Nārāyaṇīyaṃ - Learn to Chant

भूषासु स्वर्णवद्वा जगति घटशरावादिके मृत्तिकाव- त्तत्त्वे सञ्चिन्त्यमाने स्फुरति तदधुनाप्यद्वितीयं वपुस्ते । स्वप्नद्रष्टु: प्रबोधे तिमिरलयविधौ जीर्णरज्जोश्च यद्व- द्विद्यालाभे तथैव स्फुटमपि विकसेत् कृष्ण तस्मै नमस्ते ॥७॥ भूषासु स्वर्ण-वत्-वा in ornaments like gold,or जगति घट-शराव-आदिके in the universe, in earthen pots and vessels etc., मृत्तिकावत्- clay like तत्त्वे सञ्चिन्त्यमाने in the nature of...

सत्त्वेनासत्तया वा न च खलु सदसत्त्वेन निर्वाच्यरूपा धत्ते यासावविद्या गुणफणिमतिवद्विश्वदृश्यावभासम् । विद्यात्वं सैव याता श्रुतिवचनलवैर्यत्कृपास्यन्दलाभे संसारारण्यसद्यस्त्रुटनपरशुतामेति तस्मै नमस्ते ॥६॥ सत्त्वेन-असत्तया वा by existing or non existing न च खलु सदसत्त्वेन and not indeed by (both) existing and nonexisting निर्वाच्यरूपा धत्ते inexplicable causes या-असौ-अविद्या which this Avidyaa (igno...

शब्दब्रह्मेति कर्मेत्यणुरिति भगवन् काल इत्यालपन्ति त्वामेकं विश्वहेतुं सकलमयतया सर्वथा कल्प्यमानम् । वेदान्तैर्यत्तु गीतं पुरुषपरचिदात्माभिधं तत्तु तत्त्वं प्रेक्षामात्रेण मूलप्रकृतिविकृतिकृत् कृष्ण तस्मै नमस्ते ॥५॥ शब्द-ब्रह्म-इति Primeval Sound, as कर्म-इति-अणु-इति Karma as, as Atom, भगवन् Lord! काल इति-आलपन्ति as time, thus speak of त्वाम्-एकं विश्व-हेतुं Thou one only cause of the universe सकल...

मायायां बिम्बितस्त्वं सृजसि महदहङ्कारतन्मात्रभेदै- र्भूतग्रामेन्द्रियाद्यैरपि सकलजगत्स्वप्नसङ्कल्पकल्पम् । भूय: संहृत्य सर्वं कमठ इव पदान्यात्मना कालशक्त्या गम्भीरे जायमाने तमसि वितिमिरो भासि तस्मै नमस्ते ॥४॥ मायायां बिम्बित:-त्वं in Maayaa reflected Thou सृजसि महत्-अहङ्कार- do project Mahat, Ahankaara तन्मात्र-भेदै:- the (five) Tanmaatraas, different भूत-ग्राम-इन्द्रिय-आद्यै:-अपि the elements' gr...

नो तिर्यञ्चन्न मर्त्यं न च सुरमसुरं न स्त्रियं नो पुंमांसं न द्रव्यं कर्म जातिं गुणमपि सदसद्वापि ते रूपमाहु: । शिष्टं यत् स्यान्निषेधे सति निगमशतैर्लक्षणावृत्तितस्तत् कृच्छ्रेणावेद्यमानं परमसुखमयं भाति तस्मै नमस्ते ॥३॥ नो तिर्यञ्चम्-न मर्त्यं not bird or animal nor human being न च सुरम्-असुरम् and not god or demon न स्त्रियं नो पुंमांसं not a woman or a man न द्रव्यं कर्म जातिं not a substance, fu...

जन्माथो कर्म नाम स्फुटमिह गुणदोषादिकं वा न यस्मिन् लोकानामूतये य: स्वयमनुभजते तानि मायानुसारी । विभ्रच्छक्तीररूपोऽपि च बहुतररूपोऽवभात्यद्भुतात्मा तस्मै कैवल्यधाम्ने पररसपरिपूर्णाय विष्णो नमस्ते ॥२॥ जन्म-अथ: कर्म नाम birth, then activity certainly स्फुटम्-इह clearly here गुण-दोष-आदिकं (comprising of) of Gunas' faults etc., वा न यस्मिन् or in whom (there is) लोकानाम्-ऊतये for the world's protection...

