Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

भूमन् कायेन वाचा मुहुरपि मनसा त्वद्बलप्रेरितात्मा यद्यत् कुर्वे समस्तं तदिह परतरे त्वय्यसावर्पयामि । जात्यापीह श्वपाकस्त्वयि निहितमन:कर्मवागिन्द्रियार्थ- प्राणो विश्वं पुनीते न तु विमुखमनास्त्वत्पदाद्विप्रवर्य: ॥२॥ भूमन् O Supreme Being! कायेन वाचा by body and speech मुहु:-अपि मनसा again also by mind त्वत्-बल-प्रेरित-आत्मा with Thy power prompted my soul यत्-यत् कुर्वे what what( it)does समस्तं तत...

श्रीकृष्ण त्वत्पदोपासनमभयतमं बद्धमिथ्यार्थदृष्टे- र्मर्त्यस्यार्तस्य मन्ये व्यपसरति भयं येन सर्वात्मनैव । यत्तावत् त्वत्प्रणीतानिह भजनविधीनास्थितो मोहमार्गे धावन्नप्यावृताक्ष: स्खलति न कुहचिद्देवदेवाखिलात्मन् ॥१॥ श्री कृष्ण O Lord Krishna! त्वत्-पद-उपासनम्- Thy feets worship अभयतमम् most fearless बद्ध-मिथ्या-अर्थ-दृष्टे:- (for those) bound by false material things looking for मर्त्यस्य-आर्तस्य मन्...

यत् किञ्चिदप्यविदुषाऽपि विभो मयोक्तं तन्मन्त्रशास्त्रवचनाद्यभिदृष्टमेव । व्यासोक्तिसारमयभागवतोपगीत क्लेशान् विधूय कुरु भक्तिभरं परात्मन् ॥११॥ यत्-किञ्चित्-अपि- what little even अविदुषा-अपि by (me) the ignorant, though विभो मया-उक्तं O Lord! By me is said तत्-मन्त्रशास्त्र-वचनादि- that expounded in Mantra Shaastra statements अभिदृष्टम्-एव is in accordance (to that) only व्यास-उक्ति-सार-मय- all Vyaa...

भूतार्थकीर्तिरनुवादविरुद्धवादौ त्रेधार्थवादगतय: खलु रोचनार्था: । स्कान्दादिकेषु बहवोऽत्र विरुद्धवादा- स्त्वत्तामसत्वपरिभूत्युपशिक्षणाद्या: ॥१०॥ भूत-अर्थ-कीर्ति:- existing facts exaggeration अनुवाद-विरुद्ध-वादौ in accordance with experience, and contrary to experience, these two methods, त्रेधा-अर्थ-वाद-गतय: (in all) these three are the modes (of Arthavaada) खलु रोचन-अर्था: indeed (they are to make...

ये स्वप्रकृत्यनुगुणा गिरिशं भजन्ते तेषां फलं हि दृढयैव तदीयभक्त्या। व्यासो हि तेन कृतवानधिकारिहेतो: स्कन्दादिकेषु तव हानिवचोऽर्थवादै: ॥९॥ ये स्व-प्रकृति-अनुगुणा those who by their natural inclination worship Shiva गिरिशं भजन्ते worship Shiva तेषां फलं हि दृढया-एव for them the results are by firmness only तदीय-भक्त्या in their devotion व्यास:-हि तेन कृतवान्- sage Vyaasa himself has asserted अधिकार-...

यत् ब्राह्मकल्प इह भागवतद्वितीय- स्कन्धोदितं वपुरनावृतमीश धात्रे । तस्यैव नाम हरिशर्वमुखं जगाद श्रीमाधव: शिवपरोऽपि पुराणसारे ॥८॥ यत् ब्राह्मकल्प इह that which in the Braahmakalpa, here, भागवत-द्वितीय-स्कन्ध-उदितं (and) in the second Skanda of Bhaagavata, narrated वपु:-अनावृतम्- that form, revealed ईश धात्रे O Lord! For Brahamaa तस्य-एव नाम that form's, alone, name हरि-शर्व-मुखं Hari, Shiva etc., ज...

