Historia BEZ KITU

Prawo do własnej organizacji pocztowej w Wolnym Mieście Gdańsku przyznano Polsce w postanowieniach traktatu wersalskiego i późniejszych umowach. Przez całe dwudziestolecie międzywojenne polska organizacja pocztowa była źródłem konfliktu. Gdańscy Niemcy uważali, że istnienie placówki z własną siedzibą, przyjmującą interesantów stanowi przekroczenie polskich uprawnień. Polskie przygotowania do wybuc...

Począwszy od końca lat trzydziestych do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku w Rumunii jedna dyktatura ustępowała miejsca innej. W 1938 r. król Karol II w wyniku wewnętrznego przewrotu wprowadził w kraju rządy dyktatorskie pod hasłem ratowania królestwa, w obliczu destabilizujących je czynników. W czasie II wojny światowej władzę sprawował reżim Iona Antonescu, który zmusił dotychczasowego kr...

Litwa w świadomości Polaków funkcjonuje głównie przez pryzmat edukacji szkolnej, zarówno historycznej, jak i literackiej. Niejednokrotnie przedstawia ona naszego północno-wschodniego sąsiada w sposób wyidealizowany i nie do końca oddaje, to czym Litwa była naprawdę. Z kolei Litwini, kiedy patrzą na swoją przeszłość wskazują na jej wyjątkowość i odmienność, a zrazem podkreślają związki z Europą. W...

Polska Parta Socjalistyczna na mapie politycznej II RP była jedną z ważniejszych sił. Co prawda, nigdy nie osiągnęła ani liczebności, ani poparcia na jakie mogły liczyć Narodowa Demokracja czy partie chłopskie, ale z jej szeregów wyszło wielu wybitnych działaczy, którzy odegrali znaczącą rolę nie tylko przed drugą wojną światowa, lecz także w jej trakcie. Socjaliści, choć wiele ich łączyło z komun...

Obóz w Stutthofie istniał 2077 dni. Niemcy uruchomili go 2 września 1939 r., kiedy przywieziono pierwszych 150 więźniów – głównie Polaków i Żydów. Jego lokalizacja w trudno dostępnym terenie, otoczonym z trzech stron lasem, a także wrogo nastawiona niemiecka ludność, uniemożliwiała praktycznie ucieczkę. Od 1942 r. Stutthof funkcjonował jako obóz koncentracyjny. Wybudowano w nim krematorium, a w 19...

Początki polskiego alpinizmu i himalaizmu sięgają dwudziestolecia międzywojennego. Pierwsza czteroosobowa ekspedycja w Himalaje wyruszyła latem 1939 r. z zamiarem zdobycia siedmiotysięcznika Nanda Devi East. Zakończyła się ona jednak dla polskiej ekipy tragicznie – dwóch jej członków zginęło w lawinie po zdobyciu szczytu. Pozostali wrócili do Polski, ale obaj zginęli w latach czterdziestych w niew...

W latach 1945–1949, zanim powstały dwa państwa niemieckie, zostały zbudowane podwaliny nowego porządku politycznego, społecznego i kulturowego, którego wiele elementów widać we współczesnych Niemczech. Proces denazyfikacji przyniósł tylko połowiczne rezultaty. W realiach rodzącej się zimnej wojny i nadchodzącego – jak się wydawało – konfliktu z ZSRR alianci zachodni zdali sobie sprawę, że potrzebu...

Po trwającej trzy lata wojnie domowej Hiszpania była poważnie zniszczona i wykrwawiona. Strat osobowych po jej zakończeniu dopełniały surowe represje stosowane przez reżim gen. Francisco Franco wobec przegranej strony republikańskiej (lewicowej) – m. in. wykonano co najmniej 50 tys. egzekucji, a ok. 300 tys. osób przebywało w więzieniach. Przejście od dyktatury do demokracji było możliwe dopiero p...