यस्मिन्नेतद्विभातं यत इदमभवद्येन चेदं य एत- द्योऽस्मादुत्तीर्णरूप: खलु सकलमिदं भासितं यस्य भासा । यो वाचां दूरदूरे पुनरपि मनसां यस्य देवा मुनीन्द्रा: नो विद्युस्तत्त्वरूपं किमु पुनरपरे कृष्ण तस्मै नमस्ते ॥१॥ यस्मिन्-एतत्-विभातं on which (base) this (universe) is manifested यत:-इदम्-अभवत्- from which this (universe) became येन च-इदं य एतत्- with which (into which) it merges, which itself is this (u...

त्र्यंशेस्मिन् सत्यलोके विधिहरिपुरभिन्मन्दिराण्यूर्ध्वमूर्ध्वं तेभोऽप्यूर्ध्वं तु मायाविकृतिविरहितो भाति वैकुण्ठलोक: । तत्र त्वं कारणाम्भस्यपि पशुपकुले शुद्धसत्त्वैकरूपी सच्चित्ब्रह्माद्वयात्मा पवनपुरपते पाहि मां सर्वरोगात् ॥१०॥ त्र्यंशे-अस्मिन् सत्यलोके in three parts in this Satyaloka विधि-हर-पुरभित्- Brahamaa Vishnu and Shiva मन्दिराणि-ऊर्ध्वम्-ऊर्ध्वं abodes one above the other तेभ्य:-अपि-ऊर्ध...

गौर्या सार्धं तदग्रे पुरभिदथ गतस्त्वत्प्रियप्रेक्षणार्थी सिद्धानेवास्य दत्वा स्वयमयमजरामृत्युतादीन् गतोऽभूत् । एवं त्वत्सेवयैव स्मररिपुरपि स प्रीयते येन तस्मा- न्मूर्तित्रय्यात्मकस्त्वं ननु सकलनियन्तेति सुव्यक्तमासीत् ॥९॥ गौर्या सार्धं with Gauri तत्-अग्रे पुरभित्-अथ in front of him Shiva then गत:-त्वत्-प्रिय-प्रेक्षण-अर्थी went, Thy devotee to see wanting सिद्धान्-एव-अस्य acquired already by him...

दृष्ट्वा त्वां हृष्टरोमा त्वरितमुपगत: स्प्रष्टुकामो मुनीन्द्र: श्वासेनान्तर्निविष्ट: पुनरिह सकलं दृष्टवान् विष्टपौघम् । भूयोऽपि श्वासवातैर्बहिरनुपतितो वीक्षितस्त्वत्कटाक्षै- र्मोदादाश्लेष्टुकामस्त्वयि पिहिततनौ स्वाश्रमे प्राग्वदासीत् ॥८॥ दृष्ट्वा त्वाम् seeing Thee हृष्ट-रोमा full of horripilation त्वरितम्-उपगत: hastily reaching स्प्रष्टु-काम: मुनीन्द्र: to touch,wanting, the sage श्वासेन-अन्त:-नि...

याते त्वय्याशु वाताकुलजलदगलत्तोयपूर्णातिघूर्णत्- सप्तार्णोराशिमग्ने जगति स तु जले सम्भ्रमन् वर्षकोटी: । दीन: प्रैक्षिष्ट दूरे वटदलशयनं कञ्चिदाश्चर्यबालं त्वामेव श्यामलाङ्गं वदनसरसिजन्यस्तपादाङ्गुलीकम् ॥७॥ याते त्वयि-आशु as Thou left, soon वात-आकुल- the winds were highly disturbed जलद-गलत्- (by them) the clouds broke loose तोय-पूर्ण-अति-घूर्णत्- full of water and full of turmoil सप्त-अर्णो-राशि-मग्...

प्रीत्या नारायणाख्यस्त्वमथ नरसख: प्राप्तवानस्य पार्श्वं तुष्ट्या तोष्टूयमान: स तु विविधवरैर्लोभितो नानुमेने । द्रष्टुं माय़ां त्वदीयां किल पुनरवृणोद्भक्तितृप्तान्तरात्मा मायादु:खानभिज्ञस्तदपि मृगयते नूनमाश्चर्यहेतो: ॥६॥ प्रीत्या नारायण-आख्य:- being pleased, called Naaraayana त्वम्-अथ नरसख: Thou then with Nara as friend प्राप्तवान्-अस्य पार्श्वं reached to his nearness तुष्ट्या तोष्टूयमान: highly jo...

