Düşünce Günlükleri

Önsöz Bazı bölümleri hazırlamak için uzun uzun araştırır, notlar alır, kaynaklar karıştırırım. Bazı bölümlerse hayatın içinden kendi çıkagelir. Felsefeden, edebiyattan, psikolojiden ve insan olmanın o kırılgan tarafından geçerken, sezonun bu son bölümünde , ilk kez bu kadar yakından baktığım ağır ve derin bir duygunun arkasından sesleniyorum tüm çıplaklığımla sizlere : Babamın yasının. Babamın kay...

Küçük Özet (Bölüm Açıklaması): Bu bölüm, nostaljinin sıcaklığıyla başlayıp kimliğin çözülmesine doğru ilerleyen bir iç yolculuk. Geçmişe duyulan özlemin yalnızca anılara değil, aynı zamanda “kim olduğumuza” da nasıl temas ettiğini sorguluyoruz. Nostaljinin kökeninden, modern dünyada nasıl yeniden üretildiğine; kolektif hafızadan kişisel arşivlerimize kadar uzanan bu akışta, bir yandan geçmişe tutu...

 Bu bölümde mütevazılık kavramına, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız tanıdık bir sahneden yola çıkarak yaklaşıyoruz. Gerçekten mütevazı olmak ile mütevazı görünmek arasındaki ince farkı; dilin kökenlerinden, psikolojiden ve nörobilimden beslenen bir perspektifle ele alıyoruz. Social Comparison Theory üzerinden, kendimizi başkalarıyla kıyaslayarak kurduğumuz kimlikleri sorgularken; David Eaglema...

🎧 Bölüm Özeti Bu bölümde, anlatma ihtiyacımızın ardındaki görünme arzusu ve bunun sinir sistemimizle olan ilişkisini birlikte keşfediyoruz. Bazen kendimizi hiç tanımadığımız insanlara açarken, aslında bağ kurduğumuzu zannederiz. Oysa her anlatış, her zaman bir yakınlık yaratmaz. Aksine, çoğu zaman sadece içimizde biriken duyguların boşalımıdır. Stephen Porges’in Polyvagal Teorisi üzerinden sinir...

90’ların pazar sabahlarından bugünün hızına uzanan bu bölümde, pazar günlerinin o tanıdık boşluk hissini birlikte keşfediyoruz. Viktor Frankl’ın “pazar nevrozu” kavramından yola çıkarak, modern insanın durmakta neden zorlandığını, Hannah Arendt’in “çalışan hayvan” tanımıyla nasıl sürekli meşguliyet içinde yaşadığımızı ve Rollo May’in işaret ettiği o kritik “boşluk”ta aslında neyin saklı olduğunu k...

Modern dünyada kendimizi sürekli başkalarının hayatlarıyla karşılaştırıyoruz. Sosyal psikolog Leon Festinger’in Sosyal Karşılaştırma Teorisi, evrimsel psikolog Robin Dunbar’ın sosyal ilişki sınırları, sosyal medyanın yarattığı FOMO (Fear of Missing Out) ve insanın kimlik arayışı bu bölümün merkezinde yer alıyor. Bu bölümde şu sorulara birlikte bakıyoruz: • Neden kendimizi sürekli başkalarıyla kıya...

Bu bölümde insanlık tarihi kadar eski bir inanış olan nazar kavramını psikoloji ve nörobilim perspektifinden ele alıyoruz. İnsanlar yüzyıllardır başlarına gelen talihsizlikleri açıklamak için görünmez güçlere başvurmuşlardır. Nazar inancı da bu ihtiyacın bir yansımasıdır. Ancak modern psikoloji ve davranış bilimleri, insan zihninin rastlantılar arasında nasıl anlam kurduğunu ve bazen bu anlamların...

Bu bölüm, insanın kendisini nasıl tanımladığı üzerine bir düşünme daveti olarak ortaya çıktı. Zekâ kavramının tarihsel yolculuğundan başlayarak, IQ testlerinin sınırlarını, doğadaki farklı zekâ biçimlerini ve insanın kendi potansiyelini algılama biçimini birlikte sorguluyoruz. Bazen kendimizi korkularımız nedeniyle olduğumuzdan küçük, bazen de zihinsel yetilerimizden büyülenerek olduğumuzdan büyük...

