Eos Wetenschap

Bioloog Teun Everts (INBO en KU Leuven) onderzocht de genetische samenstelling van Amerikaanse stierkikkers in Vlaanderen om beter te begrijpen hoe deze schadelijke, uitheemse invasieve soort zich zo snel over een groot gebied heeft kunnen verspreiden.

Aan het begin van een grote uitbraak van een nieuwe mpox-variant in de Democratische Republiek Congo besloot infectioloog Isabel Brosius (ITG) om meteen naar de regio af te reizen. Ze leidde een team dat in korte tijd een onderzoekscentrum opzette, met een lokaal testlaboratorium en een gratis behandelcentrum. Isabel Brosius is voor haar onderzoek genomineerd voor de Eos Pipet. Eos-redacteur Kim V...

Jelle Vandersnickt realiseerde al tijdens zijn masteronderzoek een primeur. In de ‘bevingen’ binnenin een zware, snel roterende ster vond hij bewijs voor een intern magnetisch veld. Met wiskundige technieken probeert hij nu verder door te dringen in dat soort sterren.

‘Oh my god! Sick! Crazy!’ Gebruiken jongeren voortdurend Engelse woorden, zoals veel volwassenen denken? Melissa Schuring nam jongerentaal onder de loep en ontdekte dat het wel meevalt. Ze is voor haar onderzoek genomineerd voor de Eos Pipet.  

Mustafa Karataş van het Rega Instituut in Leuven werkt aan een methode om virussen op te sporen in afvalwater en lucht. Wetenschappers kunnen zo nieuwe uitbraken zien aankomen, nog voor iemand ziek wordt. Mustafa Karataş is genomineerd voor de Eos Pipet 2026. Deze aflevering is in het Engels.

125 miljoen jaar geleden draven kuddes iguanodons door onze streken, ook rond een met water gevulde verzakking in Bernissart (Henegouwen). Vele tientallen dorstige viertonners zullen erin verzeild raken en stikken. Hun verdrinkingsdood wordt ons paleontologische geluk: hun resten fossiliseren perfect en schuiven door de onstabiele ondergrond tot in de dieperliggende steenkoollagen van het carboon....

Uren en uren oefenen. Presteren op topniveau, terwijl honderden mensen naar je kijken. En intussen het maximum van je lichaam vragen, zowel fysiek als mentaal. Zijn topmuzikanten eigenlijk topsporters? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Nathalie Roussel, hoogleraar aan de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de Universiteit Antwerpen. Zij is ook oprichter van Antwerp HeArt...

Driehonderd miljoen jaar geleden is ons land een moerasgebied vol bizarre bomen pal op de evenaar. De plantenrijke en zompige wereld van het carboon zal samengeperst worden tot steenkool. Het zwarte goud is sinds de 19de eeuw aan een verschroeiend tempo ontgonnen en verbrand. Het leven heeft tijdens het carboon een tactiek gevonden om ook op droge plekken te overleven: planten ontwikkelen zaden, r...

Vandaag bouwen we onze huizen vaak met materialen en methodes die grondstoffen uitputten en afval creëren. Kunnen we bouwen circulair maken, en dus huizen bouwen, afbreken en terug opbouwen zonder afval te produceren? In deze aflevering verkent Eos-redacteur Kim Verhaeghe het circulair bouwen met Alexis Versele, als architect verbonden aan de KU Leuven.

Rood, geel, blauw, glanzend, mat en zelfs kleuren die veranderen naargelang vanuit welke hoek je ze bekijkt. Is al die kleurenpracht bij de vogels uniek? Hoe komen ze aan hun kleuren? En in welke mate kunnen vogels elkaars spectaculaire kleuren zien? Allemaal vragen voor evolutionair bioloog Michael Nicolai.

Als je vaak gaat sporten dan word je na verloop van tijd beter; dat komt onder andere omdat je spieren sterker worden. Maar wat gebeurt er op dat moment in je spieren? Hoe worden spieren sterker? Wat hebben ze daarvoor nodig? En waarom worden spieren moe? Eos-redacteur Kim Verhaeghe legt deze en andere vragen over spieren voor aan inspanningsfysioloog Eline Lievens.

We hebben twee armen, twee benen, twee ogen, en ons lichaam kan je van boven naar onder in twee perfect gelijke stukken delen. Ook bladeren of bloemen lijken vaak opgebouwd uit perfecte vormen en patronen. Hoe komt dat? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan wiskundige Jan Rombouts. Hij bekijkt de celcyclus van levende wezens niet vanuit de biologie, maar giet die in wiskundige vergelijkingen.

