OOG op Wetenschap

Hoe het met de hermelijn, wezel en bunzing in Nederland gaat, is nog niet zo’n makkelijk te beantwoorden vraag, weet promotiestudent ecologie Pieter Otte van de Rijksuniversiteit Groningen. ’s Nachts sliep hij eens in zijn busje middenin de natuur, op zoek naar de hermelijn, de makkelijkst te spotten soort van de drie. Spannend, maar overdag zit hij vooral camerabeelden te analyseren. Toch heeft h...

Weet jij eigenlijk van welk materiaal je kleding gemaakt is? Wellicht denk je niet meteen aan plastic. Maar volgens Barbro Melgert, hoogleraar Respiratoire Immunologie van de Rijksuniversiteit Groningen komen de meeste microscopisch kleine stukjes plastic die we binnen krijgen van onze kleding. Niettemin: plastic is op het oog een fantastisch materiaal. Het is goedkoop om te maken en vrijwel overa...

Wie kent het niet: je komt toch met meer spullen uit de supermarkt dan op je lijstje had staan. Mensen maken regelmatig keuzes waarvan ze zich niet bewust zijn. Zelfs vaker dan ze denken, vertelt filosoof en ethicus Daphne Brandenburg van de Rijksuniversiteit Groningen. Dan is niet per se erg. Tenminste: zolang je uit vrije wil keuzes blijft maken, die hetzelfde zijn als wanneer je wél over die ke...

Journalistiek verandert niet zo snel als veel mensen denken, zegt universitair hoofddocent journalistiek Frank Harbers van de Rijksuniversiteit Groningen. Zo wordt al jaren gesproken over dé doorbraak van AI in de journalistiek, maar dit gebeurt slechts mondjesmaat. En dat is maar goed ook. Bedrijven veranderen slechts langzaam omdat ze anders niet meer herkend worden door hun publiek. Toch is de...

Een schrikbarend klein deel van de ecologisch waardevolle Waddenzee is in de theorie én in de praktijk echt goed beschermd tegen invloeden van de mens: maar twee procent. Verder vindt er wel bescherming plaats op papier, maar wordt die in de praktijk niet echt nageleefd, ziet marien ecoloog Kasper Meijer van de RUG. Hij bekeek voor zijn studie de zeebodem en het leven wat daar te vinden is. Hoe de...

Van het maken van brooddeeg tot het brouwen van bier, gisten zijn eencelligen met nuttige toepassingen. Toch zijn er ook gisten met eigenschappen die op het eerste oog wat minder handig zijn: zogenaamde killergisten. Zij kunnen giftige eiwitten produceren waarmee ze andere gisten in hun omgeving uitschakelen. Dat doen die gisten zodat concurrerende gisten worden uitgeschakeld, weet microbioloog Ri...

De Groningse familie Scholten was één van de meest invloedrijke families uit hun tijd, ruim honderd jaar geleden. Met de winst uit hun fabrieken – tot in Oekraïne aan toe - waren ze weldoeners in de stad. Willem Albert noemde zich een selfmade man, die zijn vermogen had opgebouwd door hard te werken. Maar hij kon dat niet alleen, weet geschiedenispromovendaMarieke Dwarswaard van de Rijksuniversite...

Leer je een tweede of zelfs derde taal, dan blijven je hersenen langer gezond, zegt hoogleraar Engelse taalkunde Merel Keijzer, die zich bezighoudt met tweetaligheid en dementie en dementiezorg voor mensen zonder Nederlandse achtergrond. Als je constant wisselt tussen talen, werken hersenen daar hard aan. En dan worden ze minder snel slecht. Tweetalige mensen lijken zelfs minder snel dementie te k...

Zowel mensen als andere diersoorten hebben conflicten. De manier waarop die conflicten ontstaan, verschilt niet zo gek veel tussen verschillende diersoorten en de mens, zegt Carsten de Dreu. Als hoogleraar fundamenten van samenwerking en sociale organisatie onderzoekt Carsten conflicten en groepsgedrag. Zowel mensen als dieren zien anderen als bedreiging, en zijn uit op eigenbelang. Maar waar mens...

Dat geluid een positieve werking op je kan hebben, is breed bekend. Wil je bijvoorbeeld dat je eten lekkerder smaakt? Zet een achtergrondmuziekje op, zoals lichte klassieke muziek of jazz.  Bepaalde geluidsgolven, de zogenaamde binaural beats, lijken er in de eerste studies zelfs voor te zorgen dat mensen minder pijn ervaren, zegt universitair docent onderwijsinnovatie Kirsten van den Bosch van de...

Industrieterrein Euvelgunne is één van de plekken in Groningen die het meest is aangepast aan het veranderende klimaat. Je zou het van zo'n betonnen vlakte niet meteen verwachten, maar op het terrein liggen niet alleen groene daken en regentuinen, maar ook minimaal zes greppels voor het regenwater, vertelt Floris Boogaard, lector ruimtelijke transformaties op het gebied van water aan de Hanze....

Toen hij bijna dertig jaar geleden op de computer met data aan de slag ging, stond de informatie nog op een cassettebandje, vertelt Wynand Alkema, lector data science aan de Hanze. Veel meer dan een half A4'tje aan data paste daar nog niet op. Tegenwoordig werkt Wynand voor één onderzoeksvraag met gemak aan miljoenen datapunten uit experimenten. Daar conclusies uittrekken, scheelt een hoop nieuwe...

