Radboud Reflects, verdiepende lezingen

[English follows Dutch] Klimaatpiekeren, ecostress, vliegschaamte, klimaatverandering roept veel verschillende emoties op. Maar waarom lukt het ons, als we ons zo veel zorgen maken om klimaatverandering, zo slecht om echt te handelen? En hoe wakkeren deze emoties zelfs klimaatscepticisme aan? Luister naar het denkwerk van milieufilosofen Carmen Dege, Lisa Doeland en Alphée Mpassi over hoe emoties...

Wat is de rol van muziek bij sociale veranderingen? Tweede Kamer. Vrijheid Gelijkheid Zusterschap. De stad is van ons. Muzikant Sophie Straat snijdt met haar activistische smartlappen grote maatschappelijke thema’s aan. Popmuziek is een vruchtbare aanjager voor sociale verandering. Maar niet altijd ten goede. Luister naar een lezing van cultuurwetenschapper Melanie Schiller en een gesprek met Soph...

Gezond leven, geen stukje maand overhouden aan het einde van je geld, de empathische chatbot. Apps en smart producten doen ons geloven dat er voor ieder probleem een technische oplossing bestaat. Maar doen we daarmee wel recht aan het onderliggende probleem? Wat zijn de sociale en politieke implicaties van informatietechnologie? Leer van filosofen Bouke van Balen en Liz Groen en sociaal wetenschap...

Wat als we de mens niet als tragische held, maar als komische klungel voorstellen? De tragedie, met haar helden, zwaarte en bovenmenselijke obstakels, heeft menig denker geïnspireerd. Maar hoe zit het eigenlijk met de komedie? Wat als we erkennen dat de mens maar wat aanrommelt? Luister naar filosofen Ype de Boer en Tim Miechels en leer het leven zien als komedie. Denkwerk 2026 - Zaterdag 7 maart...

Wij vereren onze voorouders niet in Nederland. Het is al bijzonder wanneer iemand weet hoe de ouders van zijn grootouders heetten. “Wij leven dus eigenlijk zonder geschiedenis”, constateren religiewetenschapper Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats. Luister naar de live podcastopname van een nieuwe aflevering van de populaire podcast 'Groetjes uit Shambhala' en ervaar wat deze lacune met ons...

“Elke succesvolle sociale beweging heeft een geweldige soundtrack”, zei Rage Against the Machine-gitarist Tom Morello. Muziek kan mensen verbinden en ontroeren, het kan opzwepen en in beweging brengen. Waar protest is, is meestal ook muziek. Want muziek geeft bezieling aan waar je voor staat. Luister naar een gesprek tussen theoloog Mariecke van den Berg en coach Geert Jurrie Schutte. Naast hun we...

Is de neiging tot vormgeving niets anders dan een bijproduct van onze evolutie? Of speelt ze een belangrijkere rol? Lister naar cognitiefilosoof Marc Slors die uitlegt waarom vormgeving misschien wel de spil van ons evolutionaire succes is. Het gelegenheids-jazztrio o.l.v. Rafael Slors, met Jadi Peperzak en Sulav Maharjan zorgt voor de muzikale omlijsting. De vormgevende mens; Hoe vorm en design o...

Wie was de Amerikaanse filosoof bell hooks, en wat kunnen we leren van haar pleidooi voor de liefde? Onze cultuur is cynisch over liefde. Veel mensen denken dat liefde niet bestaat: jonge mensen zijn bang om lief te hebben omdat ze bang zijn voor de pijn van teleurstelling. Toch is die liefde nodig, stelde bell hooks (1952 - 2021), omdat een liefdeloze samenleving leidt tot een totale geestelijke...

[ENG follows NL] Wie is Sylvia Wynter, en waarom moet iedereen die geïnteresseerd is in dekolonialisme haar leren kennen? Sylvia Wynter is een vooraanstaande Caribische kunstenares en denker. In haar werk – zowel filosofische essays als romans en teksten voor theater en film – uit ze radicale kritiek op het westers humanisme. Ze stelt dat dit humanisme zwarte, inheemse en gekoloniseerde volken uit...

Wat is denken? Volgens de beroemde filosoof Hannah Arendt (1906-1975) moeten we het denken onderscheiden van weten en kennen. Ze onderzoekt of het denken—niet de uitkomsten ervan, maar de activiteit van het denken zelf—het doen van kwaad kan voorkomen. Leer van rechtsfilosoof en Arendt-kenner Wout Cornelissen waarom Hannah Arendt nog steeds een belangrijke politiek denker is. Voorafgaand aan de le...

Pelgrimeren is zo oud als de mensheid. Maar waar pelgrims vroeger op weg gingen om te bidden, een heilige te vereren of om vergeving te vragen, speelt dat voor moderne pelgrims nauwelijks nog een rol. Toch gaan er meer mensen dan ooit op weg naar Santiago de Compostella en andere traditionele pelgrimsoorden. Hoe komt dat? Wat is pelgrimeren eigenlijk precies? En als we het hele leven opvatten als...

Wie was de grote islamitische denker Ibn Arabi en wat kunnen we nu nog van hem leren? Hoewel Ibn Arabi (1165 – 1240) altijd een tegenstrijdige positie heeft gehad binnen de islam, is hij tegelijkertijd een van de meest invloedrijke intellectuelen en heeft hij een grote invloed gehad op de ontwikkeling van deze religie. Leer van islamoloog Harald Viersen over de maatschappij waarin Ibn Arabi leefde...

