چیستا

در این قسمت از چیستا، به داستن نسل تازه کاوش های مشتری و اقمارش می پردازیم. کاوش هایی که دهه 2030 را به دهه مشتری بدل خواهد کرد. 

قسمت سی و پنجم پادکست چیستا به داستان خطرات بالقوه برخورد احتمالی هسته های دنباله دارها و سیارک‌های کوچک و بزرگ به زمین اختصاص دارد. 

جایی در میانه پهنه بیکران هستی، در تاریکی که فضای میان ستاره‌ها را در بر گرفته است، جایی در میانه دشت ستارگان، سیاره‌هایی یاغی، خود را از بند گرانش ستاره مادر رها کرده و آزاد و بدون وابستگی به هیچ خانواده‌ای در حال پرسه زدن در میان جهانی تاریک هستند. آن‌ها نه در بند گرانش هستند و نه تن به تکرار دائمی شب و روز داده و نه تغییر فصلی را تجربه می‌کنند. تنها و شاید گاه با قمرهایی در اطرافشان قدم از مرزه...

در طی چند قرن گذشته امید به زندگی انسان به گونه چشمگیری افزایش‌ یافته است. پیشرفت‌های پزشکی و افزایش سلامت باعث شده تا اگر زمانی امید به زندگی در حدود ۴۰ سال بود، امروزه به بیش از ۸۰ سال برسد. اما آیا این نهایت فرصتی است که ما برای زندگی بر این سیاره در اختیار خواهیم داشت؟ آیا امکان افزایش طول عمر و درنهایت رسیدن به جاودانگی و شکست دادن مرگ وجود دارد؟ اگر چنین مسیری ممکن باشد آیا گام گذاشتن در آن...

نخستین ماموریت فضایی کپسول سرنشین‌دار استارلاینر وابسته به شرکت بوئینگ، که قرار بود برای تایید کارایی خود در سفرهای سرنشین‌دار مدارهای پایین، انجام شود، پس از آنکه به همراه خود دو فضانورد کارکشته سابق ناسا را به ایستگاه فضایی رساند، به دلیل نقص فنی، امکان بازگشت امن به زمین را از دست داده است و حالا فضانوردانی که قرار بود برای مدت یک هفته در این ایستگاه سکونت داشته باشند، شاید لازم باشد بیش از یک...

آخرین هفته‌های تابستان، بهانه و فرصت خوبی است تا برای کسانی که ممکن است به دنیای شگفت‌انگیز و خیره‌کننده علمی‌_تخیلی علاقه داشته باشند اما هنوز فرصت ورود به این جهان هزار چهره را نداشته‌اند، فهرستی از چند کتاب کلاسیک این حوزه را معرفی کنیم. این کتاب‌ها و داستان‌ها طبیعتاً در نهایت حاصل سلیقه است اما سعی کرده‌ام در این فهرست اجماع علاقه‌مندان به این دنیا را در نظر داشته باشم. ورودی به دنیای علمی- ت...

هفته پیش‌رو، زمانی است که بارش شهابی برساوشی در آسمان به اوج می‌رسد و اگر هوا ابری نباشد و بتوانید از دست آلودگی نوری فرار کنید، می‌توانید شاهد یکی از زیباترین رویدادهای آسمان شب باشید. در این قسمت «چیستا»، درباره این بارش شهابی، ماهیت آن و برخی از داستان‌های قدیمی مربوط به آن صحبت شده است. «چیستا» پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد ایران وام گرفته ا...

این روزها بازی‌های المپیک تابستانی در پاریس برگزار می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد هر مدال طلایی که کاروان‌های مختلف دریافت می‌کنند در پشت خود میلیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری و هزینه پنهان دارد. در ده‌های اخیر اما مدال‌آوران المپیک و تیم‌های برتر نمی‌توانند تنها به توانایی سنتی خود بسنده کنند. سال‌ها است مراکز علمی، سازمان‌های فناوری و تحقیق و توسعه در حال توسعه دانش و ابزارهایی هستند که بتوانند عملکرد ق...

«موضوع قمر در عقربی به نام طالع بینی»، در هفته‌های پیش شاهد موجی در فضای آنلاین بودیم که نسبت به مقارن شدن عاشورا و قرار گرفتن ماه در صورت فلکی عقرب هشدار می‌داد. افرادی که این هشدارها را مطرح می‌کردند در برخی از موارد چهره‌های مدرنی داشتند و از ابزارها و فنون کارهای افرادی که به اینفلوئنسرها معروف هستند، استفاده می‌کردند و در برخی از موارد توجیهاتی با ادبیات علمی در این باره مطرح می‌کردند. فارغ ا...

