Appèl

De verschillen tussen Nederlandse regio’s zijn groot. Niet alleen qua landschap, dialect en cultuur, maar ook wat betreft kwaliteit van leven en kansen die inwoners hebben. In een aantal regio’s buiten de zogeheten “economische centrumgebieden” is de gezondheid slechter, het inkomen lager, de bereikbaarheid matig en het vertrouwen in de overheid minder. Mensen voelen zich er vaker onbegrepen en on...

Van klimaatactivisten tot boeren, van woonprotest tot anti-Zwarte Piet-demonstraties: we gaan vaker en massaler de straat op. Tegelijkertijd treedt de politie harder op tegen actievoerders, en zorgen ook tegendemonstraties vaker voor een grimmige sfeer. En dat terwijl het demonstratierecht verankerd is in onze Grondwet. Wat mag er? Wanneer gaat demonstreren te ver? En waarom gaan mensen eigenlijk...

We hebben meer vertrouwen in de leiders van EU-instellingen dan in onze nationale leiders. Dat stelt hoogleraar Femke van Esch in de oratie die zij in april dit jaar uitsprak, getiteld ‘De kloof: hoe afstand leidt tot legitimiteit van EU-leiderschap’. Hoe verder onze leiders letterlijk van ons afstaan, hoe minder we van ze weten en hoe positiever we ons beeld van hen inkleuren. Over deze romantiek...

Een groot deel van de tijd die we wakker zijn, brengen we door met werken. Voor de meeste mensen is werk pure noodzaak, maar het geeft vaak ook voldoening en voorziet in onze basisbehoefte aan gezelschap. Tegelijkertijd kan werk ook een bron zijn van uitbuiting en onrecht.  In deze aflevering van Appèl bespreken we het fenomeen ‘werk’ vanuit historisch perspectief. Wat is ‘werk’ eigenlijk? En hoe...

Eindeloze wachtlijsten, personeelstekorten en gebrek aan geld: het gaat niet goed met de jeugdzorg. Volgens deskundigen faalt de overheid zelf in het beschermen van kwetsbare kinderen. Vooral de vraag naar lichtere vormen van jeugdzorg is gegroeid: inmiddels maakt één op de acht kinderen gebruik van een vorm van jeugdzorg – van dyslexietrainingen tot gesloten zorg. Doordat er te weinig geld naar d...

Peperdure sigaretten, geen snackbars meer vlakbij scholen en goedkopere groente en fruit: met verschillende maatregelen probeert de overheid ons te bewegen tot een gezondere levensstijl.  Maar is dit wel de taak van de overheid? Kan zij zich niet beter richten op het aanpakken van de oorzaken van ongezond gedrag, zoals armoede? En wat zijn de sociaal-economische gevolgen van duurdere patat en siga...

De Grondwet is actueler dan ooit. Begin dit jaar stemde de Eerste Kamer in met een uitbreiding van artikel 1 van deze Wet der Wetten, maar liefst 12 jaar nadat deze wijziging werd voorgesteld. Ook gaan steeds meer stemmen op voor uitgebreidere toetsing aan de Grondwet.  Wat maakt de Grondwet zo uniek? Waarom is deze zo moeilijk te wijzigen en wat houdt de recente uitbreiding precies in? Waarom mag...

Bij het maken van klimaatbeleid is er vaak te weinig oog voor de rechtvaardigheid van dit beleid. Dat concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (de WRR) in haar kersverse rapport Rechtvaardigheid in klimaatbeleid. Over de verdeling van klimaatkosten . Dit kan leiden tot een onrechtvaardige verdeling van de kosten van klimaatbeleid binnen de samenleving en tot minder draagvlak...

De Mr. Hans van Mierlo Stichting bestaat vijftig jaar! In 1972 kreeg de Stichting Wetenschappelijk Bureau D’66 voor het eerst publieke financiering. Aanleiding dus om in de geschiedenis van de Van Mierlo Stichting te duiken. Hoe hebben het wetenschappelijk bureau van D66 en haar ideeën zich de afgelopen vijftig jaar ontwikkeld? En welke rol spelen wetenschappelijke bureaus in brede zin in het poli...

Migratie en de opvang van vluchtelingen zijn verworden tot een permanente ‘crisis’. Sinds jaar en dag worstelt Nederland met de vraag of en hoe we mensen die op de vlucht zijn, een plek in de Nederlandse samenleving moeten geven. Dieptepunten in deze crisis, zoals bij aanmeldcentrum Ter Apel waar mensen door gebrek aan opvangplekken buiten moesten slapen, worden aangepakt met symptoombestrijding z...

In politiek Den Haag weten vele professionele lobbyisten, oud-politici en belangenbehartigers hun weg te vinden naar ambtenaren en Kamerleden om zo beleid te beïnvloeden. De lobby in 2018 om de dividendbelasting af te schaffen is misschien wel het meest treffende voorbeeld. Onder druk van onder andere Unilever volhardde Mark Rutte lange tijd in deze maatregel, ondanks grote tegenstand in de opposi...

De klimaatcrisis is ook een koloniale crisis. Dat zeggen activist Raki Ap en bestuurskundige Shivant Jhagroe in deze aflevering van Appèl. De ecologische crisis begon volgens hen met het reduceren van de natuur én bepaalde groepen mensen tot objecten, met economische ontwikkeling als hoogste doel. Duurzame oplossingen zoals windmolens gaan bovendien vaak hand in hand met uitbuiting en uitsluiting...