Rollo May'in Yaratma Cesareti kitabı etrafında yaratıcılık, kaygı, cesaret ve varoluş kavramlarını ele alacağız. Mitoloji, varoluşçu felsefe ve psikoloji arasındaki bağlantılar üzerinden insanın kendini yaratma süreci üzerine konuşuyoruz .  KAYNAKÇA  Rollo May - Yaratma Cesareti Søren Kierkegaard - Kaygı Kavramı  Friedrich Nietzsche - Amor Fati metinleri Spinoza - Etika  Jean-Paul Sartre - Varoluş...

Bu bölüm, ertelemenin, konforun ve iç seslerimizin arasındaki o tanıdık gerilimden doğdu. Bazen ilerlemek için önce neden durduğumuzu anlamamız gerekir. Bu bölümde konfor alanını bir zayıflık olarak değil, bizi korumaya çalışan bir sistem olarak anlamaya; sonra da onu yavaşça genişletmenin yollarını birlikte düşünmeye davet ediyorum. Kaynakça • Eagleman, David. Incognito: The Secret Lives of the B...

Bu pazar mutluluğu ulaşılması gereken bir hedef ya da kalıcı bir duygu olarak değil, yaşanarak kurulan bir hâl olarak ele alıyoruz .  Arthur Brooks’un “happier-ness” kavramından yola çıkarak, mutluluğun bir varış noktası değil, her gün yeniden seçilen bir yönelim olduğunu. Stoacıların “iyi yaşamak” vurgusunu, Sokrates, İsa ve Buda’nın farkındalık ve deneyimi merkeze alan öğretilerini; Erich Fromm’...

Kaynakça Psikoloji & Sosyoloji • Dr. Ramani Durvasula, It’s Not You – Narcissistic relationships, gaslighting ve sınır koyma üzerine • BBC News (2024) – X platformunda öfke kışkırtıcı içerikler ve yapay zekâ görselleri üzerine araştırma • Oxford University Press – Word of the Year: Rage Baiting Bilinç & Duygusal Olgunluk • Raz Ingrassia, Healing Childhood Patterns • Raz Ingrassia, Heart In...

Bu bölümde, iç sesle, kimlik anlatılarıyla kurduğumuz ilişkiyi sorgularken; egonun yalnızca psikolojik bir yapı değil, çoğu zaman fark edilmeden yaşanan bir yanılsama olduğunu , Eckhart Tolle’nin farkındalık ve “şimdi” vurgusu, Tanpınar’ın çoklu benlikleri ve modern felsefenin bilinç tartışmaları bu yazıda aynı eksende buluşuyor.  Amaç bir sonuca varmak değil; belki de ilk kez, düşüncenin gerisind...

Zamanın bizi sürekli ileri doğru ittiği, hızın erdem sayıldığı, belirsizliğin ise kişisel bir kusur gibi yaşandığı bir çağda; bazen insanın en çok ihtiyaç duyduğu şey, ilerlemek değil durmaktır. Bu metin, tam da o duraklardan birinde yazıldı. Stoacıların ölçü arayışıyla, modern dünyanın kişisel gelişim dilinin yan yana gelmesi de tesadüf değil. Çünkü bugün çoğumuz, büyük anlamlardan çok iç dengeye...

Bu hafta biraz zamandan bahsedeceğiz. Ama saatlerden, takvimlerden ya da daha iyi plan yapmaktan değil. Neden onca teknolojik kolaylığa rağmen hâlâ yetişemediğimizi, neden dinlenmeyi hep sonraya bıraktığımızı ve neden hayatı sanki bir gün asıl başlayacakmış gibi yaşadığımızı konuşacağız. Bu soruları cevaplarken modern dünyadan biraz geri gidip Antik Yunan’a, Delfi Tapınağı’na, Sisifos’un bitmeyen...

Yeni yıl genellikle büyük kararlarla, listelerle ve “başka biri olma” hayaliyle karşılanır. Oysa insanın değişimle kurduğu ilişki, çoğu zaman bu büyük hedeflerden çok daha eski, çok daha derin bir yerden beslenir. Bu bölümde; yeni yıl kararlarını motivasyon diliyle değil, insanın var olmaya devam etme içgüdüsüyle ele alıyoruz. Spinoza’nın conatus kavramından, davranış bilimci Katy Milkman’ın taze...

Bugün kendimize çok eski, çok derin ve belki de yıllardır sessizce içimizde dolaşan bir soruyla başlayalım: “Hayatımın amacı ne?” Ve belki daha dürüst bir soruyla: “Bu soruyu bu kadar büyüttüğüm için mi huzurumu kaybediyorum?” Birçoğumuzun içinde yıllardır fısıldayan o tanıdık ses var: “Bir gün o büyük amacı bulursam, nihayet tamamlanacağım.” Sanki hepimiz gizli bir görevle doğmuşuz… Ve o görevi b...

