Oradan Buradan Bilgi

🎙️ Hayatta bazen herkes bizden önce başlamış, bizden önce başarmış, bizden önce yolunu bulmuş gibi hissederiz. Kariyerde, ilişkilerde, evlilikte, para kazanmakta, kendini bulmakta… Sanki görünmez bir takvim varmış da biz o takvimin gerisinde kalmışız gibi. Bu bölümde Japonca bir kavram olan Oubaitori üzerinden “geç kalma hissini” konuşuyoruz. Kiraz, erik, şeftali ve Japon eriği aynı anda, aynı biç...

🎙️ Steve Jobs Hindistan’a, Phil Knight Japonya’ya vs gitti. Peki bu yolculuklar sadece seyahat miydi, yoksa büyük fikirlerin başlamadan önceki kırılma noktaları mıydı? Bu bölümde seyahatin insan zihnini nasıl genişlettiğini, kendi akvaryumumuzu okyanus sanmaktan nasıl çıktığımızı konuşuyoruz. * Instagram: www.instagram.com/oradanburadanbilgi/ Youtube: youtube.com/oradanburadanbilgi * Reklam ve İş...

🎙️ Neden büyüdüğümüzü hissetmiyoruz? Belki de sorun bizde değil. Belki de büyümenin anlamı değişti. Eskiden yaş, insanın hayatındaki rolleri belirliyordu: iş, evlilik, çocuk, sorumluluk… * Instagram: www.instagram.com/oradanburadanbilgi/ Youtube: youtube.com/oradanburadanbilgi * Reklam ve İş birlikleri için: oradanburadan7@gmail.com

🎙️ Dünya tarihinde ilk kez doğum oranları bu kadar hızlı düşüyor. Peki neden? Ekonomi mi? Şehirleşme mi? Gelecek kaygısı mı? Yoksa Isaac Asimov’un yıllar önce söylediği gibi, kadınların eğitimde, bilimde, siyasette ve iş hayatında daha fazla yer alması mı? Belki de mesele insanların çocukları daha az sevmesi değil. Belki de ilk kez milyonlarca insan gerçekten seçim yapabiliyor. * Instagram: www.in...

🎙️ Metakognisyon… Yani zihnin kendi düşüncelerini gözlemleyebilmesi. Bazı insanlar sadece düşünür. Bazıları ise düşündüğünün farkına varır. Bilim insanlarına göre bu beceri; öğrenme, öz farkındalık, hata fark etme ve zihinsel kontrolle yakından ilişkili. Belki de gerçek zekâ, sadece bilgiye sahip olmak değil… zihninin nasıl çalıştığını fark edebilmektir. * Instagram: www.instagram.com/oradanburada...

🎙️Van Gogh’un “Patates Yiyenler” tablosu ilk bakışta sadece yorgun köylüleri gösteriyor gibi görünebilir. Ama aslında bu tablo; yoksulluğu, emeği ve görünmez kalan insanları anlatıyor. Van Gogh bu insanları güzelleştirmedi. Çünkü amacı “güzel” bir tablo yapmak değil, gerçek hayatı göstermekti. Tablodaki eller özellikle dikkat çekiyor. Nasırlı, sert ve yorgun… Çünkü o eller: toprağı kazıyor, patate...

https://www.instagram.com/suleymandalgin?utm_source=ig_web_button_share_sheet&igsh=ZDNlZDc0MzIxNw==   Bu bölüm, Yapay Duygular kitabının yazarı Süleyman Dalğın iş birliğiyle hazırlanmıştır. * Instagram: www.instagram.com/oradanburadanbilgi/ Youtube: youtube.com/oradanburadanbilgi * Reklam ve İş birlikleri için: oradanburadan7@gmail.com

🎙️ Aşk bizi gerçekten kendimize benzeyen insanlara mı götürür, yoksa bizi çeken şey aslında farklı olan mıdır? Bu bölümde, ilişkilerin görünmeyen dengesini konuşuyoruz: homogami ve heterogami. Neden bazı insanlarla anında bağ kuruyoruz ama sürdüremiyoruz? Neden bazı ilişkiler sakin ama kalıcı oluyor? Benzerlik mi ilişkiyi ayakta tutar, yoksa farklılık mı onu başlatır? Bu bölümde; •çekim ve uyum ar...