Een nieuwe bestuurscultuur! Meer tegenmacht! Een effectievere overheid en politiek! De ontevredenheid over het functioneren van onze democratie is groot en de roep om verandering klinkt luid. Maar wat moet er precies anders? En welke rol is daarbij weggelegd voor de Eerste Kamer, die na de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2023 van samenstelling verandert? Hierover praten we in deze afleveri...

We moeten nodig af van onze verslaving aan cijfers. Dat is althans de mening van Daniel Mügge, hoogleraar politieke arithmetiek aan de Universiteit van Amsterdam. Kille cijfers zijn nog altijd het kompas voor politiek beleid – zie de leidende rol van het BBP als meetinstrument voor groei. Maar ook alternatieven die breder kijken, zoals de monitor Brede Welvaart, zijn volgens hem een symbool van on...

Politici en verkeerskundigen breken zich het hoofd over de vraag hoe we ons sneller, duurzamer en veiliger verplaatsen. Volgens Marco te Brömmelstroet, hoogleraar Urban Mobility Futures aan de Universiteit van Amsterdam, zijn deze vragen te beperkt. Beter vragen we ons af: waarom staat de auto zo centraal in de openbare ruimte? Wat zijn hiervan de gevolgen, en wat als we het nu eens heel anders do...

Neoliberalisme: iedereen heeft het erover en geeft er haar eigen draai aan, maar wat is het nu precies? Terwijl politiek links alles wat niet bevalt graag als neoliberaal bekritiseert, is neoliberalisme volgens rechts juist een door links verzonnen mythe. In hun boek Neoliberalisme. Een Nederlandse geschiedenis laten Bram Mellink en Merijn Oudenampsen zien dat Nederland een lange geschiedenis met...

Een advocaat die een rechtszaak aanspant namens een rivier, een natuurgebied of een berg: dit klinkt misschien surrealistisch, maar er gaan steeds meer stemmen op om ook de natuur rechten te geven. De natuur zou daarmee niet langer in dienst komen te staan van de mens, en het vervuilen van een rivier zou net zo zeer strafbaar worden als het schaden van een medemens. In deze aflevering van Appèl pr...

De Europese Unie gaat van de ene crisis naar de andere: de coronapandemie, de Russische inval in Oekraïne, de gevolgen van de klimaatcrisis die zich steeds meer laten voelen. Zulke schokken hebben ook hun effect op de economie en financiën van de Europese lidstaten. Bovendien maken de schokken duidelijk dat ‘investeringen nodig zijn in de Europese welvaart, veiligheid en duurzaamheid’. Dat stelt R...

De dreigende afschaffing van het nationale recht op abortus in de Verenigde Staten leidde wereldwijd tot grote onrust, ook in Nederland. Ineens stond de Dam weer vol met verdedigers van het recht op abortus, die zich zorgen maken over de gebeurtenissen in de VS maar ook over de groeiende anti-abortuslobby in Nederland. Volgens rechtshistoricus en mediacriticus Madeleijn van den Nieuwenhuizen is he...

Overstromingen, hitterecords en bosbranden: de klimaatcrisis is niet meer een probleem van de toekomst, maar gebeurt nu. Terwijl de overheid zich al ruim vijftig jaar bewust is van het steeds groter wordende probleem, blijft effectieve actie tot op de dag vandaag uit. Is de gevestigde politiek in staat dit uiterst complexe en gepolariseerde probleem effectief aan te pakken? Of loopt de democratie...

Het vergroten van de kansengelijkheid in het onderwijs staat hoog op de agenda van onderwijsorganisaties, beleidsmakers en politieke partijen van links tot rechts. Toch lukt het ondanks alle goede bedoelingen maar niet om de ongelijkheid terug te dringen. Zo is het opleidingsniveau van de ouders nog steeds grotendeels bepalend voor het middelbare schooladvies. Wat zijn de oorzaken van die hardnekk...

De kritiek op het functioneren van politieke partijen groeit. Partijen zijn versplinterd, weten steeds minder leden aan zich te binden en lijken in de praktijk steeds vaker de staat te vertegenwoordigen in plaats van de burger. De kiezer heeft ondertussen zelfs minder vertrouwen in partijen dan in de regering of de Tweede Kamer. De nieuwste editie van Idee, het tijdschrift van de Mr. Hans van Mier...

Oekraïners weten dat er geen leven is onder Russische bezetting en zullen daarom blijven vechten tot de laatste druppel bloed. Dat stelt Olga Burlyuk, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en afkomstig uit Oekraïne, in deze aflevering van Appèl. Een vredesakkoord dat Russische bezetting toestaat, geheel of gedeeltelijk, is volgens haar dan ook geen optie. In een gespr...

Vrijheid: je gaat het pas zien wanneer het onder druk staat. De inwoners van Oekraïne ervaren dat momenteel op de meest schrijnende manier. Maar ook het uitbreken van de coronapandemie betekende voor miljoenen mensen een tot nog toe ongekende inbreuk op de vrijheid. Zowel de voor- als tegenstanders van de coronamaatregelen deden een beroep op het belang van vrijheid om hun argument kracht bij te z...

Nationale en lokale overheden maken steeds vaker gebruik van digitale technologie. Denk aan algoritmes die gebruikt worden voor fraudeopsporing en criminaliteitspreventie, maar ook aan projecten in de zogeheten slimme stad. Ondoordacht gebruik van technologie, zoals camera’s met gezichtsherkenning, kan echter enorme gevolgen kan hebben voor de rechten en vrijheden van mensen. Vaak wordt bij techno...