Sıfır Sayı

Romanım çıktı. Hayatta en çok bu kitap için çalıştım ve sonunda bitti.  ‘Kuşlar İçin Ağaçlara Konma Kılavuzu’  ilk romanım. Doğan Kitap'tan. Üzerimden bir yük kalktı… Bu başka bir his. Pür bir özgürlük hissi.  Bu bölümde ne yazdığımdan değil, bir şey yazmanın bana ne hissettirdiğinden bahsediyorum. Bunun ne kadar tatmin edici bir his olduğundan… Biraz bencil bir bölüm. Saf ve sersem romancı bö...

Sınav zamanı… Aşk kulak küçültür mü?  Uçsuz kime denir? Bir zamanlar elektrik almak mı, elektrikle çalışmak mı revaçtaydı? İlk Güzin Ablamız kimdi? Sevgili arkadaşım, çalışkan gazeteci, ‘one and only’ Begüm Soydemir’in ‘Eski ‘Türkiye’de Aşk ve Cinsi Münasebetler’ isimli canlı arşiv gösterisine hep katılmak istiyordum; bir versiyonunu podcast’e taşıdık; çok da güzel oldu.  Biz aşktan bahsediyoruz a...

Neyiz ve Nerelerdeyiz?  Çalışıyoruz ama çalıştığımızdan ne anlıyoruz? Yaşıyoruz ama yaşadığımızdan ne anlıyoruz? Neyiz ve nerelerdeyiz? Gazeteci Ayça Örer, son iki yıldır işçi, beyaz yakalı, emekli, genç, doktor, kurye, öğretmen, ebeveyn, orta sınıf, dar gelirli; toplumun her kesimiyle konuştu, cevaplar aradı. Bu bölümde ben de ona soruyorum: Türkiye’de anlatılan kimin hikâyesi? Bonus: Ayça Örer’d...

Dünya edebiyatında kim, ne yazıyor; kimler ne okuyor? Ya biz ne yazıp okuyoruz? Hangi temalar sivriliyor? Neler yazılmıyor, neden yazılmıyor? 40’ınıza kadar hangi kitapları okumalısınız? Sıfır Sayı'da yazar Banu Yıldıran Genç anlatıyor. Çok kitaplı, çok yazarlı, çok okumalı bir bölüm....

Eşyanın ruhu var mı? Sırtınıza takıp yıllarca dağ bayır dolaştığınız çantanın bir ruhu var mı mesela? Ya da o çok sevdiğiniz hep kullandığınız, size daha iyi şeyler yazdırdığını düşündüğünüz dolmakalemin?   Yok tabii de onlarda sizin ruhunuzdan, sizin tecrübelerinizden izler de mi yok? Nedir onları bu kadar özel kılan? Farklı kılan…  Bu bölüm dünyanın bir ucunda dağ başında bir dolabın içinde bıra...

Kitap kolisi ayıklamaktan yine darmadağın olduğum bugünlerin yayını…  Tsundoku dediğin origami gibi bir sanat mıdır?  Yoksa düz istifçilik midir? Tsundoku sensei kime denir? Antikütüphanede hangi kitaplar bulunur? Ya da oralara hangi kitaplar yığılır? Etrafına kitaplar istiflemekten geri durmayan gönüldaşlarım, yalnız değilsiniz. Bu hepimizin bölümü… 

Bu bir dertleşme bölümü. Bu ülkede şu okunur, bu dinlenir diyenlere inanmayın. İyi olan, dolu olan okunur, izlenir, dinlenir. Dikkat eşiği palavrasına da kanmayın. Dikkatten önemli şeyler var; hep vardı, yarın da olacak. Güven, bağlam, anlam… Bir işte bu üçü varsa, uzun süre okunur, dinlenir, izlenir. 

Bu bölüm farklı bir bölüm. Bir ara bölüm. Edebiyatımızın iki devi Kemal Tahir ve Nâzım Hikmet'in hapishaneden hapishaneye mektuplaşmalarından bölümler... Bursa'dan Çorum'a bir dayanışma hattı. Bugün yargılananlara, içerde tutulan siyasilere, düşünürlere selamla...

