چیستا

هایدرا در اساطیر یونان نام اژدهای چند سری است که هربار سری از سرهای آن را قطع می‌کردند اما به جای سر قطع‌شده، دوسر دیگر از محل آن می‌رویید. مقابله با او هرکول را می‌خواست و او هم دست تنها از پس این اژدها برنیامد و به همکاری برادرزاده‌اش ایولائوس نیازمند شد. اما در دنیای واقعی هایدارهایی وجود دارند که ما را در برابر شگفتی خود میخکوب می‌کنند و شاید رمز جاودانگی انسان را در پیچیدگی‌های بدن کوچک خود پ...

روز به روز بر تعداد کسانی که شاهد ابتلای آن‌ها به سرطان‌های مختلف هستیم، افزوده می‌شود. اما سرطان این بلای جان انسان چیست؟ چرا به نظر می‌رسد که شیوع آن در حال افزایش است؟ چه عواملی باعث بروز این بیماری می‌شوند و روش‌های فعلی درمان و پیشگیری آن کدام‌اند؟ آیا علم و فناوری می‌توانند راهی برای شکست این بیماری بیابند؟ من و شما چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم تا خطر ابتلا را کاهش دهیم؟ در این قسمت از پا...

نتایج تحقیقی تازه نشان می‌دهد که شاید بیش از یک میلیون جرم بزرگتر از صد متر در ابر اورت زمین مهاجرانی باشند که از سامانه ستاره‌ای آلفا قنطورس، این همسایه کیهانی ما به شهروندی منظومه شمسی درآمده‌اند. این داستان امروز چیستا است، پادکستی از رادیو فردا که نامش را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد ایرانیان وام گرفته است و هر دوشنبه داستانی از دنیای علم و فناوری و آینده را با شما در میان می‌گذارد. شما می...

در این قسمت از پادکست «چیستا»، سناریویی را بررسی می‌کنیم که ممکن است ترسناک به نظر برسد اما در عین حال، فرصتی برای درک بهتر از تهدیدات آسمانی است: برخورد سیارک 2024 YR4 به زمین! این سیارک که به‌عنوان یک جرم نزدیک به زمین (NEO) طبقه‌بندی شده، طبق محاسبات دانشمندان، احتمال برخوردی بسیار اندک اما واقعی با سیاره ما در سال‌های آینده دارد. اما اگر این سیارک در قلب تهران یا چند کیلومتری نیویورک فرود بیای...

با معرفی مدل‌های هوش مصنوعی مولد چینی و پاسخگویی بعضا ایدئولوژیک آن‌ها شاید توجه به این سوال اهمیت بیشتری پیدا کرده باشد که با توسعه این فناوری از سوی کشورهای مختلف که هر یک اهداف و سیاست‌های خود را دارند، جهان واقعیت در آینده چگونه خواهد شد. آیا ما در سپیده دم عصر جهانگان (مولتی‌ورس) حقیقت قرار داریم که در نهایت برخوردشان گریز ناپذیر خواهد بود؟ این موضوع چیستا این هفته است. شما می‌توانید نظرات خو...

هفته گذشته محققان نتایج بخشی از تحقیقات خود بر روی ذرات سیارک بنو را منتشر کردند. این ذرات توسط ماموریت اوزریس رکس جمع‌آوری و در عملیاتی خیره‌کننده به زمین بازگردانده شد. نتایج اولیه این تحقیقات دیدگاه ما درباره پراکندگی بلوک‌های سازنده حیات در منظومه شمسی را توسعه داده است. در این قسمت از چیستا ضمن مرور یافته‌های این ماموریت سعی می‌کنیم توضیح دهیم که این یافته‌ها چه معنی دارند و از آن مهم‌تر چه م...

روز ۱۵ ژانویه امسال، به‌طور رسمی بخش داده‌گیری مأموریت فضایی گایا متعلق به آژانس فضایی اروپا به پایان رسید. سترگ‌ترین مأموریت بشر تاکنون برای رسم نقشه‌ای دقیق از کهکشان ما. مأموریتی که داده‌های آن تا ده‌ها سال محققان را به فکر وا خواهد داشت و باورهای ما را از جهان خود تغییر خواهد داد. این هفته پادکست چیستا داستان گایا را روایت می‌کند. «چیستا» که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد و دانایی...

مسیر علم و فناوری در سال۲۰۲۵ به کدام سو می‌رود؟ با ادامه روندهای موجود در کدام رشته‌ها باید در انتظار رویدادهای مهم باشیم؟ در قسمت ۵۴ پادکست «چیستا» درباره این موضوع صحبت شده است. «چیستا» که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد و دانایی ایران وام گرفته، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، داستانی از دنیای علم، فناوری و آینده را...

