Çok Sesli Solo

Korku neden vardır? İnsan neden bilinmez olandan etkilenir, neden tekinsiz hikâyelere çekilir ve neden bazen korkudan haz duyar? Bu bölümde korkunun psikolojisini psikanalitik kuramlar, gotik edebiyat ve sinema üzerinden inceliyoruz. Sigmund Freud’un tekinsizlik kavramından Carl Jung’un gölge arketipine; Dracula ve Frankenstein gibi eserlerden korku filmlerine uzanan bu sohbet boyunca bastırılmış...

Bu bölümde, edebiyat ve sinemanın en gizemli, en çok merak uyandıran ve bizi ahlaki ikilemlere sürükleyen figürlerine, yani antikahraman lara odaklanıyoruz. İyiliğin alışılmış sınırlarını aşıp kötülüğün ya da karanlığın o cazibeli gri tonlarına bakıyoruz. Sevgili hocam Ahmet Berk Duman ile gerçekleştirdiğimiz bölüm boyunca Carl Gustav Jung’un Gölge kuramından toplumsal yabancılaşmaya, anlatıcı per...

"Başkaları ne der?" sorusu, çoğumuzun hayallerinin mezar taşıdır. Çocukluktan itibaren "uslu" olmayı, "uyum sağlamayı" ve başkalarının onayını almayı varoluşsal bir zorunluluk kıldık. Peki ama bu süreçte kendi sesimizi nerede kaybettik? Neden başkalarının onayına bu kadar ihtiyaç duyuyoruz? Sınır koymak neden hala saygısızlık gibi algılanıyor? Ve en önemlisi: Gerçekte...

Herkes yaşamı boyunca en az bir kez yalan söylemiştir. Peki, bizi bu evrensel davranışa iten temel motivasyon ne? Bu bölümde, çocukluktaki ceza korkusundan yetişkinlikteki "sahte benlik" inşasına kadar yalan söyleme davranışını inceliyoruz. Freud’un haz ilkesinden, yalanın toplumsal düzeni koruyan işlevsel bir araç oluşuna ve bizi kendimize yabancılaştıran bir alışkanlığa dönüşmesine kad...

Ortaokul çağındaki bir çocuk, ne zaman “arkadaşlarını” birer insan olarak görmekten vazgeçip “hedef” olarak görmeye başlar? Bir yanda eğitimli görünen ama gerçeği inkâr eden ebeveynler, diğer yanda ise görülme ihtiyacı duyan bir çocuk… Peki, bir şeyler ters gidiyor diyen o ses neden duyulmaz? Bir çocuğun ruh sağlığını korumak mı yoksa gelecekteki “sicilini” temiz tutmak mıdır önemli olan? Bu bölüm...

Annelik içgüdüsel mi, yoksa öğrenilen bir süreç mi? Toplum uzun zamandır kadına hazır bir rol biçiyor: Şefkatli, ilgili, ne yapacağını bilen “doğuştan anne”… Ama aynı toplum babalık için “öğrenilen” bir süreçten bahsediyor. Bu doğrultuda annelik ve babalık gerçekten sanıldığı gibi mi? Ayrıca bu bölümde, çok tartışılan bir konuyu, “normal doğum” olarak adlandırılan vajinal doğum ile sezaryen doğum...

Bu bölümde, Harry Potter evrenini yalnızca bir büyücülük hikâyesi olarak değil, insan ruhunun derinliklerine açılan bir alan olarak ele alıyoruz. Depresyon, travma ve bağlanma… Fantezinin bir savunma mekanizması olarak nasıl işlediğini; anlatıdaki metaforları ve karakterlerin çocukluk yaşantılarının bugünkü benliklerine nasıl yansıdığını inceliyoruz. Harry Potter ve Lord Voldemort (Tom Riddle) ara...

Dövmeler bazen bir anıyı yaşatmanın, bazen olmak istediğimiz kişiye yaklaşmanın, bazen de geçmişle baş etmenin bir yolu olabilir. Kimileri için bir sembol, kimileri için bir hikâye, kimileri içinse yalnızca estetik bir seçim… Peki dövme yaptırmak gerçekte neyi temsil eder? Neden dövme yaptırıyoruz? Bu bölümde, dövmelerin sadece estetik bir tercih olmanın ötesine geçip nasıl güçlü bir ifade aracına...