मार्कण्डेयश्चिरायु: स खलु पुनरपि त्वत्पर: पुष्पभद्रा- तीरे निन्ये तपस्यन्नतुलसुखरति: षट् तु मन्वन्तराणि । देवेन्द्र: सप्तमस्तं सुरयुवतिमरुन्मन्मथैर्मोहयिष्यन् योगोष्मप्लुष्यमाणैर्न तु पुनरशकत्त्वज्जनं निर्जयेत् क: ॥५॥ मार्कण्डेय:-चिर-आयु: Maarkandeya, ever living स खलु पुन:-अपि त्वत्-पर: he indeed again also towards Thee inclined पुष्पभद्रा-तीरे तपस्यन्- on the banks of Pushpabhadraa (river) medit...

तं चैनं भक्तियोगं द्रढयितुमयि मे साध्यमारोग्यमायु- र्दिष्ट्या तत्रापि सेव्यं तव चरणमहो भेषजायेव दुग्धम् । मार्कण्डेयो हि पूर्वं गणकनिगदितद्वादशाब्दायुरुच्चै: सेवित्वा वत्सरं त्वां तव भटनिवहैर्द्रावयामास मृत्युम् ॥४॥ तं च-एनं भक्ति-योगं and that this Bhakti Yoga द्रढयितुम्-अयि to be firmly established, O Thou! मे साध्यम्- by me is to be pursued आरोग्यम्-आयु:- good health and long life दिष्ट्या तत्र...

त्वद्भावो यावदेषु स्फुरति न विशदं तावदेवं ह्युपास्तिं कुर्वन्नैकात्म्यबोधे झटिति विकसति त्वन्मयोऽहं चरेयम् । त्वद्धर्मस्यास्य तावत् किमपि न भगवन् प्रस्तुतस्य प्रणाश- स्तस्मात्सर्वात्मनैव प्रदिश मम विभो भक्तिमार्गं मनोज्ञम् ॥३॥ त्वत्-भाव: यावत्- Thy-ness, until एषु स्फुरति न विशदं in all these, does no manifest clearly तावत्-एवं हि-उपास्तिं till then in this way only worship कुर्वन्-ऐकात्म्य-बोधे d...

त्वय्येव न्यस्तचित्त: सुखमयि विचरन् सर्वचेष्टास्त्वदर्थं त्वद्भक्तै: सेव्यमानानपि चरितचरानाश्रयन् पुण्यदेशान् । दस्यौ विप्रे मृगादिष्वपि च सममतिर्मुच्यमानावमान- स्पर्धासूयादिदोष: सततमखिलभूतेषु संपूजये त्वाम् ॥२॥ त्वयि-एव न्यस्त-चित्त: in Thee alone (with) fixed mind सुखम्-अयि विचरन् happily, O Thou! Living सर्व-चेष्टा:-त्वत्-अर्थं all actions to Thee dedicated त्वत्-भक्तै: सेव्यमानान्-अपि by Thy d...

त्रैगुण्याद्भिन्नरूपं भवति हि भुवने हीनमध्योत्तमं यत् ज्ञानं श्रद्धा च कर्ता वसतिरपि सुखं कर्म चाहारभेदा: । त्वत्क्षेत्रत्वन्निषेवादि तु यदिह पुनस्त्वत्परं तत्तु सर्वं प्राहुर्नैगुण्यनिष्ठं तदनुभजनतो मङ्क्षु सिद्धो भवेयम् ॥१॥ त्रैगुण्यात्-भिन्न-रूपं because of the three gunas, different kinds भवति हि भुवने are indeed there, in this world हीन-मध्य-उत्तमं यत् low, middle and high, that ज्ञानं श्रद्ध...

ऐल: प्रागुर्वशीं प्रत्यतिविवशमना: सेवमानश्चिरं तां गाढं निर्विद्य भूयो युवतिसुखमिदं क्षुद्रमेवेति गायन् । त्वद्भक्तिं प्राप्य पूर्ण: सुखतरमचरत्तद्वदुद्धूतसङ्गं भक्तोत्तंसं क्रिया मां पवनपुरपते हन्त मे रुन्धि रोगान् ॥१०॥ ऐल: प्राक्-उर्वशीं King Pururavas (son of Ilaa) long ago, (towards) Urvashi प्रति-अति-विवशमना: towards greatly infatuated सेवमान:-चिरं तां enjoying her company for long गाढं निर्वि...

कश्चित् क्लेशार्जितार्थक्षयविमलमतिर्नुद्यमानो जनौघै: प्रागेवं प्राह विप्रो न खलु मम जन: कालकर्मग्रहा वा। चेतो मे दु:खहेतुस्तदिह गुणगणं भावयत्सर्वकारी- त्युक्त्वा शान्तो गतस्त्वां मम च कुरु विभो तादृशी चित्तशान्तिम् ॥९॥ कश्चित् क्लेश-अर्जित- some one, with hard work earned अर्थ-क्षय-विमल-मति:- money, losing it, the pure minded नुद्यमान: जनौघै: being pestered by the populace प्राक्-एवं प्राह विप्र:...