Stuipen, waterzucht of grijsaardsversterving. Het zijn vreemde doodsoorzaken die je nu niet meer snel zult tegenkomen, maar die vroeger wel degelijk werden opgeschreven, vertelde medisch historicus Mayra Murkens van de Rijksuniversiteit Groningen in OOG op Wetenschap. Inmiddels is de medische wetenschap zo ver gevorderd dat we niet alleen beter de doodsoorzaak kunnen achterhalen, maar ook een aant...

Ben je blind of slechtziend, dan kun je in Nederland via de verzekering een blindengeleidehond krijgen. Voor honden die jonge mensen ondersteunen bij ernstigere psychische klachten geldt dat regelmatig niet, zegt orthopedagoog Steffie van der Steen van de Rijksuniversiteit Groningen. En dat terwijl zo'n assistentiehonden het leven van een jongere met bijvoorbeeld angsten flink kan verbeteren e...

Iedere Nederlander weet dat er elk moment op straat een fietser je pad kan kruisen. Toch gebeuren er nog ruim duizend geregistreerde ernstige fietsongelukken per jaar, zegt verkeerspsycholoog Frank Westerhuis van de Rijksuniversiteit Groningen. In hoeverre de elektrische fiets bijdraagt aan het aantal ongevallen, is dan weer niet duidelijk: daarvoor moet je niet kijken naar het totaal aantal ongev...

Over een paar jaar praten we wellicht niet meer met een politieagent als we een inbraak hebben gezien, maar met een AI-assistent. Dat is althans waar Laura Peters, universitair hoofddocent strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek naar doet. Dat gaat echter niet zomaar. Niet alleen moet een AI-assistent de juiste vragen kunnen stellen én moet het verhaal dat je tegen AI afsteekt uite...

Heb je een taalstoornis, dan beïnvloedt dat je leven behoorlijk, zegt Margreet Luinge, lector talig functioneren aan de Hanze. Mensen met een taalstoornis hebben een lager instroomniveau op scholen, zijn vaker teruggetrokken en hebben minder sociale relaties. Vaak wordt logopedie ingezet om de taalvaardigheid van mensen met een taalstoornis te verbeteren, maar dat is niet de hele oplossing. Commun...

We gebruiken het internet allemaal dagelijks. Maar wat doe je als je favoriete webpagina ineens van het internet verdwijnt? Kun je er dan helemaal niet meer bij, of is de pagina toch nog ergens te vinden? De kans bestaat dat de pagina in een internetarchief terug te vinden is. Susan Aasman, hoogleraar digital humanities aan de Rijksuniversiteit Groningen houdt zich bezig met dit soort archieven. W...

Hoewel Zuid-Amerika en het noordoosten van Nederland in behoorlijk wat opzichten van elkaar verschillen, hebben zij toch iets gemeenschappelijks: de plattelandscultuur. Maar wat is dé plattelandscultuur? En waardoor ontstaat die? Eén belangrijke eigenschap is de nadruk op de eigen cultuur, zegt Maarten Zwiers, docent regionale identiteit en geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zowel in...

Een groot deel van de Nederlandse bevolking heeft van last van een kleine nierbeschadiging. Daar merk je weinig van. Erger wordt het met een nierziekte: daar heeft zo'n twaalf procent van de bevolking mee te kampen. Zij krijgen bijvoorbeeld last van vermoeidheid, misselijkheid of moeten vaker plassen. Niet alleen te zout eten is de boosdoener, ook weet een gedeelte van de Nederlandse bevolking nie...

Van de kleefkracht van gekkopootjes tot de aerodynamica van vogelvleugels: voor uitvindingen halen onderzoekers regelmatig inspiratie uit de natuur. Zo ook voor zijde, een product dat normaal gesproken door de zijdespin wordt gemaakt. Maar niet in het laboratorium van Marleen Kamperman, hoogleraar polymeren aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij zet bacteriën aan het werk die het zijdeachtige mat...

Door nieuwe dingen te leren, wordt je gezonder ouder. Het helpt zelfs wat tegen Alzheimer. Belangrijk daarvoor is wel om actief nieuwe dingen te leren: achterover zitten om een lezing te volgen, heeft nauwelijks effect. Een gitaarcursus nemen of dansles nemen, werkt wel. Door te leren, vul je als het ware je cognitieve benzinetank aan, zegt Floor van den Berg. Ze was onderzoeker in de psycholinguï...

In acht jaar gooide rapper 2Pac zijn Amerikaanse accent volledig om. Rapte hij in 1988 nog volgens het monotone accent van de Oostkust, vlak voor zijn dood in 1996 was dat veranderd in de melodieuze spraak van de Westkust. Dat vertelt, Steven Gilbers hiphoponderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast produceert hij zelf ook hiphop als artiest. Wil je weten hoe je accentveranderingen i...

De huidige manier om te testen op tuberculose - een wereldwijd veel voorkomende dodelijke aandoening - is te duur en niet precies genoeg. Daarom ontwikkelt scheikundige Adri Minnaard van de Rijksuniversiteit Groningen samen met zijn collega's een alternatieve methode om te testen op tuberculose - sneller en goedkoper. Het was een proces van zeker twintig jaar, waarin Minnaard met collega's...

Zonneparken verschijnen de laatste jaren op steeds meer weilanden. Tot eind 2022 verscheen al zestig procent van de nieuwe parken op landbouwgrond. De overige parken verschijnen bijvoorbeeld op grasvelden, groenstroken langs wegen of op zandvlaktes.  Waar een zonnepark verschijnt, verdwijnen soorten zoals de kievit en veldleeuwerik. Maar er komen ook vele insecten, vlinders en vogels als de gele k...