خبر آتش‌سوزی مهیب مناطقی از ایالت کالیفرنیا آمریکا در صدر خبرهای جهان قرار دارد. در قسمت ۵۳ پادکست «چیستا» درباره این موضوع و همین‌طور نقش گرمایش زمین و درس‌ها و هشدارهایی درباره وضعیت ایران صحبت شده است. چیستا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد و دانایی ایران وام گرفته، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، داستانی از دنیای...

پادکست چیستا، این هفته یک سال انتشار هفتگی‌اش را جشن می‌گیرد. در قسمت ۵۲ این پادکست به تعدادی از نظرات و سوالات شما پاسخ دادیم. چیستا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد و دانایی ایران وام گرفته، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، داستانی از دنیای علم، فناوری و آینده را روایت می‌کند. شما می‌توانید این پادکست را هر دوشنبه از...

هفته گذشته فضاپیمای اکتشافی پارکر با گذری نزدیک از سطح خورشید، رکوردی تاریخی در دیدارهای ما با ستاره مادر منظومه شمسی بر جای گذاشت. در این قسمت از چیستا، داستان خورشید و ماموریت پارکر را خواهید شنید. چیستا پادکستی از رادیو فردا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد ایرانیان وام گرفته و هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، داستانی از دنیای علم و فناوری و آینده را روایت می‌کند. شما م...

در آستانه سال نو میلادی بهانه و فرصت خوبی است که نگاهی به داستان علم در سال رو به انتها بیندایم. امروز در «چیستا» می‌توانید پنج خبر علمی برگزیده جهان علم – البته به انتخاب و سلیقه تحریریه چیستا – را مرور کنید. چیستا پادکستی از رادیو فردا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد ایرانیان وام گرفته و هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، داستانی از دنیای علم و فناوری و آینده را روایت می‌...

آیا واکسن‌ها خطرناک هستند؟ آیا واکسیناسیون منجر به اوتیسم در کودکان می‌شود؟ چرا بار دیگر موجی از مخالفت با واکسیناسیون آغاز شده و ریشه‌های جنبش ضد‌واکسن به کجا باز می‌گردد. این داستان امروز چیستا است. پادکستی از رادیو فردا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد ایرانیان وام گرفته و هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه نگار علم، داستانی ازدنیای علم و فناوری و آینده را روایت می‌کند. دعوت برای و...

آیا رئیس منتخب ناسا از سوی دونالد ترامپ، رئیس جمهور منتخب آمریکا، این آژانس را کارآمدتر خواهد کرد یا باعث توقف توسعه آن خواهد شد؟ آقای ترامپ در نوشته‌ای در شبکه اجتماعی خود، اعلام کرد که جرد ایزاکمن (Jared Isaacman) را به‌عنوان نامزد رهبری ناسا انتخاب کرده است. ایزاکمن ۴۱ ساله بنیان‌گذار شرکت Shift4Payment و نیروی هوایی نظامی خصوصی Draken International است و سابقه حضوری هفت‌روزه در فضا را دارد. ان...

مهندسی درخشان فرود عمودی پرتابگرهای بزرگی مانند استار شیپ به قدری خیره کننده و نفس‌گیر است که گاهی بر تاریخ تلاش برای رسیدن به این نقطه سایه می‌اندازد. در چیستای این هفته درباره تاریخ این مهندسی صحبت می‌کنیم. «چیستا» که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد ایرانیان وام گرفته، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، داستانی از دنیای...

روزهای گذشته، شهر باکو، میزبان اجلاس جهانی تغییرات اقلیم و COP 29 بود. این گردهمایی در شرایطی برگزار شد که زمین، از یک سو در آستانه عبور از افزایش دمای یک و نیم درجه نسبت به دوران پیش از صنعتی است و از سوی دیگر نتایج انتخابات ایالات متحده آمریکا سایه تردیدی جدی در ایفای نقش این کشور و متحدانش درباره تغییرات اقلیم ایجاد کرده است. در قسمت ۴۶ «چیستا» به داستان این کنفرانس پرداخته‌ایم. چیستا که نام خو...

پنجاه سال پیش پژوهشگرانی که در جستجوی کشف نشانه‌هایی از حیات هوشمند فرازمینی بودند، با استفاده از رادیو تلسکوپ آرسیبو، پیامی رادیویی و قدرتمند را روانه خوشه ستاره‌ای M13 در فاصله قریب به ۲۲ هزار سال نوری از زمین کردند، به این امید که شاید تمدنی ساکن این خوشه ستاره‌ای، صدا و اعلام حضور ما را بشنود. این پیام تازه در ابتدای سفر خود است و بیش از ۲۲ هزار سال دیگر به مقصد خواهد رسید و اگر پاسخی را برانگ...