समस्तसारे च पुराणसङ्ग्रहे विसंशयं त्वन्महिमैव वर्ण्यते । त्रिमूर्तियुक्सत्यपदत्रिभागत: परं पदं ते कथितं न शूलिन: ॥७॥ समस्त-सारे and inclusive of all the gist च पुराण-सङ्ग्रहे in Puraana Sangraha विसंशयं unequivocally (without doubt) त्वत्-महिमा-एव वर्ण्यते Thy supreme greatness alone is described त्रिमूर्ति-युक्- the Trinity containing सत्यपद-त्रिभागत: परं the Satyaloka in three parts, transcendin...

मूर्तित्रयातिगमुवाच च मन्त्रशास्त्र- स्यादौ कलायसुषमं सकलेश्वरं त्वाम् । ध्यानं च निष्कलमसौ प्रणवे खलूक्त्वा त्वामेव तत्र सकलं निजगाद नान्यम् ॥६॥ मूर्ति-त्रय-अतिगम्- the Trinity transcending उवाच च मन्त्र-शास्त्रस्य-आदौ and (he) said, in the beginning of the Mantra Shastra कलाय-सुषमम् beautiful as the Kalaaya flower (blue lily) सकल-ईश्वरं त्वाम् the Lord of all, Thee ध्यानं च निष्कलम्- and meditat...

श्रीशङ्करोऽपि भगवान् सकलेषु ताव- त्त्वामेव मानयति यो न हि पक्षपाती । त्वन्निष्ठमेव स हि नामसहस्रकादि व्याख्यात् भवत्स्तुतिपरश्च गतिं गतोऽन्ते ॥५॥ श्री शङ्कर:-अपि The great Shakaraachaarya also भगवान् the Bhagavatpaada, सकलेषु तावत्- among all the Sakala forms, then, त्वाम्-एव मानयति to Thee alone gives honour य:-न हि पक्षपाती who does not favour anyone त्वत्-निष्ठम्-एव to Thee referring to, alone...

तं च त्रिमूर्त्यतिगतं परपूरुषं त्वां शर्वात्मनापि खलु सर्वमयत्वहेतो: । शंसन्त्युपासनविधौ तदपि स्वतस्तु त्वद्रूपमित्यतिदृढं बहु न: प्रमाणम् ॥४॥ तं च त्रिमूर्ति-अतिगतं and Him, the Trimurtis transcending परपूरुषं त्वां the Supreme Being Thee शर्व-आत्मना-अपि in Shiva's form also खलु indeed सर्वमयत्व-हेतो: encompassing the essence of all, because of (this) शंसन्ति-उपासन-विधौ describe in the worshippin...

तत्रापि सात्त्विकतनुं तव विष्णुमाहु- र्धाता तु सत्त्वविरलो रजसैव पूर्ण: । सत्त्वोत्कटत्वमपि चास्ति तमोविकार- चेष्टादिकञ्च तव शङ्करनाम्नि मूर्तौ ॥३॥ तत्र-अपि there also सात्त्विक-तनुं तव the Saatvic form of Thee विष्णुम्-आहु:- Vishnu is called धाता तु Brahmaa indeed सत्त्व-विरल:- (with) Sattva sparse रजसा-एव पूर्ण: and Rajas only is full सत्त्व-उत्कटत्वम्-अपि Sattva in full measure, though च-अस्ति...

मूर्तित्रयेश्वरसदाशिवपञ्चकं यत् प्राहु: परात्मवपुरेव सदाशिवोऽस्मिन् । तत्रेश्वरस्तु स विकुण्ठपदस्त्वमेव त्रित्वं पुनर्भजसि सत्यपदे त्रिभागे ॥२॥ मूर्ति-त्रय-ईश्वर- the Trimurti Ishwara and सदाशिव-पञ्चकं Sadaashiva (are the) five aspects यत् प्राहु: which is said (by the Shaivaas) परात्म-वपु:-एव the Supreme Being alone (Thou) सदाशिव:-अस्मिन् as Sadaashiva,here, तत्र-ईश्वर:-तु स and there the Ishwara...