🎙️ Matcha… bugün çoğumuzun bir içecek olarak bildiği bu yeşil toz, aslında bin yılı aşan bir geçmişe sahip. Çin’de başlayan bu hikâye, Japonya’da Zen keşişlerinin meditasyonuna, samurayların zihinsel disiplinine ve bir ritüele dönüşen çay seremonilerine kadar uzanıyor. Bu bölümde, matcha’nın sıradan bir içecekten nasıl bir felsefeye dönüştüğünü, samurayların ve keşişlerin hayatındaki yerini ve gün...

🎙️ Radyasyon çoğu zaman tek bir şey gibi düşünülür. Ama gerçek çok daha farklıdır. Bu bölümde Hiroşima, Çernobil ve Goiânia üzerinden radyasyonun nasıl farklı şekillerde yayıldığını, insanları nasıl etkilediğini ve neden bu kadar tehlikeli olduğunu anlatıyoruz. * Instagram: www.instagram.com/oradanburadanbilgi/ Youtube: youtube.com/oradanburadanbilgi * Reklam ve İş birlikleri için: oradanburadan7@...

🎙️ İnsan yüzyıllardır kendini anlamaya çalışıyor… Kimi buna çakra demiş, kimi enerji. Belki de önemli olan isim değil, hissettiğin şeyin kendisi. Sen hangi taraftasın? * Instagram: www.instagram.com/oradanburadanbilgi/ Youtube: youtube.com/oradanburadanbilgi * Reklam ve İş birlikleri için: oradanburadan7@gmail.com

🎙️ İyi ve kötü… Gerçekten var mı, yoksa biz mi uydurduk? Bir zamanlar sadece hayatta kalmaya çalışan canlılardık. Sonra birlikte yaşamayı öğrendik. Kurallar koyduk. Bu kurallara “ahlak” dedik. Ama ilginç olan şu: Bugün “kötü” dediğimiz birçok şey, geçmişte normaldi. Peki değişen ne? İnsan mı… yoksa “iyi” dediğimiz şey mi? Belki de ahlak, sabit bir gerçek değil. Belki de her nesil onu yeniden tanım...

🎙️ Işık hızını neden asla geçemiyoruz? Evrenin tamamını neden hiçbir zaman göremeyeceğiz? Ve entropi… neden her şeyin sonunda kazanan hep o? Bu bölümde, insanlığın karşısında duran en temel sınırları inceliyoruz. Bunlar teknolojinin yetersizliğinden değil, evrenin doğasından kaynaklanan sınırlar. Belki bir gün yıldızlara ulaşacağız. Belki galaksiler arası yolculuk mümkün olacak. Ama bazı şeyler va...

🎙️ Bu bölümde, çoğumuzun fark etmeden düştüğü bir tuzağı konuşuyoruz: kurtarıcı beklemek. Birinin gelip hayatımızı değiştirmesini, bizi anlamasını, toparlamasını, düzeltmesini… Ama gerçek şu: Kimse gelmeyecek. Ve bu kötü bir haber değil. Bu, özgürleştirici bir gerçek. Bu bölümde; kendine dürüst olmanın neden her şeyin başlangıcı olduğunu, kurtarıcı beklentisinin insanı nasıl pasifleştirdiğini, kur...

🎙️ Bugün elimizin altında tarihte hiç olmadığı kadar fazla içerik var. Netflix, YouTube, TikTok, podcastler… Sonsuz bir akış. Ama buna rağmen çoğumuz aynı şeyi söylüyoruz: “İzleyecek bir şey yok.” Peki gerçekten içerik mi azaldı, yoksa beynimiz mi değişti? Bu bölümde modern çağın görünmeyen bir problemini konuşuyoruz: içerik ve bilgi aşırı yükü. Neden artık videoları 1.5x hızda izliyoruz? Neden bi...

🎙️ 500 yıl önce bir keşiş, Almanya’nın Wittenberg şehrinde bir kilisenin kapısına 95 tez astı. Bu olay yalnızca kiliseye karşı bir itiraz değildi; aslında çok daha derin bir sorunun başlangıcıydı. Martin Luther şu soruyu sordu: İnsan, inandığı şeyi gerçekten kendi mi biliyor, yoksa sadece ona anlatılanı mı tekrar ediyor? Bu bölümde Protestan Reformu’nun nasıl başladığını, Luther’i bu noktaya getir...

🎙️ Machiavelli, siyaset felsefesinin en tartışmalı düşünürlerinden biridir. Ona göre bir lider sadece güçlü ya da sadece zeki olmakla ayakta kalamaz. Bu yüzden ünlü bir metafor kullanır: Bir hükümdar hem aslan hem de tilki olmayı öğrenmelidir. Aslan gücü ve korkutmayı temsil eder. Tilki ise kurnazlığı ve tuzakları fark edebilme yeteneğini. Machiavelli’ye göre yalnızca güç yeterli değildir; çünkü a...

