Αλήθειες

Σήμερα μιλάμε για τον αποδιοπομπαίο τράγο: από τις γυναίκες που στοχοποιήθηκαν στο American Plan μέχρι τον στιγματισμό των ομοφυλόφιλων ανθρώπων και των μειονοτήτων. Πώς ένα κατηγορώ γίνεται ταυτότητα; Τι αφήνει μέσα μας η διαρκής ενοχοποίηση; Και πώς αρχίζουμε να ξεχωρίζουμε τη δική μας ευθύνη από όσα μας έχουν φορτώσει οι άλλοι;

«Για να τη σκοτώσει, θα ήταν τρελός». Πόσα προσπερνάμε όταν η εξήγηση ενός εγκλήματος σταματά σε αυτή τη φράση; Στο σημερινό επεισόδιο του podcast «Αλήθειες», η Σουζάνα Παπαφάγου, κλινική και αναπτυξιακή ψυχολόγος, εξετάζει τη διαφορά ανάμεσα στην ψυχική ασθένεια, την ανθρωποκτονία και τη γυναικοκτονία. Μιλά για τον καταναγκαστικό έλεγχο, την κτητικότητα που παρουσιάζεται ως αγάπη και τις συνθήκες...

Γιατί μπορεί να πονάμε τόσο όταν πεθαίνει ένας άνθρωπος που δεν γνωρίσαμε ποτέ; Με αφορμή τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, οι «Αλήθειες» ανοίγουν τη νέα σεζόν μιλώντας για εκείνους τους παράξενους δεσμούς που δημιουργούμε με ανθρώπους που δεν συναντήσαμε ποτέ, αλλά υπήρξαν μέσα στη ζωή μας. Μέσα από ένα τραγούδι, μια ταινία, μια φωνή, μια ολόκληρη εποχή. Τι ακριβώς πενθούμε όταν φεύγουν; Τον άνθρω...

Ζούμε σε μια εποχή που μας καλεί να γινόμαστε συνεχώς καλύτεροι. Να εξελισσόμαστε, να διορθωνόμαστε, να θεραπευόμαστε, να αποδίδουμε περισσότερο. Η  αυτοβελτίωση  μπορεί να είναι πολύτιμη όταν μας βοηθά να ζούμε σύμφωνα με τις αξίες μας. Όταν όμως βασίζεται στην πεποίθηση ότι δεν είμαστε αρκετοί, μετατρέπεται σε μια ατελείωτη προσπάθεια να αποδείξουμε την αξία μας. Σε αυτό το επεισόδιο εξερευνούμε...

Συχνά αναρωτιόμαστε γιατί κάποιοι άνθρωποι παραμένουν σε σχέσεις που τους πληγώνουν. Ίσως όμως η πιο δύσκολη ερώτηση είναι όταν αυτός ο άνθρωπος είμαστε εμείς. Σε αυτό το επεισόδιο εξερευνούμε τι συμβαίνει στον ψυχισμό όταν ο πόνος γίνεται οικείος, πώς οι πρώιμες εμπειρίες προσκόλλησης επηρεάζουν τις επιλογές μας στις ενήλικες σχέσεις και γιατί η αγάπη συγχέεται τόσο συχνά με την αγωνία, την αναμο...

Μια κατσαρίδα εμφανίζεται στην αυλή λίγο πριν ξεκινήσει μια θεραπευτική ομάδα. Διαφορετικοί άνθρωποι αντιδρούν με διαφορετικούς τρόπους. Γιατί; Σε αυτό το επεισόδιο εξερευνούμε τον κόσμο των φοβιών μέσα από μια ψυχοδυναμική ματιά. Μιλάμε για το πώς γεννιούνται οι φοβίες, γιατί επιμένουν ακόμη κι όταν γνωρίζουμε λογικά ότι δεν κινδυνεύουμε, πώς συνδέονται με το σώμα, το τραύμα, την προσκόλληση και...

Οι άνθρωποι δεν μπαίνουν απλώς στη ζωή μας. Εγκαθίστανται μέσα στον ψυχικό μας κόσμο. Γίνονται φορείς ελπίδας, φόβου, μνήμης και επιθυμίας. Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για τις σχέσεις που μας αλλάζουν, για τις απώλειες που μας μεταμορφώνουν και για το πώς συναντάμε τον εαυτό μας μέσα από τους άλλους.

Τι συμβαίνει όταν αυτό που ήμασταν δεν μας χωρά πια, αλλά αυτό που πρόκειται να γίνουμε δεν έχει ακόμη γεννηθεί; Σε αυτό το επεισόδιο ταξιδεύουμε στον συναρπαστικό κόσμο της μεταμόρφωσης της πεταλούδας και ανακαλύπτουμε γιατί η αλλαγή δεν μοιάζει με βελτίωση αλλά με διάλυση καιαναγέννηση. Με αφορμή τα λεγόμενα imaginal cells —τα κύτταρα που κουβαλούν το σχέδιο της πεταλούδας πολύ πριν αυτή υπάρξει...

Υπάρχουν γυναίκες που έμαθαν να κατεβαίνουν στον Άδη χωρίς να φοβούνται. Να αντέχουν. Να φροντίζουν. Να επιβιώνουν. Αυτό που δεν έμαθαν ποτέ πραγματικά είναι να επιθυμούν χωρίς ενοχή. Στον μύθο της Ψυχής, το πιο επικίνδυνο σημείο δεν είναι το σκοτάδι, ούτε οι δοκιμασίες, ούτε η απώλεια του Έρωτα. Είναι η στιγμή που ανοίγει το κουτί πιστεύοντας πως χρειάζεται να γίνει κάτι περισσότερο για να αξίζει...

