus kan ook klinken als een gesuis, geruis of zelfs als een drilboor. Onderzoeker Emilie Cardon (Universiteit Antwerpen) legt in deze podcast uit waar tinnitus vandaan komt en wat je ertegen kunt doen.

We kennen schelpdieren vooral van de schelpen die aanspoelen op het strand, maar hoe ziet het leven van een mossel eruit, wat eet een zwaardschede en hoe planten oesters zich voort. In deze aflevering vragen we het aan Jan Seys, marien bioloog en communicatieverantwoordelijke bij het Vlaams Instituut voor de Zee.

Een flits en een knal. Dat is misschien de meest eenvoudige definitie van onweer. Weerman Bram Verbruggen over donder en bliksem.

De ontdekster van het coronavirus was een vrouw, net zoals de allereerste klimaatwetenschapper en de persoon die de Amerikaanse achterstand in de space race met Rusland dichtte. Drie vrouwen met een enorme impact op de wetenschap, maar ook drie vrouwen soms onbewust maar even vaak moedwillig werden vergeten. Wetenschapsjournaliste en deeltjesfysicus Margriet van der Heijden schreef er een boek ove...

Mensen en andere levende wezens zijn eigenlijk het resultaat van verschillende micro-organismen die gingen samenwerken. Wist je bijvoorbeeld dat de mitochondriën, de energiefabriekjes in onze cellen, eigenlijk afstammen van bacteriën? Dit en andere bijzondere inzichten in de evolutie van levende wezens danken we aan Lynn Margulis. Zij was een van de invloedrijkste biologen van de 20e eeuw, maar ze...

In de achttiende eeuw moesten vrouwen nog bewijzen dat ze even slim als mannen kunnen zijn. Émilie du Châtelet deed dat met glans. Ze vertaalde niet alleen Newtons werk naar het Frans, maar bracht de natuurkunde ook nieuwe, revolutionaire inzichten bij. "Met glans" mag je trouwens letterlijk nemen. Émilie du Châtelet bewees, zeer ongewoon voor die tijd, dat een vrouw in een praaljurk net zo goed e...

In 2013 had een computer nog dertien jaar nodig om een menselijk genoom te decoderen. Vandaag klaart een supercomputer het klusje in amper vijf uur. De supercomputer heeft een enorme impact op wetenschappelijk onderzoek, en ons eigen dagelijkse leven. Toch hebben nog maar weinig mensen, ook wetenschappers, al een supercomputer in het echt gezien. Wat moeten we ons voorstellen bij zo’n computer op...

Dagenlang sleeën, een metershoge sneeuwman maken en zelfs een bevroren Noordzee. Waar zijn die echte winters gebleven? En maken we binnenkort de eerste winter mee zonder sneeuw of ijs? Weerman Bram Verbruggen antwoordt in onze podcast.

Eos Wetenschap bestaat veertig jaar. Voor de gelegenheid biedt hoofdredacteur Raf Scheers een blik achter de schermen van het blad, de organisatie én de wetenschap en wetenschapsjournalistiek in Vlaanderen.