वृकभृगुमुनिमोहिन्यम्बरीषादिवृत्ते- ष्वयि तव हि महत्त्वं सर्वशर्वादिजैत्रम् । स्थितमिह परमात्मन् निष्कलार्वागभिन्नं किमपि यदवभातं तद्धि रूपं तवैव ॥१॥ वृक-भृगुमुनि- Vrikaasura, sage Bhrigu मोहिनी-अम्बरीष- (and Thy incarnation as) Mohini and Ambareesh आदि-वृत्तेषु-अयि etc., (in these) episodes, O Thou! तव हि महत्त्वं Thy majesty only सर्व-शर्व-आदि-जैत्रम् (above) all others, including Shiva, supersed...

जगत्सृष्ट्यादौ त्वां निगमनिवहैर्वन्दिभिरिव स्तुतं विष्णो सच्चित्परमरसनिर्द्वैतवपुषम् । परात्मानं भूमन् पशुपवनिताभाग्यनिवहं परितापश्रान्त्यै पवनपुरवासिन् परिभजे ॥१०॥ जगत्-सृष्टि-आदौ the universe's creation in the beginning of त्वां निगम-निवहै:- to Thee by the Vedas altogether वन्दिभि:-इव as by the minstrels as (in a king's court) स्तुतं विष्णो praised O Vishnu! सत्-चित्-परम-रस- Pure Consciousness H...

निश्चित्य ते च सुदृढं त्वयि बद्धभावा: सारस्वता मुनिवरा दधिरे विमोक्षम् । त्वामेवमच्युत पुनश्च्युतिदोषहीनं सत्त्वोच्चयैकतनुमेव वयं भजाम: ॥९॥ निश्चित्य ते च and having decided they सुदृढं त्वयि firmly in Thee बद्धभावा: anchoring devotion सारस्वता:-मुनिवरा:- residing near the river Saraswati, the great sages दधिरे विमोक्षम् attained liberation त्वाम्-एवम्-अच्युत to Thee, thus, O Changeless One! पुन:-...

सुप्तं रमाङ्कभुवि पङ्कजलोचनं त्वां विप्रे विनिघ्नति पदेन मुदोत्थितस्त्वम् । सर्वं क्षमस्व मुनिवर्य भवेत् सदा मे त्वत्पादचिन्हमिह भूषणमित्यवादी: ॥८॥ सुप्तं रमा-अङ्क-भुवि sleeping on Laxmi's lap पङ्कजलोचनं त्वां lotus eyed Thee विप्रे विनिघ्नति पदेन when the sage hit by foot मुदा-उत्थित:-त्वम् happily getting up Thou सर्वं क्षमस्व मुनिवर्य everything forgive O great sage भवेत् सदा मे will be always...

भृगुं किल सरस्वतीनिकटवासिनस्तापसा- स्त्रिमूर्तिषु समादिशन्नधिकसत्त्वतां वेदितुम् । अयं पुनरनादरादुदितरुद्धरोषे विधौ हरेऽपि च जिहिंसिषौ गिरिजया धृते त्वामगात् ॥७॥ भृगुं किल Bhrigu indeed सरस्वती-निकट-वासिन:- living near (the river) Saraswati तापसा:- the ascetics त्रि-मूर्तिषु among the Trinity समादिशन्- instructed (Bhrigu) अधिक-सत्त्वतां वेदितुं to know who is more inclined towards Saatvic gunas अय...

भद्रं ते शाकुनेय भ्रमसि किमधुना त्वं पिशाचस्य वाचा सन्देहश्चेन्मदुक्तौ तव किमु न करोष्यङ्गुलीमङ्गमौलौ । इत्थं त्वद्वाक्यमूढ: शिरसि कृतकर: सोऽपतच्छिन्नपातं भ्रंशो ह्येवं परोपासितुरपि च गति: शूलिनोऽपि त्वमेव ॥६॥ भद्रं ते शाकुनेय hail to you O son of Shakuni! भ्रमसि किं अधुना त्वं (why are) running about now you पिशाचस्य वाचा on a ghost's words सन्देह:-चेत्-मत्-उक्तौ doubt if there is in my words तव...

मोक्तारं बन्धमुक्तो हरिणपतिरिव प्राद्रवत्सोऽथ रुद्रं दैत्यात् भीत्या स्म देवो दिशि दिशि वलते पृष्ठतो दत्तदृष्टि: । तूष्णीके सर्वलोके तव पदमधिरोक्ष्यन्तमुद्वीक्ष्य शर्वं दूरादेवाग्रतस्त्वं पटुवटुवपुषा तस्थिषे दानवाय ॥५॥ मोक्तारं the one who releases बन्ध-मुक्त: from bondage released हरिणपति:-इव a lion as if प्राद्रवत्-स-अथ रुद्रं rushed he then towards Shiva दैत्यात् भीत्या स्म by the Asura afraid...