Fransız düşünür ve bilgin Blaise Pascal şöyle demiş: “İnsanın tüm mutsuzluğu tek başına sessizce bir odada oturaramamaktan kaynaklanır.” Bunu bir de daha 17’nci yüzyılda demiş.  Pascal acaba bize “iki dakika dur, kendini dinle” mi diyor yoksa daha derin bir meseleye mi işaret ediyor? Pascal’ın bugünkü anlamıyla dikkat bozukluğuyla bir bağlantısı var mı? Hayır, biraz daha farklı. Blaise Pascal’ın ‘...

‘Türkiye’yi değiştiren kitaplar’ bahsinde geçen bölümde edebi eserler yer alıyordu. Sıra bu defa kurgu-dışı kitapların. Anıların, araştırmaların, toplumsal tahlillerin, hatta eğitim kitaplarının… Devrimci potansiyeli olan kitaplar, öğretmen kimliğine sahip kitaplar, mücadelenin, savaşın ve aşkın kitapları… Memleketi değiştiren ve değişimi temsil eden kitaplar… 

"Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti", edebiyatımızın en bilinen cümlesi... Çok da isabetli bir cümle. Sadece bireysel değişim değil. Öyle kitaplar okuduk ki hayatımız, hayallerimiz, dünyaya bakışımız değişti. Bu kitaplar bizi toplum olarak da değiştirdi. Bu bölümde, en güzel serüvenimizin, edebiyatımızın en devrimci hallerini konuşuyoruz.

Bu bölümde toplumun en ayrıcalıklı mevkilerinin sahiplerinin oralara nasıl ulaştıklarına ve bunun başkaları için de mümkün olup olmadığına bakıyorum. Rehberimiz Hollanda'da 2022 yılında yayımlanmış olan, gazeteci Joris Luyendijk'ın kaleme aldığu Zeven Winkjes (Yedi Onay İşareti) isimli kitap. Nedir bu yedi işaret ve nelere yol açıyor? Kimler içeride kalıyor, kimler dışarıda kalıyor ve bu sistem bi...

Çocukluk, her birimizin anayurdu. Memleketimizden de öte, dilimizden de öte bir memleket…Çocukluk, birinci yurdumuz. Bence çocukluğa dair iki büyük anlatı var. Biri zaman, biri mekân. İkisi de hayatı sonradan çok belirliyor. Sıfır Sayı’nın bu bölümünde çocukluk mekânlarına giriyoruz. Rehberimiz Der Spiegel dergisinin yaptığı özel ‘çocukluk’ sayısı…  Uzun bir yolculuk olacak...

İki soygun… Biri Paris’te, biri Madrid’de. İkisi de ekim ayında. Biri tüm dünyanın gözü önünde, otoritelerinin gözünün içine baka baka Louvre Müzesi’nin gündüz gözüyle soyulması... Diğeri, bir Picasso eserinin yine gündüz gözüyle ortadan kaybolması. Benim esas derdim bu Picasso işiyle. Çünkü onun bir soygun olmadığı kısa sürede ortaya çıktı. Bilakis, Peru göçmeni kapıcı bir çift, 69 yaşındaki Dolo...

Benim arkadaşlarımın en büyük ortak kümesi Radikal Gazetesi. Onlar da yine bir Radikal buluşmasında bir araya gelince sosyal medyam sadece tek konu üzerinden akmaya başladı. Radikal'de çalışan hemen herkesle arkadaşsam, benim de orada çalışmış olmam gerekmez miydi? Denemedim değil. Bugün anlatacağım benim hikâyem. Radikal olamama hikâyesi. Yüksek başlıyor azalarak bitiyor. O güzel Radikal'...

Sadece şafak söktükten sonra 90 dakika... Sadece belli bir açıdan bakınca... 12 bin yıllık gizli kervan ancak böyle görülebiliyor. Arabistan çöllerinde tesadüfen bulunan kaya resimlerinden Satürn'ün uydusunda sonda yapan bir uzay aracına, insanın bilgi ve estetikle devam eden yolculuğu ne tür bir direnişin göstergesidir? Sıfır Sayı'nın 22. bölümünde İspanyol yazar Antonio Muñoz Molina'...

Hamur yoğurmak istemeyen beş gün un elermiş. Bu Yunan atasözü bizleri fevkaledenin fevkinde anlatıyor. Oyalanmak, ertelemek, geciktirmek konusunda birçoğumuzun başyapıt derecesinde eserleri var. Aramızda oyalanmayı sanata dönüştürenler; bir iş ertelerken beş sezonluk dizi bitirenler var. Bir de bu işin bilimini yapanlar var. Stanford Üniversitesi'nden felsefe profesörü John Kerry, 'yapılan...