هفته گذشته انتخابات ریاست جمهوری ایالت متحده آمریکا با پیروزی دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان به پایان رسید. تا دو ماه دیگر آقای ترامپ بار دیگر ساکن اتاق بیضی کاخ سفید خواهد بود. انتخاب ترامپ همراه با واکنش‌های احساسی شدید در هر دو سوی طیف سیاسی بود. یکی از نگرانی‌های منتقدان او امکان شیوع بیشتر نشر اطلاعات غلط در فضاهای رسانه‌ای است. این موضوعی است که شاید اثر آن بر کشورهایی مانند ایران که نهاد راست...

آیا ژنتیک تعیین‌کننده توان فرد در رسیدن به موفقیت در یک حوزه علمی و فکری است؟ آیا ما دست بسته تسلیم تقدیری هستیم که توانی در مهار آن نداریم و باید به آن تن بدهیم؟ آیا افراد «باهوش» ژن خوب خود را به نسل بعدی منتقل می‌کنند؟ یا شاید ما در توهمی اشتباه قرار گرفته‌ایم که ما را به ترغیب و تشویق به عدم تلاش برای رسیدن به اهداف خود می‌کند و نقش پارامترهایی که مهار آن در اختیار ما است را تقلیل می‌دهد؟ در ق...

آیا شما از شهری که در آن زندگی می‌کنید رضایت دارید؟ آیا شهرها و به‌خصوص ابرشهرهای امروز برای زیستن ما در جهانی پرآشوب که از سوی با افزایش جمعیت و از دیگر سو، با کمبود منابع موردنیاز جمعیت مواجه است، سازگاری دارد؟ آیا این شهرها می‌توانند میزبان ما در آینده‌ای باشند که طبیعت حتی از امروز با ما نامهربان‌تر خواهد بود؟ در قسمت ۴۲ پادکست «چیستا» نگاهی به مسیرهای آینده پیش‌روی ابرشهرها کرده‌ایم. آیا ما ش...

از سال ۱۹۹۱ به ابتکار ژورنال طنز «روزشمار تحقیقات نامحتمل» یا Annals of Improbable Research در نیمه سپتامبر و در آستانه آغاز فصل معرفی برندگان جایزه نوبل، میهمانی صمیمانه و شوخ و شنگی در دانشگاه هاروارد برگزار می‌شود که در طی آن با حضور برندگان جوایز نوبل، محققان و علاقه‌مندان علم، محققانی معرفی می‌شوند که تحقیقات آن‌ها در نگاه اول خنده‌دار به نظر می‌رسد. این برنامه طنز که با حضور برندگان برگزار م...

هفته گذشته برندگان جایزه‌‌های نوبل در سال ۲۰۲۴ معرفی شدند. همان‌طور که در قسمت ۳۹ «چیستا» وعده داده بودم، در این قسمت به معرفی برنده‌ها و دلایل انتخاب آن‌ها به طور ساده اشاره کردم و همین‌طور به بحثی که به طور خاص در حاشیه اهدای جایزه نوبل فیزیک رخ داد پرداختم. چیستا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد و دانایی در ایران باستان وام گرفته است، هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علم، دا...

طی روزهای آینده بنیاد نوبل برنده‌های سال ۲۰۲۴ خود را در رشته‌های فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی (پزشکی)، ادبیات، صلح و جایزه علوم اقتصاد به یاد آلفرد نوبل معرفی خواهد کرد. در این قسمت از پادکست «چیستا» درباره داستان نوبل صحبت می‌کنیم و هفته آینده به معرفی برنده‌های بخش علمی این جایزه خواهیم پرداخت. چیستا، که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد ایرانیان وام گرفته ، پادکستی از مجوعه پادکست‌های رادی...

اگر امروز ماشین زمانی در اختیار داشتید به کجا سفر می‌کردید؟ به تماشای آینده می‌رفتید؟ به دیدار افراد یا تماشای رویدادهای گذشته اقدام می‌کردید؟ یا شاید هم سودای استفاده از آن را رها می‌کردید تا داستان‌های گذشته راهنمای آینده‌ای نامعلوم و شگفت‌انگیز برای ما باشد؟ داستان سفر در زمان یکی از داستان‌های قدیمی و پی‌رنگ‌های رایج در ادبیات علمی- تخیلی است. البته که اشاره به زمان و زمان‌ها و تغییر در آن‌ها...

از زمانی که انسان گمان می‌کرد در زیر غار استخوانی جمجمه، اندامی که وجود دارد کارش خنک کردن بدن است تا امروز راه طولانی را پیموده‌ایم. راهی که درک ما از مغز و از خود را به طور بنیادی تغییر داده است و شگفت اینکه تازه در ابتدای این دوران عجیب هستیم. دورانی که با شناخت علمی و مبتنی بر مدرک، تجربه، مشاهده و استفاده از روش‌های علمی کم کم رازهای بزرگترین شگفتی جهان را آشکار کنیم. تمام آنچه درجهان می‌بینی...