Sukces polskich kryptologów współpracujących z wywiadem francuskim, którzy złamali szyfr Enigmy, wynikał z wcześniejszych doświadczeń – wyniesionych m.in. ze służby w armiach państwach zaborczych. Dzięki przypadkowi polski wywiad w 1929 r. zapoznał się z handlową wersję Enigmy, gdy przesyłka z nią utknęła na warszawskim lotnisku Okęcie. Do pierwszego złamania szyfru Enigmy doszło na przełomie 1932...

Po zakończeniu II wojny światowej Chorwacja stała się republiką związkową w ramach Jugosławii, w której rządy przejęli komuniści z Josipem Broz-Titą na czele. Konflikt serbsko-chorwacki należał początkowo do zagadnień, wobec którego socjalistyczne państwo stosowało politykę milczenia. Zaczęło się to zmieniać w latach sześćdziesiątych. W 1966 r. w obozie śmierci w Jasenovacu stanął pomnik upamiętni...

27 listopada 2024 r. weszło w życie zawieszenie broni między Izraelem a Hezbollahem. Zakończyło ono trwającą przeszło rok konfrontację między obydwoma podmiotami. Izraelska ofensywa lotnicza w ostatnich miesiącach zadała mu poważne straty: zabito przywództwo Hezbollahu, życie straciło kilka tysięcy jego bojowników, zniszczono także jego infrastrukturę. Organizacja od lat osiemdziesiątych działała...

12 listopada 1989 r. doszło do wydarzenia, które zapowiadało przełom w relacjach polsko niemieckich. Trzy dni po obaleniu muru berlińskiego, w trakcie mszy w Krzyżowej Tadeusz Mazowiecki, premier rządu polskiego i Helmut Kohl, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec przekazali sobie gest pojednania. Stanowił on uwieńczenie długiego procesu wzajemnego zbliżenia, który zapoczątkował list biskupów pols...

W okresie międzywojennym państwo rumuńskie zajmowało największy obszar w swojej historii. Pod wieloma względami przypominało ono międzywojenną Polskę, z tym że wiele zachodzących tam zjawisk i procesów było spotęgowanych. Rumunia była krajem wybitnie rolniczym, w dużo większym stopniu nierównomiernie rozwiniętym, bardziej wieloetnicznym i zdecydowanie niestabilnym politycznie. Podobnie jak w innyc...

Trwający od kilkudziesięciu lat spór izraelsko-arabski nosi znamiona konfliktu nierozwiązywalnego. Taki pogląd podziela duża część społeczeństwa izraelskiego, dzięki odpowiedniej narracji, latami utrwalanej przez polityków. Żadna ze stron nie widzi możliwości zakopania topora wojennego. W wyniku toczącej się od ponad roku wojny – po ataku Hamasu 7 października 2023 r. – zginęły tysiące ludzi, z cz...

Polska Partia Socjalistyczna została powołana na zjeździe paryskim w 1892 r. Stworzyli ją inteligenci ze szlacheckimi korzeniami, którzy uważali, że robotnicy powinni walczyć o swoje prawa i na tej drodze należy ich wspierać. Od początku socjaliści głosili hasła niepodległościowe – potrzebę odbudowy demokratycznej Rzeczypospolitej. W pierwszych latach swojej działalności w kraju PPS pod względem o...

Kobiety zaznaczyły swoją obecność w polityce ostatnich dwóch dekad PRL – zarówno w oficjalnych organizacjach i strukturach partyjnych, jak i w opozycji demokratycznej. Warto pamiętać, że pomimo wzrostu ich liczby w PZPR w epoce Gierka (niektóre z nich pełniły funkcję I sekretarzy), nie przełożyło się to na większy ich udział we władzy. Z kolei zaangażowane kobiet w opozycję wiązało się niejednokro...

Początek historii ISIS wiąże się z postacią Abu Musaba az-Zarkawiego, jordańskiego terrorysty, który w latach osiemdziesiątych walczył w Afganistanie. Państwo Islamskie jako organizacja terrorystyczna powstało w 2006 r., stopniowo rozszerzało swoje wpływy, aż w 2014 r. ogłosiło powstanie kalifatu na części terytorium Iraku i Syrii. Było pierwszą organizacją, której udało się stworzyć strukturę pań...