چطور در عصری که با انفجار و جنون محتوا مواجهیم مسیرمان را پیدا کنیم؟ مولانا در مثنوی معنوی، در بیتی اشاره می‌کند که «جان نباشد جز خبر در آزمون *** هر که را افزون خبر جانش فزون»، قرن‌ها بعد یکی از پیشگامان آینده‌نگر دوران ما نوشت: «من می‌توانم تصور کنم که شاید بتوانم بدون غذا زنده بمانم اما بدون اطلاعات قطعاً خواهم مرد». اما امروز ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که شاهد جنون تولید و انتشار اطلاعات و داد...

اینجا، روی زمین، تنها نقطه‌ای در جهان که می‌دانیم بذر حیات در آن شکوفا شده است، روند سازگاری با محیط نمایش‌های خیره‌کننده و غیرمنتظره‌ای از حیات را به عرصه ظهور کشانده است. در کنار چشمه‌های آب گرم، در محیط‌های اسیدی، در کنار محیط‌های مرگ‌بار رادیواکتیو یا در زمهریر سرزمین‌های یخ‌زده سیاره ما، حیات توانسته است راه و روند سازگاری با محیط را در برگیرد و گونه‌هایی را به وجود آورد که به آن سخت دوستان گ...

در حالی که انتخابات ریاست جمهوری ایران به دور دوم کشیده شده است، جای خالی موضوع‌های بنیادین علم، فناوری و محیط زیست در عرصه سخنان نامزدها و ستادهای آن‌ها به طور آزار دهنده‌ای جلب توجه می‌کند. برخی از مخاطبان شاید این سوال را مطرح کنند: در شرایطی که کشور با انبوهی از مشکلات فوری دست به گریبان است، جایی برای این موضوع‌ها باقی نمی‌‌ماند. در این قسمت از «چیستا» تلاش شده تا ضمن اشاره به تعدادی از موضوع...

در هفته‌های اخیر خبرهایی درباره شیوع بیماری ویروسی تب دِنگی در مناطقی از ایران منتشر شده است. این بیماری توسط گزیدگی پشه منتقل می‌شود و در موارد خاص می‌تواند منجر به آسیب‌های جدی شود. این قسمت پادکست «چیستا» به موضوع این شیوع، دلایل آن، روش‌های مقابله و همین طور آمادگی ساختار سلامت دربرابر همه‌گیری‌های احتمالی آینده، اختصاص دارد. «چیستا» که نام خود را از ایزدبانوی موکل خرد در نزد ایرانیان وام گرفت...

در قسمت بیست و سوم پادکست «چیستا» درباره موضوعی صحبت شده است که در سال‌های اخیر گهگاهی با رنگ و لعاب علمی یا فلسفی وارد گفت‌وگوی برخی از علاقه‌مندان علم شده است. آیا انسان‌ها واقعا به طور طبیعی وجود دارند؟ آیا واقعیت اطراف ما واقعی است یا اینکه ما تنها برنامه‌هایی هستیم که حاصل شبیه‌سازی یک تمدن پیشرفته است. ریشه‌های این تصور به کجا می‌رسد؟ روایت تازه آن از کجا آمده و چقدر می‌توان آن را علمی دانست...

سیاره سرخ‌فام مریخ در طول تاریخ، نه تنها ذهن و چشم انسان را به خود خیره کرده که بررسی و مطالعه آن باعث بروز تغییرات بنیادی در نگاه انسان به جهان و جایگاه خود در زمین شده است. در قسمت ۲۲ پادکست «چیستا»، به بهانه نخستین سالروز درگذشت دکتر فیروز نادری، مدیر سابق برنامه کاوش سیاره سرخ در ناسا، به مرور روایت‌هایی از مریخ و سیاره سرخ پرداخته‌ایم. «چیستا» که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد و دانایی ا...

تصور تله‌پرتیشن یا انتقال آنی جسمی از جایی به جای دیگر شاید بیش از هر چیز با تصاویری از سریال پیشتازان فضا پیوند خورده باشد. اما آیا موضوعی با این مفهوم در دایره علم نوین جایی دارد؟ آیا علم توانسته گام‌هایی برای عملی کردن تله‌پورتیشن بردارد، این فناوری چه کاربردهایی دارد و اگر روزی چنین فناوری برای انتقال انسان ساخته شود آیا استفاده از آن عاقلانه است؟ در این قسمت از پادکست «چیستا» که نام خود را از...

رشته‌های ستاره‌شناسی و باستان‌شناسی شاید دو مورد از جذاب‌ترین رشته‌های علمی در تاریخ بشر باشند. رشته‌هایی که از یک سو به موقعیت ما در جهان و فضا می‌پردازند و از سوی دیگر سعی می‌کنند خاطره گذشته را زنده نگاه دارند. در تلاقی این دو رشته مفاهیم و حوزه‌های میان رشته‌ای متفاوتی نیز شکل گرفته است. در قسمت بیستم پادکست «چیستا»، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا که نام خود را از ایزدبانوی موکل بر خر...