Teknolojinin son yıllardaki hızlı gelişimiyle birlikte sosyal medya, bireylerin yalnızca kendini ifade ettiği bir alan olmaktan çıkıp adeta bir “dijital mahkeme”ye dönüştü. Yorum yapabilme özgürlüğü, beraberinde yargılama gücünü de getirdi ve bu durum linç kültürü ile iptal kültürünü görünür kıldı.  Bu bölümde; linç kültürü ve iptal kültürünün ne olduğunu ve nasıl ortaya çıktığını, dijital aktiviz...

Bu bölümde, sevgili müzisyen Anıl Erdem Cevizci ile yalnızca müziği değil; zamanla dönüşen tutkuları, sahnede olmanın anlamını ve görünür olmanın ağırlığını konuşuyoruz. 20’li yaşların o yoğun, tutku dolu arzuları 30’larda da aynı şekilde varlığını sürdürür mü? Yoksa insan ve ona ait duygular değiştikçe beraberinde hayatın anlamı dediğimiz, bizi her gün yataktan kaldıran o güç/şey de dönüşür mü? T...

Modern dünyada can sıkıntısı çoğu zaman kaçınılması gereken bir duygu olarak görülür. Boşluk hissi ortaya çıktığında onu hemen bir şeylerle doldurmaya çalışırız: Kişisel gelişim içerikleri, yeni hedefler, süresiz meşguliyet… Ancak çoğu zaman bunlar kalıcı bir çözüm değil, yalnızca kısa süreli oyalamalardır. Böylece “meşguliyet” neredeyse bir varoluş biçimine dönüşür. Bu bölümde, can sıkıntısına fa...

Şiddet davranışı alkolün bir sonucu mudur, yoksa mevcut saldırganlık eğilimlerinin ortaya çıkmasına neden olan bir tetikleyici mi? Bağımlılığın bir “beyin hastalığı” olarak tanımlanmasının nedeni ne? Neye hastalık neye bozukluk demeliyiz? Bu bölümde, dopaminle kurduğumuz ilişkinin zamanla nasıl bir döngüye dönüştüğünü ele alırken; aile dinamiklerinin, öğrenilen baş etme stratejilerinin ve kişisel...

Komplo teorileri neden bu kadar cazip? İnsanlar nasıl oluyor da birbiriyle tamamen çelişen iddialara aynı anda inanabiliyor? Komplo teorileriyle bilimsel bilgiyi gerçekten ayıran şey nedir? Bu bölümde, komplo teorilerinin psikolojik ve toplumsal kökenlerini ele alıyoruz. Belirsizlikle baş etme ihtiyacımızdan, otoriteye duyulan güvensizliğe; “büyük olayların büyük nedenleri olmalı” düşüncesinden, g...

Orhan Pamuk tarafından kaleme alınan Masumiyet Müzesi bize aşkla, sevme biçimlerimizle ilgili ne anlatıyor? Kemal’in Füsun’la değil, ona ait nesnelerle kurduğu bağ ne ifade ediyor? Bu bölümde Masumiyet Müzesi’ni bir aşk hikâyesi olarak değil, romantik saplantının adım adım nasıl kurulduğunu gösteren bir anlatı olarak ele alıyoruz. Kemal’in Füsun’a duyduğu “aşk”ın, zamanla bir ilişki arzusundan çok...

Televizyon dizileri yalnızca birer kurgu mu, yoksa içinde yaşadığımız toplumun aynası mı? Şiddetin, saldırganlığın ve güç ilişkilerinin neredeyse her hikâyede kendine yer bulduğu ekranlarda, bize neyin “normal”, neyin “kabul edilebilir” olduğu tekrar tekrar öğretiliyor. Bu bölümde, şiddetin yalnızca yaşanan değil, aynı zamanda izlenen bir deneyim olarak ruhumuza nasıl temas ettiğini konuşuyoruz. D...

Kadın cinselliği çoğu zaman bir ihtiyaç olarak değil, ya susulması gereken bir konu ya da yerine getirilmesi gereken bir sorumluluk olarak tepkiyle karşılanır. Regl döngülerinden bedensel hazza kadar pek çok deneyim ya ayıp karşılanır ya da tamamen görünmez kılınır. Bu bölümde kadın cinselliğini; biyolojik, psikolojik ve kültürel boyutlarıyla ele alıyor, “utanç varken haz mümkün mü?” sorusunu merk...

İnsan neden aşık olur? Aşk gerçekten sadece bir duygu mu, yoksa sosyal öğrenme sürecinde edindiğimiz bir anlamlandırma biçimi mi? Neden başta her şey bu kadar yoğunken zamanla sakinleşiyor? Ve en önemlisi: Bu sakinleşme aşkın bittiği anlamına mı geliyor? Bu bölümde, aşık olma sürecini sadece evrimsel perspektiften değil, aynı zamanda öğrenme perspektifinden ele alıyoruz. Romanların, filmlerin ve a...

