Taaldinge

Prof. Marné Pienaar van die Departement Tale, Kultuurstudie en Toegepaste Linguistiek aan die Universiteit van Johannesburg, vertel vir Ina Strydom wat Nathan Trantraal se vertaling van die Amerikaanse skrywer Jason Reynolds se LONG WAY DOWN, so besonders maak. Trantraal se vertaling in Kaaps, LANG PAD ONNE TOE, is in 2021 met die UJ Vertaalprys vir jeugtekste bekroon.

Alet Cloete en Gerhard van Wyk van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is saam met Ina Strydom in die ateljee om luisteraarsvrae te beantwoord. Hulle bespreek onder meer die klaarblyklike verdringing van die woord “sake” deur “besigheid”; die herkoms van die woord pistachio-neut; en die verskil tussen weerlê en weerspreek.

Wat beteken harlaboerla, kannie-koenie en flierefluiter? Jana Luther van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal vertel vir Ina Strydom meer oor dié en nog ‘n paar ander woorde se herkoms, betekenis en gebruike.

Die taalkundige, prof. Ernst Kotzé, verduidelik wat grammatikale geslag is, in watter tale dit voorkom, en wat Afrikaans se posisie is. Hy praat ook oor die neiging dat daar soms na entiteite soos skepe en motors, en die taal Afrikaans self, as vroulik verwys word, en waarom dit nie eie aan die struktuur van Afrikaans is nie.

Die bestuurshoof van die Afrikaanse Onderwysnetwerk, Daan Potgieter, vertel vir Ina Strydom wat die AON doen wat betref vroeëkinderontwikkeling en taalontwikkeling. Hulle praat ook oor die noodsaaklikheid van moedertaalonderrig, en die waarde van Afrikaanse skole.

Die senior mederedakteur van die WAT, Alet Cloete, en die eindredakteur, Gerhard van Wyk, is saam met Ina Strydom in die ateljee om luisteraarsvrae te beantwoord. Hulle bespreek onder meer anglisismes en nuutskeppings.

Taalpraktisyn Tom Mclachlan verduidelik waarom biljoen in Afrikaans aanvaarbaar is, maar iets anders beteken as die Engelse “billion”, en waarom die komma eerder as die punt gebruik word om breuke aan te dui. Die eindredakteur van die WAT, Gerhard van Wyk, verduidelik hoe transliterasie werk.

Die stigter en bestuurshoof van Naledi Uitgewers, Johan Coetzee, vertel waarom hy nispublikasies soos digbundels en Afrikaanse vertalings van werk uit die wêreldletterkunde uitgee, en wat die grootste uitdagings vir hom as onafhanklike uitgewer is.

Die voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se Taalkommissie, Suléne Pilon, het onlangs die 54ste Hertzog-gedenklesing gelewer oor die konseptuele metafore wat vir Afrikaans gebruik word. Sy vertel vir Ina Strydom wat haar ondersoek opgelewer het.

In deel 2 van Ina Strydom se gesprek met die bekroonde vertaler, prof. Naòmi Morgan van die Departement Afrikaans, Nederlands, Frans en Duits aan die Universiteit van die Vrystaat, vertel sy hoe sy te werk gegaan het met die vertaling van Samuel Beckett se ONS WAG VIR GODOT. Beckett het dié drama eers in Frans geskryf, en ‘n paar jaar later self in Engels vertaal. Prof. Morgan het die 2025 UJ-Prys...

Die bekende en bekroonde vertaler, prof. Naòmi Morgan van die Departement Afrikaans, Nederlands, Frans en Duits aan die Universiteit van die Vrystaat, vertel vir Ina Strydom meer oor die wetenskap en die kuns van vertaling, nadat sy vroeër vanjaar die gesogte UJ-prys vir vertaling ontvang het vir haar vertaling van Samuel Beckett se Ons wag vir Godot.

‘n Uitsonderlike publikasie oor die Afrikaanse kunslied het onlangs uit die pen van twee hoogleraars in vokale musiek by die Universiteite van Oklahoma en Furman in die VSA verskyn. Die bekende taalkundige, prof Ernst Kotzé, het as spesiale redakteur opgetree. Hy vertel vir Ina Strydom meer oor die boek, en wat dit só besonders maak.

