Sterre en Planete

Die V2-vuurpyl wat deur die Duitsers in die Tweede Wêreldoorlog gebruik is, is die eerste vuurpyl wat suksesvol gebruik is. Jim Adams van Nasa praat oor aandrywingstelsels in die ruimte. Dis interessant om te hoor watter persentasie van die massa van ‘n vuurpyl, soos die Atlas, brandstof is wanneer dit afgevuur word.  Jim gesels ook die New Horizons-sending na Pluto toe die satelliet met gravitasi...

Die span kyk terug na ‘n paar belangrike ruimtegebeure die afgelope jaar, soos die suksesvolle Hayabusa 2-sending van Japan waartydens materiaal van die asteroïde Ryugu versamel is en suksesvol na die aarde teruggebring is. Nog ‘n belangrike gebeurtenis is dr. Japie van Zyl se dood, wat almal onkant gevang het.

Baassterrekyker Lafras Smit gesels saam oor die konjunksie van Jupiter en Saturnus wat op 21 Desember sy  maksimum bereik. Willie Koorts praat oor ‘n bielie van ‘n digitale kamera wat gebou word om in ‘n teleskoop te pas. Hy verduidelik ook hoe die CCD-beginsel werk wat in so ‘n kamera gebruik word.

Die konjunksie tussen Jupiter en Saturnus op 21 Desember trek baie aandag. Die span praat oor hierdie gebeurtenis wat elke paar honderd jaar plaasvind.  Kobus Olckers gesels oor die rol wat die Arecibo-teleskoop gespeel het om die Soho-sonsatelliet weer terug in sy baan te kry nadat die reaksiewiele per ongeluk afgeskakel is. En Lafras Smit vertel wat in die hemelruim te sien is in Desember.

Aandrywing in die ruimte raak al hoe meer ‘n kwessie soos ruimtetuie verder in die ruimte in beweeg. Jim Adams praat oor die rol wat kernkrag in die toekoms van ruimteverkenning kan speel. NASA het in die verlede reeds na verskeie opsies gekyk om kernkrag in te span. Een daarvan was die korrelbedreaktor wat in Suid-Afrika ontwikkel is.

Willie Koorts was op Sutherland betrokke by die oprigting van ‘n nuwe koepel met sy teleskoopbehuising. Hy verduidelik hoe waterpas die vloer moet wees om die teleskoop korrek te monteer. Daar is nuus oor die Arecibo-radioteleskoop in Puerto Rico wat die einde van sy lewe bereik het. Prof. Matie Hoffman beantwoord ‘n luisteraarsvraag oor ‘n waterstofwolk wat besig is om ons sterrestelsel te nader.

Wat is die verband tussen ‘n draaiende tol en die tolbeweging van die aarde? Ruimtewetenskaplikes het ‘n asteroïede gevind wat geheel en al uit metale saamgestel is. Op die aarde sal hierdie klip triljoene dollar werd wees. Daar is ook inligting oor die asteroïede, Apophis, wat die aarde moontlik oor ‘n paar dekades kan tref.

Kan ‘n ander satelliet dieselfde baan hê as die Internasionale ruimtestasie?  Daar is inligting oor kleiner sterrestelsels naby die melkweg. Kobus Olckers gesels oor hoëspoed partikels wat van die son af kom en moontlik skade aan satelliete kan aanrig.

Die span praat oor ’n proteïen wat in ‘n meteoriet gevind is.  Sou dit op lewe elders kan dui? Daar is ook meer inligting oor ‘n reuse ontploffing wat miljoene ligjare gelede in die ruimte plaasgevind het. En ‘n satelliet gaan opgestuur word om ander satelliete te gaan diens.

Die span praat oor water op die maan bespeur is met ‘n spesiale teleskoop wat in ‘n Boeing 747 gemonteer is, en die sending na die asteroïede, Bennu.  Jim Adams verduidelik waarom dit so belangrik is dat die asteroïede monsters wat op Bennu opgeskep is, nie tydens die terugvlug verlore gaan nie.  Hy praat ook oor die aard van die water op ons maan, en waarom dit nie vroeër opgemerk is nie.

NASA het die afgelope week hoofberigte oorheers toe die eerste Amerikaanse tuig op ‘n asteroïede neergestryk het.  Daar is ‘n antwoord op die vraag wat sal gebeur as ons susterstelsel, Andromeda, teen ons eie melkweg bots?  Daar is bewyse dat die twee stelsels stadig nader aan mekaar beweeg.  Een van die interessante brokkies inligting wat van die Voyager-satelliete af kom, is dat die digtheid van...

Sterrekunde in Suid-Afrika is 200 jaar oud.  Willie Koorts praat oor die vroeë geskiedenis van sterrekunde aan die suidpunt van Afrika.  Matie Hoffman verduidelik waarom ‘n swerwersplaneet sonder ‘n son in die ruimte kan ronddryf.  Daar is ook inligting oor waarom radiosterrekundiges kommer uitgespreek het oor die Starlink-satelliete van Elon Musk, waarvan daar al 653 gelanseer is.

Het jy al gewonder wat die mense in die Internasionale Ruimtestasie doen as hulle kleedkamer toe wil gaan? Die span praat oor 'n nuwe toilet wat op pad is na die ruimtestasie. Kobus Olckers verduidelik wat bedoel word as hy praat van 'n sonwind. Lafras Smit vertel watter sterre en planete in Oktober in die hemelruim te sien is, en wat bedoel word met Mars is in opposisie.