Vierhonderd miljoen jaar geleden: België ligt net onder de evenaar en heeft een heftige periode van botsingen en gebergtevormingen achter de rug. Ons land erodeert tot een plat pays en verdwijnt grotendeels onder een tropische zee met koraalriffen. We nemen je mee naar dat Great Barrier Reef. Die riffen zullen ver­stenen tot kalksteen, zoals het wereldberoemde Belgische marmer en onze populaire bl...

Sommige dieren gaan in winterslaap. Zouden mensen dat ook kunnen? Eind november in bed kruipen, om in maart weer wakker te worden. Liesbeth Gijsel vraagt het in deze aflevering aan Eos-collega Ilse Boeren. Zij verdiepte zich voor een artikel in de nieuwe editie in het fenomeen winterslaap.  

België heeft er een bewogen reis van zo’n vijfhonderd miljoen jaar op zitten. Onze lap grond begon rond de zuidpool, passeerde langs de evenaar en meerde – voorlopig – aan in het noordelijk halfrond. Een reis vol dramatische botsingen. Ze hebben van ons land een geologisch eldorado gemaakt. We trekken mee met geologen, paleontologen en burgerwetenschappers, die het landschap en het leven dat er oo...

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee. Avalonië crasht al snel met twee grotere landmassa’s. Die botsingen doen de twee gebergten ontstaan die ons land zullen tekenen: het massief van de Ardennen en dat van Brabant. Wanneer die twee oprijzen,...

De aarde onder onze voeten lijkt stevig, maar ze is constant in beweging. Soms wringt er iets diep onder de grond, en dan... bam … een aardbeving. Hoe ontstaat een aardbeving? Kunnen we aardbevingen voorspellen? En wist je dat ook bij ons de aarde stevig kan beven? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het in deze aflevering aan geoloog Katleen Wils van de Universiteit Gent

Net als vogels maken ook veel vissen een trektocht. In de winter zoeken ze warmere oorden op. Hoe vinden ze de weg, en waar gaan ze naartoe? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vertelt het in deze podcast aan collega Liesbeth Gijsel.

Er bestaat een medicijn dat tegelijk helpt tegen veroudering, hartziekten, sommige kankers en zelfs depressie, en neen, het is geen superpil, ik heb het over lichaamsbeweging: regelmatig wandelen, lopen, fietsen, tuinieren of dus gewoon bewegen. Moeten dokters vaker een paar kilometer wandelen voorschrijven in plaats van een pil? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan inspanningsfysioloog Wim...

Onze bomen hebben het lastig. Hitte, droogte, ziektes en stormen eisen hun tol. Hoe maken we onze bossen bestand tegen de klimaatverstoring? Eos-redacteur Ilse Boeren nodigde collega Liesbeth Gijsel uit in het Zoniënwoud voor een gesprek over de toekomst van onze bomen.

Mensen met een psychische kwetsbaarheid worden ernstiger ziek. En wie als kind vaak ziek was, of onder chronische stress lijdt, loop het risico om een psychische aandoening te ontwikkelen. Ons immuunsysteem en ons mentale welzijn beïnvloeden elkaar, ontdekte Livia De Picker (Universiteit Antwerpen). Hoe dat precies zit, vertelt ze in deze podcastaflevering.

Iedereen heeft een unieke lichaamsgeur. Ons lief of onze kinderen ruiken meestal heerlijk, terwijl een onbekende op de trein hard kan stinken. Hoe ontstaat lichaamsgeur? Microbioloog Chris Callewaert (UGent) antwoordt in deze aflevering van Ik heb een vraag, een podcast van Eos Wetenschap.

Taalkundige Melissa Schuring (VUB, KU Leuven) liet niets aan het toeval over. Als zelfverklaarde licht-neurotische controlefreak maakte ze ellenlange lijstjes om haar experimenten tot in de puntjes voor te bereiden. Maar kan je wel ooit hélémaal voorbereid zijn voor een onderzoek met als proefpersonen … kinderen? Spoiler: dat lukt dus niet. Wat volgt is een faalverhaal over paradoxen, paniekmoment...

Steeds meer mensen in België krijgen schurft. De schurftmijt kruipt letterlijk onder je huid om er gangetjes te graven en bezorgt je ontzettende jeuk. Ervan afraken is moeilijk. Els Verweire, gezondheidsredacteur bij Eos Wetenschap, geeft in deze podcastaflevering tekst en uitleg aan collega Liesbeth Gijsel.

Werken je benen minder mee als je brein moe is? Sportkinesitherapeut Jelle Habay (VUB - KMS - FWO) onderzoekt hoe mentale vermoeidheid je fysieke prestaties beïnvloedt. Daarbij laat hij proefpersonen flink zweten in stevige tests, zoals een pittige fietsproef. Alleen liep die bij proefpersoon 008 niet bepaald op wieltjes…   En dus biedt Jelle nu, beter laat dan nooit, zijn oprechte excuses aan. Wa...