Dit is welbekend dat Afrikaans op verskeie gebiede onder druk is, insluitend dat Afrikaanse skole al minder word. Dit lei daartoe dat al minder studente die vak Afrikaans op universiteit neem, en Afrikaans-departemente raak al kleiner. Die bekende taalkundige, prof. Wannie Carstens, vertel vir Ina Strydom meer oor ‘n voorstel wat hy het om dié neigings teë te werk.

Alet Cloete en Gerhard van Wyk van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is weer saam met Ina Strydom in die ateljee om luisteraars se taalnavrae te beantwoord. Hulle beantwoord onder meer ‘n vraag oor die gebruik van “sny” vir rentekoerse; en verduidelik waar iets soos oliekolonie vandaan kom, en wat dié verskynsel genoem word.

Die Afrikaanse Taal- en Letterkundevereniging is onlangs in Bloemfontein gestig. Die voorsitter van die ATLV, dr. Janien Linde van die NWU, vertel vir Ina Strydom wat die doel van die vereniging is, en waarom rolspelers dit tot stand gebring het.

Wat is ‘n goeie Afrikaanse vertaling vir ‘n “wake”; en is dit korrek om te praat van ‘n driedubbele moord? Is huidiglik aanvaarbaar? Dié en ander taalnavrae word deur Gerhard van Wyk en Alet Cloete van die WAT beantwoord.

Die deskundige getuienis van ‘n forensiese taalkundige, dr. Karien van den Berg van die NWU, het onlangs daartoe gelei dat die EFF-leier Julius Malema, in die Gelykheidshof skuldig bevind is aan haatspraak. Sy vertel vir Ina Strydom hoe taalkundige metodes en beginsels gebruik word om uitlatings te ontleed.

Rolprentkenner Leon van Nierop vertel vir Ina Strydom wanneer vloek of kru taal in onder meer rolprente aanvaarbaar is. Hy praat oor geloofwaardigheid en konteks, en ook oor wanneer die gebruik van vloekwoorde onvanpas is of gewoon dui op ‘n lui skrywer. Hulle praat na aanleiding van die nuwe Afrikaanse rolprent MY F*K MARELIZE!

Milanie Vosloo van Afrikaans.com vertel vir Ina Strydom meer oor hulle werksaamhede, wat hulle alles aanbied, en van hulle jongste toevoeging, kunsmatige intelligensie in Afrikaans.

Jana Luther van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal vertel vir Ina Strydom hoe die Klassieke Tale, Grieks en Latyn, tale soos Afrikaans, Engels, Nederlands en Frans beïnvloed het. Hulle praat oor ontlening wat nie net die woordeskat van Afrikaans, maar ook die ander tale, verryk en vergroot het.

Ina Strydom praat verder met prof. Angelique van Niekerk van die Universiteit van die Vrystaat se Departement Afrikaans, Nederlands, Duits en Frans oor advertensies, na aanleiding van haar professorale intreerede. Alet Cloete en Gerhard van Wyk beantwoord ‘n klompie luisteraarsvrae wat oorgestaan het, onder meer oor die verskil tussen kritiek en krities, en die weglating van met in sekere konstruk...

Ina Strydom praat met prof. Angelique van Niekerk van die Universiteit van die Vrystaat se Departement Afrikaans, Nederlands, Duits en Frans oor advertensies, n.a.v. haar professorale intreerede. Hulle praat in die eerste deel van die gesprek oor taal en betekenis in advertensies, en watter inligting uit advertensies verkry kan word.

Waar kom die uitdrukking, so mal soos ’n haas, vandaan? Wat is die verskil tussen klant en kliënt? Dié en ander luisteraarsvrae word deur Alet Cloete en Gerhard van Wyk van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal beantwoord.

Die oorklanking van televisiereekse en rolprente vereis sowel taalvaardigheid as geslypte vaardighede van die akteurs. Die akteur en stemkunstenaar, Elma Potgieter, vertel vir Ina Strydom van oorklanking in die vroeë jare van televisie, en hoe dit nou gedoen word.

Die bestuurshoof van die Afrikaanse Taalmonument en -museum, Michael Jonas, vertel vir Ina Strydom meer oor die Neville Alexander-eerbewyse waarvoor benoemings ingewag word; die ATM se program vir die res van die jaar; en hulle uitreikaksie in die Noord-Kaap.  Hulle praat ook oor die bevordering van moedertaalonderig, en wat nodig is om Afrikaans te bewaar.