AI en algoritmes nemen de wereld over. We geven steeds vaker belangrijke beslissingen uit handen aan kunstmatige intelligentie, zonder dat we beseffen wat de gevolgen kunnen zijn. Een voorbeeld is het toeslagenschandaal, waarbij AI op basis van discriminerende algoritmes mensen verdacht van het misbruiken van overheidsgeld. Leer van AI-deskundige Lotte van Elteren over de macht van kunstmatige int...

Het afschieten van probleemwolf Bram zorgde voor veel commotie in Nederland. Het zegt veel over ons beeld van natuur en de mens. Aan de ene kant zien we de wolf als een wild ongetemd beest, aan de andere kant geven we hem een naam. Leer van milieufilosoof Martin Drenthen over ons beeld van de grens tussen mens en natuur en hoe we samen kunnen leven met de wolf. De probleemwolf | Silent-interview m...

[ENG follows NL] Wat zijn cryptocurrencies? Bitcoin, Ethereum en Ripple worden steeds gangbaarder. Wat zijn de voor- en nadelen van dit digitale geld? Vervangt de technologie van crypto binnenkort het ‘gewone’ geld, en wat betekent dit voor macht, gelijkheid en de definitie van waarde? Leer van filosoof Frank van Caspel over loslaten van oude patronen en het omarmen van nieuwe. Cryptocurrencies: N...

[NL follows ENG] How can we make room for the human dimension in a world that is becoming increasingly digitized? Digitization seems to be the solution to everything: problems in education, healthcare, and even the justice system. How can we continue to make room for other essential values such as creativity, empathy, caring for one another, privacy, cooperation, or the right to a fair trial? List...

Dat we een democratisch land zijn was vanzelfsprekend, maar de laatste tijd staat de democratie van alle kanten onderdruk. Hoe beschermen we onze democratie? Is zij wel het beschermen waard? En wat is het alternatief? Luister naar politiek filosofen Evert van der Zweerde en Bert van den Brink en denk verder over het einde van de democratie. Het einde van de democratie? | Gesprek met politiek filos...

Diep in de oceaan, of ver onder de grond: grote delen van onze planeet blijven voor ons verborgen. We kunnen niet zomaar tussen wortels en schimmels kruipen of in de wereld van een walvis duiken. Maar wetenschappers en kunstenaars brengen deze verborgen werelden toch verrassend dichtbij. Hoe helpen technologie en kunst ons om de complexiteit van de natuur beter te begrijpen en aan onze beperkte me...

[NL volgt ENG] What is High Sensitivity? An estimated 1 in 5 people identify as highly sensitive. Is there an increase? What happens in the brain of a highly sensitive person? How does high sensitivity affect mental health? And if there’s an increase, what does that say about our society? Learn from psychologist Corina Greven and neuroscientist Judith Homberg, and learn more about high sensitivity...

[NL volgt ENG] Trump is now also blocking the Strait of Hormuz, but Iran does not seem impressed. And while the world worries about rising oil prices, Israel has decided it will continue its attacks on Lebanon for the time being. How can we understand these developments? What is the nature of the relationship between the United States and Israel, and who has which interests in this increasingly co...

“Ik heb zelf ook een paradoxaal gevoel over die solidariteit. En dat zit ook zelf in mij heel sterk. Het is een van de mooiste ervaringen die ik heb als je solidair kunt zijn met andere mensen. Tegelijkertijd weet ik ook dat het, in menig opzicht, een soort fictie geworden is in onze samenleving.” Het ooit revolutionaire begrip solidariteit veranderde in een leeg moreel cliché. Hoe kunnen we samen...

“Om jezelf echt te leren kennen, heb je de positieve ontmoeting met anderen nodig.” Dit is in een notendop de bevestigingsleer, de bekendste theorie van de Nijmeegse psychiater Anna Terruwe (1911 - 2004). Als gedreven wetenschapper, zelfstandige vrouw in een mannenwereld, vernieuwend psychiater én traditioneel rooms-katholiek riep ze zowel bewondering als weerstand op. Wie was Anna Terruwe, en hoe...

‘Waar kom je echt vandaan?’ Voor de één een oprechte vraag, voor de ander een discriminerende vraag. Waarom ziet de één een opmerking als een feitelijk statement en de ander als een duidelijke vorm van discriminatie? In de Grondwet lijkt het eenvoudig: gelijke gevallen verdienen gelijke behandeling. Maar de praktijk is veel complexer. Luister naar socioloog Niels Spierings en wethouder Cilia Daeme...

Moeten we het ideaal van een eigen woning loslaten en meer nadruk leggen op sámen leven? De woningmarkt verkeert in crisis – niet alleen door grote tekorten, maar ook omdat de maatschappij verandert. Steeds meer mensen wonen alleen en het woonaanbod draagt niet bij aan gemeenschapsvorming. Kan woonbeleid nieuwe vormen van samenleven stimuleren én wonen weer betaalbaar maken? En wat vraagt dat van...

Wie was de Duitse filosoof, socioloog en publiek intellectueel Jürgen Habermas? Habermas is onlangs op 96-jarige leeftijd overleden. Als kind van de oorlog streed hij zijn hele leven voor vrijheid, democratie en de liberale rechtsstaat. Waarom was Habermas een van de invloedrijkste denkers van de twintigste eeuw? En waarom is zijn werk ook vandaag nog zo van belang? Leer van sociaal filosoof Vivie...