Bu bölümde İtalyan yazar Elena Ferrante'nin Tesadüfi Buluşlar kitabındaki (Everest Yayınları) bir makaleden yola çıkıyorum. Konu, 'hayatımızdaki ilkler.' Doğumlar, ölümler, ilk aşk gibi yoğun ilkler var. İlk defa denizi görmek, uçağa binmek gibi daha 'light' ilkler de var. Bir de ilk karşılaşmalar var. Soru şu: Hayatımız boyunca bizimle kalacak olan bir kitapla, bir filmle, bir...

İnsan tek bir kitabı sindire sindire mi okumalı? Aynı anda birçok kitabı beraber mi? Bu bölümde okumanın halleri üzerine yolculuğa başlıyoruz. Bir kitap okurken hayatımda en yoğun tatmini yaşadığım anlardan birini hatırlıyorum. Amin Maaoluf’un Semerkant’ıydı. Üniversite öğrencisiydim. Geceyarısına doğru birkaç sayfa okurum, sonra da uyurum diye kitabı elime aldım ve sabahın ilk saatlerinde son say...

İnsan seyahatteyken kendini kitaplarla nasıl güvende hisseder? Tatil neden haktır ve turistleri aşağılayanlara neden kulak asmamalıyız?  Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı bir seyahat kitabı mıdır düşünme kitabı mı? Mark Twain daktilo işinde batınca hangi yolculuğa çıktı? İnsan koltuğunda seyahat eder mi? Hiç görmediğiniz ülkelerden nasıl konuşursunuz ve bu konuda şehrinden milim çıkmadan dünyayı tari...

Amerikan siyasetini konuşan çok var; ya bu siyaseti mümkün kılan Amerikan halkı? Tercihleri bizi bile etkileyen bu halkın suyuna bir şey karışmış olabilir mi? New York’ta yaşayan gazeteci yazar Elif Key’le Amerikan halkının hal ve gidişini konuştuk. Amerika’yı TikTok’la yönetebilir misiniz? Neden New York’un en makul insanları illa belli bir yaşın üstünde? Casting’de Wes Anderson’ı geçebilen tek s...

İhtimallerin baskısı bir tür zehir. Bizi bunaltıyorlar. Boğuyorlar. O kadar çok zehir var ki: Başka bir kitap okuyor olabilirdim… Başka bir dizi seyrediyor olabilirdim. Başka bir hayatı yaşıyor olabilirdim… Ölmeden önce okumam gereken 1000 kitabı okudum mu? 1000 filmi seyrettim mi? O 1000 yere gittim mi? Bu konulara girelim. Rehberimiz Danimarkalı psikolog - yazar Svend Brinkmann’ın ‘Olan Biteni K...

Bu bölüm haber ve habercilik üzerine. Bir bakıma çöller ve susuzluk üzerine. Gazeteci-akademisyen Can Ertuna ile uzun zamandır konuşmak istiyordum. Çünkü haberin, haberciliğin ne olduğunu unuttuğumuz bugünde, doğru haberi nerede bulacağımızı ona sorabiliriz.  Sordum da. Haber bir lüks mü yoksa hava gibi su gibi yaşamsal bir ihtiyaç mı?  Bazı ‘içerik’ler neden sezon harici yenen domateslere benziyo...

Yaz okumalarında sıra roman, öykü, seyahatname ve hatıratlarda... İki bölüm önce yaz için kurgu-dışı kitaplar önermiştim. Sırada kurmacalar var... Buyurun yaz listesine... John Fowles - Büyücü Lawrence Block - Hırsız serisi Şükran Yiğit - Burası Radyo Şarampol Hakan Günday - Malafa Byron Ayanoğlu - İstiridye Üstü Girit Lucia Berlin - Temizlikçi Kadınlar İçin El Kitabı F. Scott Fitzgerald - Muhteşe...

Çocuk kitapları benim çok ilgimi çeken bir alan. Yayıncılığın da bir bakıma en önemli alanı. Yazar ve yayıncı Burcu Aktaş, hem kendi kitapları hem de çocuk kitaplarının önemli ismi Çınar Yayınları’ndaki tecrübesi üzerinden bir çocuğun en iyi, en rahat nasıl okuduğunu ve bu okuma serüvenini nasıl kendi geleceğine miras bıraktığını anlatıyor ve tavsiyelerde bulunuyor. Hem her yaştan çocuğu olan anne...