Bu bölümde, sık sık birbirine karıştırılan iki kavramın izini sürüyoruz: Yalnızlık ve tek başınalık. Psikolojide bu iki deneyim gerçekten aynı şeyi mi anlatır, yoksa bambaşka ruh hâllerine mi işaret eder? Sevgili Klinik Psikolog Asya Kübra Cankara ile danışanların daha çok yalnızlıktan mı, yoksa tek başına kalamama hâlinden mi yakındığını, yalnızlığın ruh sağlığıyla ilişkisini, yakın ilişkiler içi...

Araştırmalar, huzurevinde yaşayan yaşlıların sosyal destek algısının, evde yaşayanlara kıyasla daha düşük olduğunu gösteriyor. Ancak mesele yalnızca bakım değil; aidiyet, anlam ve görülme ihtiyacıyla ilgili. Toplumda huzurevleri hâlâ olumsuz algılanıyor; ebeveynini huzurevine yerleştiren çocuklar çoğu zaman “kötü evlat” olarak etiketleniyor. Oysa huzurevlerinde olumlu deneyimler yaşayan, kendini g...

Bu bölümde “suça sürüklenen çocuk” kavramını yalnızca hukuki bir terim olarak değil, biyolojik, psikolojik ve toplumsal bir mesele olarak ele alıyoruz. Bu bölümde şunları sorguluyoruz: Ceza çocuk için gerçekten öğretici midir? Aile ihmali, travma, yoksulluk ve akran baskısı nereye konulmalıdır? Aynı yaşta evlenmeye yetkin görülen bir çocuk, neden söz konusu suç olduğunda hâlâ çocuk sayılıyor? 17 y...

Bu bölümde, Jeffrey Arnett’in 2000’li yıllarda tanımladığı beliren yetişkinlik kavramını merkeze alıyor, ne tam anlamıyla ergen ne de yetişkin hisseden; iki kimlik arasında sıkışmış 20’li yaşları konuşuyoruz. 18–30 yaş aralığında yaşanan kimlik arayışı, ekonomik bağımsızlık mücadelesi, hâlâ aile evinde yaşıyor olma, evlilik ve “yetişkin olma” beklentilerinin üzerimizde yarattığı baskı… Çeyrek asır...

Bu bölümde kuşaklar arasındaki farklılıkların neden zaman zaman çatışmaya dönüştüğünü ele alıyoruz. Farklı dönemlerde büyümenin; duygulara bakışı, değişime yaklaşımı, kariyer ve başarı tanımlarını nasıl etkilediğini konuşuyoruz. Güçlü olmakla duyguları bastırmak arasındaki farkı, ruh sağlığına dair dilin neden yeni kuşaklarda daha görünür hâle geldiğini birlikte sorguluyoruz. “Tembel Z kuşağı” , “...

Bu bölümde, Çocuk Gelişimci sevgili Elifnur Çeto ile annelik üzerinden kutsanan fedakarlık kavramını konuşuyoruz. Fedakarlığın sevginin ölçütü haline gelmesi, annelerin kendi ihtiyaçlarını yok saymasına ve çocukların sağlıklı sınırlar öğrenememesine nasıl zemin hazırlıyor? Anne yapınca “zorunluluk”, baba yapınca neden “iyi ebeveynlik” sayılıyor? Bu bölümde: Çocuğun sağlıklı gelişimini neyin olumlu...

“Kendini gerçekleştirme yaşla değil, farkındalıkla başlar.” Bu bölümde, çağımızın görünmez vebası olan geç kalmışlık hissini ele alıyoruz. Toplumsal beklentiler, sosyal kıyas, içsel baskılar ve kendi isteklerimizi geç fark etmenin yarattığı duyguları konuşuyoruz. Mimar Sinan’dan Van Gogh’a, Tolkien’den Rowling’e… Hayatın ‘geç’ sandığımız anlarda nasıl başladığına dair örneklerle ilerliyoruz. Nörop...

Bu bölümde “İnsan neden aldatır?” sorusunun psikolojik temellerine bakıyoruz. İkili ilişkilerde kabul görmek, sevilmek, güvenmek gibi temel ihtiyaçların ilişkilerimizdeki krizleri nasıl yaratabileceğini ele alıyoruz. Aldatmanın arkasındaki motivasyonlar; ilişki içi hayal kırıklıkları, monotonluk, düşük benlik saygısı, narsistik eğilimler ve ilgi arayışı olabiliyor. Bazen intikam, bazen de çoktan b...