निर्विण्ण: कर्ममार्गे खलु विषमतमे त्वत्कथादौ च गाढं जातश्रद्धोऽपि कामानयि भुवनपते नैव शक्नोमि हातुम् । तद्भूयो निश्चयेन त्वयि निहितमना दोषबुद्ध्या भजंस्तान् पुष्णीयां भक्तिमेव त्वयि हृदयगते मङ्क्षु नङ्क्ष्यन्ति सङ्गा: ॥८॥ निर्विण्ण: कर्ममार्गे disinterested in the path of Vedic rituals खलु विषमतमे indeed most difficult त्वत्-कथा-आदौ च and in Thy stories, narrations etc., गाढं जात-श्रद्ध:-अपि firml...

ज्ञानायैवातियत्नं मुनिरपवदते ब्रह्मतत्त्वं तु शृण्वन् गाढं त्वत्पादभक्तिं शरणमयति यस्तस्य मुक्ति: कराग्रे । त्वद्ध्यानेऽपीह तुल्या पुनरसुकरता चित्तचाञ्चल्यहेतो- रभ्यासादाशु शक्यं तदपि वशयितुं त्वत्कृपाचारुताभ्याम् ॥७॥ ज्ञानाय-एव-अति-यत्नं for knowledge alone great effort मुनि:-अपवदते sage Vyaas decries ब्रह्मतत्त्वं तु शृण्वन् to Brahma Tatva listening to गाढं त्वत्-पाद-भक्तिं intense in Thy feet...

अव्यक्तं मार्गयन्त: श्रुतिभिरपि नयै: केवलज्ञानलुब्धा: क्लिश्यन्तेऽतीव सिद्धिं बहुतरजनुषामन्त एवाप्नुवन्ति । दूरस्थ: कर्मयोगोऽपि च परमफले नन्वयं भक्तियोग- स्त्वामूलादेव हृद्यस्त्वरितमयि भवत्प्रापको वर्धतां मे ॥६॥ अव्यक्तं मार्गयन्त: the non-manifest (Brahman) seeking श्रुतिभि:-अपि नयै: through Vedas and also Nyaaya Shaastras etc., केवल-ज्ञान-लुब्धा: only to (the path of) knowledge (who are) attract...

ज्ञानं त्वद्भक्ततां वा लघु सुकृतवशान्मर्त्यलोके लभन्ते तस्मात्तत्रैव जन्म स्पृहयति भगवन् नाकगो नारको वा । आविष्टं मां तु दैवाद्भवजलनिधिपोतायिते मर्त्यदेहे त्वं कृत्वा कर्णधारं गुरुमनुगुणवातायितस्तारयेथा: ॥५॥ ज्ञानं त्वत्-भक्ततां वा knowledge or devotion to Thee लघु सुकृत-वशात् easily as a result of good deeds मर्त्य-लोके लभन्ते in this world of mortals, (people) get तस्मात्-तत्र-एव therefore there...

ज्ञानं कर्मापि भक्तिस्त्रितयमिह भवत्प्रापकं तत्र ताव- न्निर्विण्णानामशेषे विषय इह भवेत् ज्ञानयोगेऽधिकार: । सक्तानां कर्मयोगस्त्वयि हि विनिहितो ये तु नात्यन्तसक्ता: नाप्यत्यन्तं विरक्तास्त्वयि च धृतरसा भक्तियोगो ह्यमीषाम् ॥४॥ ज्ञानं कर्म-अपि भक्ति:- knowledge, action and devotion त्रितयम्-इह these three here भवत्-प्रापकं towards achieving Thee, lead तत्र-तावत्- here then निर्विण्णानाम्-अशेषे altoge...

धर्मं वर्णाश्रमाणां श्रुतिपथविहितं त्वत्परत्वेन भक्त्या कुर्वन्तोऽन्तर्विरागे विकसति शनकै: सन्त्यजन्तो लभन्ते । सत्तास्फूर्तिप्रियत्वात्मकमखिलपदार्थेषु भिन्नेष्वभिन्नं निर्मूलं विश्वमूलं परममहमिति त्वद्विबोधं विशुद्धम् ॥३॥ धर्मं-वर्ण-आश्रमाणां of the (4) castes and the (4) ashramas श्रुति-पथ-विहितं (duties) in the Vedic paths laid down त्वत्-परत्वेन भक्त्या toward Thee with devotion कुर्वन्त:-अन्त...