Na początku XX w. Chorwacja wchodziła w skład monarchii austro-węgierskiej. W czasie I wojny światowej politycy, którzy byli zwolennikami powstania jednego państwa Słowian Południowych, założyli na emigracji Komitet Jugosłowiański, a w 1917 r. zawarli umowę z rządem Serbskim odnośnie budowy wspólnego państwa. Powstałe w 1918 r. Państwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a od 1929 r. Królestwo Jugosław...

Odejście generała Charles’a de Gaulle’a od władzy zapoczątkowało we Francji zmiany. Zaczął je wdrażać jego następca i bliski współpracownik Georges Pompidou, który zmarł w trakcie kadencji. Kolejni prezydenci Piątej Republiki wywodzili się z różnych stron sceny politycznej, a każdy z nich mierzył się podczas prezydentury z nieco innymi wyzwaniami i problemami. Zapraszamy do spojrzenia na najnowszą...

Prawo międzynarodowe od XIX w. regulowało prowadzenie wojen i traktowanie jeńców wojennych. Z perspektywy wydarzeń II wojny światowej ogromne znaczenie miała trzecia konwencja genewska, podpisana 27 lipca 1929 r. Polityka III Rzeszy wobec jeńców wojennych zmieniała się – była wypadkową zarówno czynników ideologicznych, jak i gospodarczych. Wziętych do niewoli traktowano inaczej zależnie od narodow...

Ruch dysydencki w Związku Radzieckim bywa różnie pojmowany i definiowany. Według jednych narodził się on po odwilży w 1956 r., według innych dopiero w połowie lat sześćdziesiątych. Dysydenci bronili praw człowieka, ale niezmiernie rzadko formułowali postulaty polityczne. Ruch ten w ZSRR liczył zaledwie kilkaset osób. Działali jawnie, w granicach obowiązującego prawa. Tym samym byli narażeni na rep...

Lech Wałęsa pozostał niekwestionowanym liderem związku pomimo jego rozwiązania przez władze. W 1987 r. stanął na czele Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. Dzięki jego autorytetowi wygaszono falę strajków w 1988 r. Otworzyło to drogę do rozmów z władzami, których finałem były obrady okrągłego stołu, a następnie wybory kontraktowe. Ku zaskoczeniu zarówno strony rządowej i solidarnościow...

Wraz z wybuchem wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 r. nacjonaliści ukraińscy spod znaku OUN-B powołali do życie we Lwowie własny rząd. Z racji tego, że Niemcy mieli inne plany zagospodarowania zdobyczy na wschodzie ukraiński ruch nacjonalistyczny został zmuszony do działalności w podziemiu, a jego zbrojne ramię – Ukraińska Powstańcza Armia – z biegiem czasu przystąpiło do walki z Niemcami....

Przez stulecia tereny Rumunii podlegały różnym wpływom – m.in. tureckim, a od XIX w. rosyjskim. Dzięki tym ostatnim Wołoszczyzna i Mołdawia znalazły się w kręgu oddziaływania kultury cywilizacji zachodniej. Proces budowania rumuńskiej tożsamość narodowej rozpoczął się w XIX w. Służyła temu reforma szkolnictwa i zmiana alfabetu na łaciński czy reforma rolna, która nadała chłopom różne wolności osob...

Współczesny bieg maratoński jest koncepcją nowożytną z końca XIX w., ale zainspirowaną starożytną bitwą pod Maratonem z 490 r. p.n.e. W 2024 r. przypada 100-lecie polskiego maratonu. 2 listopada 1924 r. w Rembertowie sportowcy po raz pierwszy pobiegli na dystansie 42 km 195 m. W związku z tym zapraszamy państwa w podróż po historii rodzimego jak i światowego sportu. Jak wyglądały starożytne igrzys...