İnsan ilişkilerinde asıl kırılma çoğu zaman görünür olanda değil; içimizde sessizce açılan o ince çatlakta başlar. Hem yakın olmak isteriz, hem yakınlığın ağırlığından korkarız. Hem bağlanırız, hem saklanırız. Bu ikili hareket, bozukluğumuz değil; insanın iki yönlü doğasının ritmidir. Bu bölümde sessiz gelgitin içini biraz daha görmeye davet ediyorum sizleri . 📚 Kaynakça Felsefe ve Psikoloji Kayn...

Modern hayatın hızında kendimizi bazen bitmeyen yapılacaklar listesinin, tükenmeyen bildirimlerin ve sürekli ileri koşan bir zihnin içinde buluyoruz. “Meşgul” görünürken, çoğu zaman hiçbir şeyin gerçekten içimize sinmediği günler yaşıyoruz. Üretkenlik artık yalnızca plan yapmakla değil; belirsizliğin, duygusal dalgalanmaların ve küçük kaosların içinde kendi iç ritmimizi koruyabilmekle ilgili. Psik...

Bu bölüm, içimizde saklı kalmış potansiyeli ortaya çıkarma sürecinde “rahatsızlığın” nasıl bir öğretmen olabileceğini anlatıyor. Albert Camus’nün “önemsiz başlangıçlar”ından yola çıkıp, Alain de Botton’un “arkeolog sabrı”yla derinleşiyor. Ardından Prof. Adam Grant’in Hidden Potential kitabından ilhamla, sabır, hata cesareti ve konfor alanından çıkmanın psikolojik gücüne değiniyor. Yolculuğun ikinc...

Yıllardır insanlar aynı sorunun dönüp duruyor: Nasıl yaşamalıyız? Belki de cevabı bulmaktan çok, sorunun içinde kalmak kıymetli olan. Çünkü her yaşam, kendi sorusunu yeniden formüle ediyor: Mutlu mu olmalıyım? Anlam mı aramalıyım? Yoksa sadece, her şeyiyle canlı bir hayat mı yaşamalıyım? Bu bölüm, huzurdan çok derinliği, düzenin içinde değil, kırılmaların arasında filizlenen bir bilgeliği konuşuyo...

Yıllardır insanlar aynı sorunun dönüp duruyor: Nasıl yaşamalıyız? Belki de cevabı bulmaktan çok, sorunun içinde kalmak kıymetli olan. Çünkü her yaşam, kendi sorusunu yeniden formüle ediyor: Mutlu mu olmalıyım? Anlam mı aramalıyım? Yoksa sadece, her şeyiyle canlı bir hayat mı yaşamalıyım? Bu bölüm, huzurdan çok derinliği, düzenin içinde değil, kırılmaların arasında filizlenen bir bilgeliği konuşuyo...

Yorgunlukla başlayan her hikâye, aslında bir dönüş çağrısıdır. Kimi zaman bunu bir kayıpla, kimi zaman içsel bir sessizlikle duyarız. Direnişi bırakmak, pes etmek değil; artık yanlış savaşlardan vazgeçmektir. Kendimizle, kaderimizle, geçmişimizle uzlaşmaya başlamak. Bu bölüm, iki ayrı dünyanın eşiğinde duruyor: Biri karanlıkta kalmayı, sessizliğin ve teslimiyetin öğretisini fısıldıyor. Diğeri ise...

“Kendini bil” sözü, binlerce yıl öncesinden bugüne ulaşan bir çağrı. Fakat modern insan, bu çağrının içinde iki uç arasında gidip geliyor: Bir yanda her şeyi bilenlerin kendinden eminliği, diğer yanda gerçekten düşünenlerin bitmeyen öz şüphesi. Bu bölümde, Harvard profesörü Arthur Brooks’un öz şüpheyi bir bilgelik işareti olarak ele alan görüşlerinden yola çıkacağız. Ardından, Shigehiro Oishi’nin...

“Ya aslında peşinden koştuğum şey, benim arzum değilse?” Hepimizin hayatında geceleri uykumuzu kaçıran, bizi kıyaslamalara sürükleyen, olmadığımız için suçladığımız arzular var.  Peki bu arzular gerçekten bize mi ait, yoksa başkalarından ödünç aldığımız hayaller mi ? ⸻ 📚 Kaynaklar • René Girard – Romantik Yalan ve Romansal Hakikat • René Girard – Şiddet ve Kutsal • Immanuel Kant – Saf Aklın Eleşt...