در قسمت نوزدهم پادکست «چیستا» قدم به زیر آسمان‌های جهان‌های دیگر گذاشته‌ایم. سیاره‌هایی که به دور ستاره‌ای غیر از خورشید ما می‌گردند و از نخستین کسانی صحبت می‌کنیم که چنین مفهومی را تصور کردند و مأموریت‌های آینده برای کشف سیاره‌های بیشتر را بررسی می‌کنیم. همین طور سعی کردیم به این سوال پاسخ دهیم که چرا باید دنیاهای فراخورشیدی برای ما جذاب و مهم باشد «چیستا» که نام خود را ایزدبانوی باستانی خرد ایرا...

در قسمت هجدهم پادکست «چیستا»، به موضوع نگرانی ناشی از شیوع ویروس آنفلوانزای پرندگان در بین گاوداری‌ها در آمریکای شمالی و نگرانی‌ها از بروز همه‌گیری ویروسی بعدی پرداخته شده است. آیا ما به اندازه کافی از دوران همه‌گیری کووید-۱۹ درس گرفته‌ایم و آیا برای همه‌گیری بعدی آماده‌تر هستیم؟ «چیستا» که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد در ایران، وام گرفته است، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که...

در قسمت هفدهم پادکست «چیستا»، به موضوع گرمایش زمین و تغییرات اقلیم پرداخته شده است. گرمایش زمین چیست؟ چرا اتفاق می‌افتد؟ چرا مهم است؟ چرا بحث درباره آن پیچیده است و چرا با وجود اجماع دانشمندان بر سر آن، مخالفت‌های جدی در مسیر مقابله با آن به چشم می‌خورد. در این قسمت بخشی از سخنرانی برایان کاکس، فیزیک‌دان بریتانیای با صدای ترجمه پخش می‌شود. «چیستا»، که نام خود را از ایزدبانوی باستانی خرد در ایران،...

اگر به ادبیات یا سینمای علمی-تخیلی علاقه داشته باشید حتماً با نام «مسئله سه جسم» آشنا هستید. داستانی پیچیده و پرطرفدار نوشته Liu Cixin که در اصل نام کتاب اول از سه‌گانه‌ای به نام «یادآوری گذشته زمین» است. این کتاب در سال ۲۰۱۵ برنده جایزه معروف و معتبر ادبیات علمی-‌تخیلی «هوگو» شد و نویسنده آن، اولین نویسنده آسیایی است که این جایزه را به دست آورده. تاکنون دو سریال تلویزیونی از این داستان ساخته‌شده...

روز هشتم آوریل پیتر هیگز، یکی از مطرح‌‌کنندگان ساز و کار هیگز در سن ۹۴ سالگی دیده از جهان فرو بست. او و فرانسوا انگلرت و روبرت برات (به طور مستقل از هم) در دهه ۱۹۶۰ میلادی موفق شده بودند وجود ساز‌و‌کاری در فیزیک ذرات را پیشنهاد کنند که بعدتر به میدان هیگز معروف شد و براساس آن روش و ساز‌و‌کار جرم‌دار شدن ذرات بنیادی در قالب مدل استاندارد ذرات را تبیین کردند. به دام انداختن بوزون هیگز، که عامل این ا...

در چهاردهمین قسمت پادکست «چیستا» به داستان زباله‌های فضایی و خطرات آن پرداخته شده است. از آغاز عصر فضا، انسان آلایندگی فضای ماورای جو را آغاز کرده است و روز به روز این روند افزایش می‌یابد. وضعیت امروز ما چیست و این آلودگی چه خطراتی برای ما دارد و چشم‌انداز آینده در این مورد چیست؟ #چیستا پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که به میزبانی پوریا ناظمی، هر دوشنبه داستانی از داستان‌های دنیای علم...

به چیستا خوش آمدید. در این قسمت چیستا، که نام خود را از ایزدبانوی بانوی باستانی خرد ایران باستان گرفته است درباره پایان ایام صحبت می‌کنیم. نه پایان انسان و نه پایان زمین بلکه پایان عالم که پایان فضا و زمان است. با اشتراک چیستا در پادگیرهای مورد علاقه‌تان می‌توانید از چیستا حمایت کنید و نظرات خود را با ما از طریق رسانه‌های‌ اجتماعی رادیو فردا در میان بگذارید. اگر از شنیدن چیستا لذت می‌برید، آن را ب...

در این قسمت از چیستا درباره مفهوم دوقلوی دیجیتال و کاربردش در علوم پزشکی و سلامت صحبت شده است. چیستا که نام خود را از ایزدبانوی موکل بر خرد و دانش ایران باستان وام گرفته، پادکستی از مجموعه پادکست‌های رادیو فردا است که هر دوشنبه، داستانی از دنیای علم، فناوری و آینده‌نگری را با روایت پوریا ناظمی برای شما تعریف می‌کند. شما می‌توانید با اشتراک این پادکست در پادگیر‌های مختلف و انتقال نظرات خود، از «چیس...