Jim Adams, die voormalige adjunktegniesedirekteur van NASA gaan van nou af elke eerste Sondag van die maand aan die program deelneem. Hy vertel hoe hy in ruimte-ingenieurswese beland het en oor watter sendings hy beheer gehad het. Hy praat ook oor die Osiris-Rex sending waartydens 'n tuig in November op die asteroïede, Bennu, materiaal sal versamel om terug te bring aarde toe. Die ander spanlede i...

Kobus Olckers kyk na die ruimteweervoorspelling. Daar is 'n bespreking na aanleiding van 'n luisteraarsvraag oor hoe paralaks in die ruimte gebruik word om afstand te bepaal. Die kwessie of die ruimte 'n absolute vakuum is, word ook bespreek.

Die ontdekking van moontlike lewe op ons buurplaneet, Venus, het ruimtekundiges opgewonde gemaak. Teleskope maak deesdae van CCD-tegnologie gebruik om beelde uit die ruimte te registreer. 'n Reuse CCD-kamera sal binnekort in 'n teleskoop in Chili geinstalleer word. Die kamera se sensor het 'n grootte van 3,200 megapixels.

As mens snags opkyk na die sterrehemel, lyk alles kalm en rustig, maar eintlik kan die ruimte 'n rowwe plek wees. Een van die verskynsels wat die Aarde bedreig, is magnetiese storms. In die verlede was daar twee sulke storms wat opspraak verwek het. Die storm in 1859, bekend as die Carrington-voorval, het groot dele van die VSA en Europa sonder krag gelaat. Meer onlangs het 'n storm Quebec in Kana...

Die dood van een van Sterre en Planete se spanlede, dr. Japie van Zyl, het wye reaksie uitgelok en wys hoe geliefd hy in Suid-Afrika was. In hierdie aflewering kyk ons na die mens Japie van Zyl. Daar is 'n gesprek met die persoon by Caltech en JPL, prof. Charles Elachi, wat daarvoor verantwoordelik was dat Japie na die VSA verhuis en 'n loopbaan daar begin het. Jim Adams van Nasa, wat saam met Jap...

Een van Sterre en Planete se spanlede, dr. Japie van Zyl, is in Pasadena, Kalifornië in die VSA oorlede. Ons doen ‘n kort huldeblyk aan die geliefde Japie van Zyl. In ander ruimtesake gesels die span oor ‘n paar luisteraarsbriewe en foutiewe opvattings wat mense het. Daar is ook aanduidings dat die maan stadigaan besig is om weg te beweeg van die aarde af. Die bevinding is gemaak met behulp van la...

Magda Streicher van Polokwane het saam met Clyde Foster 'n besondere toekenning van die Suid-Afrikaanse Amateur Sterrekunde Vereniging gekry. Ons praat met Magda oor haar werk, en waarom sy in sterstringe spesialiseer. Daar is ook nuus oor die ster, Betelgeuse, wat die afgelope maande tekens van verdowwing getoon het. Sterrekundiges het nou ontdek wat die rede daarvoor is. Betelgeuse is een van gr...

Hoe vergelyk die ontploffing wat in 2013 deur 'n meteoor bokant Cheljabinks in Rusland gemaak is met die Beiroet-ontploffing? Daar is ook 'n vraag oor hoe die maan deur die jaar skuif. Elon Musk se maatskappy, Space X, is steeds besig om die Starlink-satellietnetwerk uit te brei. Sterrekykers het al begin kla omdat hierdie formasie satelliete hulle sterrekykaktiwiteite beïnvloed. Willie Koorts ver...

Hoe oud is die son? Kobus Olckers verduidelik hoe die ouderdom van 'n ster gemeet word. Daar was ook 'n luisteraarsvraag oor die noorderligte wat tydens hulle besoek aan Noorweë toe nie so spesiaal was nie. Kobus verduidelik ook wat die verskil is tussen die Solar Dynamic Observatory en die Parker-satelliet. En Lafras Smit is op sy pos met inligting oor wat in Augustus in die hemelruim te sien is.

Is daar 'n internasionale verdrag wat bepaal waar tuie op Mars kan land? Dit is een van die vrae wat dr. Japie van Zyl beantwoord. Hy praat ook oor hoe problematies dit is om uit te werk waar 'n tuig moet land. Dr. van Zyl het ook 'n hand gehad in drie projekte wat deel is van die Perseverance-sending na Mars.

Die komeet, Neowise, het ruimtebelangstellendes in die noordelike halfrond gaande gehad. Ongelukkig het ons in die suide nie die voorreg gehad om hierdie aanskoulike verskynsel te sien nie. Maar daar is darem 'n troos dat Suid-Afrikaners in die volgende dae die komeet vroegaand in die noordweste, laag op die horison, sal kan sien. Die span gesels ook oor die vraag waar die middelpunt van ons sonne...

Suider-Afrikaans gebore wetenskaplikes en sterrekundiges het al hulle merk gemaak op die gebied van ruimteverkenning, soos die amateursterrekundige John Bennet, na wie die Bennetkomeet vernoem is. Daar is ook dr. Japie van Zyl, voorheen van JPL, wat 'n leidende rol gespeel het in die Amerikaanse ruimteprogram. Heel onlangs het 'n amateursterrekundige van Centurion, Clyde Foster, 'n verskynsel op J...