🎙️ İnsan ne için yaşar? Hayatta kalmak için mi? Genlerini aktarmak için mi? Yoksa hayatının bir anlamı olduğunu hissetmek için mi? Bu bölümde insanın yaşama nedenini iki temel katmanda inceliyoruz: Önce biyolojik altyapıya iniyoruz. Hayatta kalma mekanizmaları, enerji akışı, gen aktarımı ve beynin ödül sistemi gerçekten ne söylüyor? Ardından psikolojik katmana çıkıyoruz. Anlam ihtiyacı, aidiyet, k...

🎙️ 14 Şubat… Çiçekler, kartlar, çikolatalar ve romantik jestlerle özdeşleşmiş bir gün. Peki bu günün arkasındaki isim gerçekten “aşkın koruyucusu” muydu? * Instagram: www.instagram.com/oradanburadanbilgi/ Youtube: youtube.com/oradanburadanbilgi * Reklam ve İş birlikleri için: oradanburadan7@gmail.com

🎙️ Bu bölümde, Andy Weir’in The Egg adlı kısa hikâyesinden yola çıkarak ölüm, Tanrı, benlik ve zaman kavramlarını yeniden düşünmeye çalışıyoruz. Ölüm gerçekten bir son mu, yoksa bir geçiş mi? Tanrı dışarıda, bizden tamamen ayrı bir varlık mı; yoksa bilincin, algının ve anlam arayışının bir yansıması mı? Ve en zor soru: Başkaları sandığımız kadar “başkası” mı? Bu bölüm bir din anlatısı değil, bir b...

🎙️ Bu bölümde, şunları konuşuyoruz. Bir zamanlar çelişkilerle yaşayabilen bir toplumduk. Hem modern olup hem gelenekle temas edebiliyor, hem eleştirip hem bağ kurabiliyorduk. O gri alan, bize nefes aldırıyordu. Avrupa Yakası dizisi tam da bu yüzden bugün hâlâ iyi geliyor. Çünkü o dizi bize kusursuz bir geçmişi değil, artık kamusal alanda yaşayamadığımız bir denge hâlini hatırlatıyor. Bu bölümde; k...

🎙️ Hepimiz fark etmeden bazı şeyleri sırtımızda taşıyoruz. Bize ait olmayan beklentileri, başkalarının zihnindeki versiyonumuzu, kontrol edemeyeceğimiz ihtimalleri… Zamanla bu yükler normalleşiyor ve biz “hayat bu” deyip yorgunluğa alışıyoruz. Oysa bazen sorun daha fazlasını üstlenmek değil, yanlış şeyleri taşımaya devam etmek. Bu bölümde; insanın kendini neden bu kadar yorduğunu, hangi yüklerin s...

🎙️ Bu bölümde, sıkça duyduğumuz “Goldilocks Bölgesi” kavramını mercek altına alıyoruz. Bir gezegenin “yaşanabilir” sayılması gerçekten sadece ne çok sıcak ne çok soğuk olmasıyla mı ilgili? Bilim insanları yıllardır yaşamı, yıldızına tam kararında mesafede dönen gezegenlerde arıyor. Peki ya yaşam, bizim bildiğimiz koşullara uymak zorunda değilse? Peki ya biz, doğru cevabı ararken yanlış yere bakıyo...

🎙️ Son yıllarda hep aynı öngörülerle karşılaşıyoruz: savaşlar, ekonomik sıkışma, yapay zekâ, iklim krizi, özgürlüklerin daralması… Ama bütün bu “kehanetlerin” vardığı yer şaşırtıcı biçimde aynı. İnsanlar artık ne olacağını sormuyor. Sadece kendilerine dokunmamasını istiyorlar. Bu bölümde şunu konuşuyoruz: Neden insanlar büyük felaketlere rağmen bağırmıyor? Neden özgürlükler sessizce daralırken büy...

🎙️ Gerçek dediğimiz şey nedir? Dokunabildiklerimiz mi… Hissettiklerimiz mi… Yoksa düşündüklerimiz mi? Bu bölümde, filozof Karl Popper’ın Üç Dünya yaklaşımından yola çıkarak, gerçekliğin tek katmanlı olmadığını konuşuyorum. Fiziksel dünya… Bilinç ve yaşantılar… Ve insan zihninde doğup, insanlardan bağımsızlaşan bilgi, anlam ve matematik… Peki biz bu dünyalardan hangisinin içindeyiz? Yoksa aslında ü...