तपस्तप्त्वा घोरं स खलु कुपित: सप्तमदिने शिर: छित्वा सद्य: पुरहरमुपस्थाप्य पुरत: । अतिक्षुद्रं रौद्रं शिरसि करदानेन निधनं जगन्नाथाद्वव्रे भवति विमुखानां क्व शुभधी: ॥४॥ तप:-तप्त्वा घोरं penance practicing very severe स खलु कुपित: he indeed in great anger सप्तम-दिने on the seventh day शिर: छित्वा (his) head cutting off सद्य: पुरहरम्- immediately Shiva उपस्थाप्य पुरत: making to appear in front अतिक्षु...

शकुनिज: स तु नारदमेकदा त्वरिततोषमपृच्छदधीश्वरम् । स च दिदेश गिरीशमुपासितुं न तु भवन्तमबन्धुमसाधुषु ॥३॥ शकुनिज: स the son of Shakuni, he (Vrikaasura) तु नारदम्-एकदा indeed to Naarada once त्वरित-तोषम्-अपृच्छत्- soon pleased asked (about) अधीश्वरम् the Deity स च दिदेश and he indicated गिरीशम्-उपासितुं Shiva to worship न तु भवन्तम्- (and) not indeed Thee अबन्धुम्-असाधुषु (who are) non supportive towa...

सद्य: प्रसादरुषितान् विधिशङ्करादीन् केचिद्विभो निजगुणानुगुणं भजन्त: । भ्रष्टा भवन्ति बत कष्टमदीर्घदृष्ट्या स्पष्टं वृकासुर उदाहरणं किलास्मिन् ॥२॥ सद्य: प्रसाद-रुषितान् quickly pleased and angered विधि-शङ्कर-आदीन् Brahmaa Shiva and others केचित्-विभो some people O Lord! निज-गुण-अनुगुणम् in their own nature's accordance भजन्त: worshipping भ्रष्टा:-भवन्ति disgrace attain to बत कष्टम्- alas unfortunat...

माजाने जाने यदिह तव भक्तेषु विभवो न सद्यस्सम्पद्यस्तदिह मदकृत्त्वादशमिनाम् । प्रशान्तिं कृत्वैव प्रदिशसि तत: काममखिलं प्रशान्तेषु क्षिप्रं न खलु भवदीये च्युतिकथा ॥१॥ रमाजाने O Consort of Laxmi (Ramaa) जाने यत्-इह I know that here तव भक्तेषु विभव: to Thy devotees prosperity न सद्य:-सम्पद्य:- does not quickly come तत्-इह that (prosperity) here मद-कृत्त्वात्- (because is) pride generating अशमिनाम् of...

स रत्नशालासु वसन्नपि स्वयं समुन्नमद्भक्तिभरोऽमृतं ययौ । त्वमेवमापूरितभक्तवाञ्छितो मरुत्पुराधीश हरस्व मे गदान् ॥१०॥ स रत्न-शालासु he in the gem studded building वसन्-अपि स्वयं residing though, himself समुन्नमद्-भक्ति-भर:- incessantly growing devotion, full of it अमृतं ययौ liberation attained त्वम्-एवम्-आपूरित- Thou in this manner fulfilled भक्त-वाञ्छित: the devotees' desires मरुत्पुराधीश O Lord of...

किं मार्गविभ्रंश इति भ्रंमन् क्षणं गृहं प्रविष्ट: स ददर्श वल्लभाम् । सखीपरीतां मणिहेमभूषितां बुबोध च त्वत्करुणां महाद्भुताम् ॥९॥ किं मार्ग-विभ्रंश what is the way lost इति भ्रंमन् क्षणं thus wondering for a moment गृहं प्रविष्ट: the house entering स ददर्श वल्लभाम् he saw his wife सखी-परीतां by ladies in waiting surrounded मणि-हेम-भूषितां with gems and gold ornaments adorned बुबोध च realised also त...