Τι μας λένε πραγματικά οι θεές για τις γυναίκες, το σώμα, τη δύναμη, τη μητρότητα, την επιθυμία και τον φόβο μέσα στους αιώνες; Σε αυτό το επεισόδιο ταξιδεύουμε από τις πρώτες Μεγάλες Μητέρες της προϊστορίας μέχρι τις θεές της αρχαίας Ελλάδας, τις μάγισσες του Μεσαίωνα, τις αγίες, τις «επικίνδυνες» γυναίκες και τις σύγχρονες γυναικείες ταυτότητες. Η Άρτεμις, η Αφροδίτη, η Αθηνά, η Δήμητρα, η Περσε...

Σε αυτό το επεισόδιο μπαίνουμε σε ένα από τα πιο σκοτεινά και σιωπηλά κομμάτια της  μητρότητας : τη συγχώνευση. Τι συμβαίνει όταν μια μάνα δεν μπορεί να αποχωριστεί ψυχικά το παιδί της; Όταν ο ομφάλιος λώρος δεν κόβεται ποτέ πραγματικά; Όταν η αγάπη γίνεται ενοχή, έλεγχος, εξάρτηση και αόρατη κατοχή; Μέσα από τον αρχαίο μύθο της Λάμιας —της μητέρας που, ανίκανη να αντέξει την απώλεια, άρχισε να κα...

Όχι άλλη πίεση να τα κάνουν «σωστά». Όχι άλλη απαίτηση να είναι ήρεμες, διαθέσιμες, υπομονετικές, ευγνώμονες και συνεχώς παρούσες. Γιατί πολλές  μητέρες  δεν εξαντλούνται επειδή δεν αγαπούν αρκετά. Εξαντλούνται επειδή αγαπούν επί χρόνια χωρίς χώρο για τον εαυτό τους. Κουβαλούν τη μνήμη του σπιτιού, τις ανάγκες όλων, τις ενοχές όλων, την οργάνωση της καθημερινότητας, τη συναισθηματική θερμοκρασία τ...

Τι είναι το blueprint και πώς γράφεται πριν αποκτήσουμε λόγια; Σε αυτό το επεισόδιο μπαίνουμε στον πρώτο χάρτη της ζωής: τη σχέση με τη μητέρα. Εξερευνούμε πώς η ίδια εμπειρία εγγράφεται διαφορετικά στην κόρη και στον γιο — ως ανάγκη διαφοροποίησης από τη μία, ως ανάγκη απομάκρυνσης από την άλλη — και πώς αυτές οι διαδρομές κουβαλούν ενοχή, πίστη και επιθυμία.  Μιλάμε για τον τρόπο που το βίωμα γί...

Τι σημαίνει να γεννιέσαι κόρη σε διαφορετικές εποχές; Και τι από όλα αυτά συνεχίζει να ζει μέσα μας σήμερα; Σε αυτό το επεισόδιο ακολουθούμε τη διαδρομή της κόρης από το 1920 μέχρι σήμερα — από τη θέση της «ευθύνης» και της σιωπής, στη σύγχρονη δυνατότητα λόγου και επιλογής. Η «επαναστάτρια κόρη», το «καλό κορίτσι», το «μαύρο πρόβατο» δεν είναι απλώς χαρακτηρισμοί — είναι θέσεις μέσα σε ένα οικογε...

Σε αυτό το δεύτερο μέρος, «κατεβαίνουμε» εκεί όπου ο  γυναικείος οργασμός  παύει να είναι απλώς μια σωματική εμπειρία και αποκαλύπτεται ως κάτι βαθιά κοινωνικό, διαγενεακό και υπαρξιακό. Ξεκινώντας από τον μύθο του Τειρεσία —του μόνου που έζησε και ως άνδρας και ως γυναίκα— ανοίγουμε το ερώτημα: Τι είναι αυτό στη γυναικεία απόλαυση που ιστορικά δεν αντέχεται να ειπωθεί; Γιατί τιμωρείται η γνώση τη...

Ο  γυναικείος οργασμός  δεν είναι απλώς μια βιολογική κορύφωση. Είναι το σημείο όπου το σώμα συναντά όσα του επιτράπηκαν — και όσα του απαγορεύτηκαν. Σε αυτό το πρώτο μέρος, ανοίγουμε το θέμα χωρίς απλοποιήσεις: τι είναι πραγματικά ο γυναικείος οργασμός, πώς συμβαίνει και γιατί για πολλές γυναίκες δεν είναι αυτονόητος. Μιλάμε για: τη σχέση του οργασμού με την ασφάλεια και την παρουσία στο σώμα τον...

Για περίπου έναν αιώνα η  γυναικεία σεξουαλικότητα  αναλύθηκε και ερμηνεύτηκε, όμως όχι από τη δική της πλευρά. Και έτσι, αυτό που γνωρίζουμε σήμερα δεν είναι όλη η αλήθεια — είναι μόνο ένα μέρος της. Σε αυτό το επεισόδιο, ανοίγουμε τον χώρο για μια διαφορετική προσέγγιση. Όχι για να εξηγήσουμε τη γυναίκα, αλλά για να την ακούσουμε. Γιατί ίσως η γυναικεία σεξουαλικότητα δεν είναι κάτι που χρειάζετ...

Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για τον θυμό των γυναικών — όχι ως πρόβλημα, αλλά ως ένα συναίσθημα που για χρόνια δεν είχε χώρο να υπάρξει. Μιλάμε για: το πώς μεγαλώσαμε μαθαίνοντας να τον φοβόμαστε ή να τον κρύβουμε το διπλό μέτρο με το οποίο κρίνεται ο ίδιος θυμός σε άντρες και γυναίκες τι συμβαίνει όταν ο θυμός καταπίνεται και γίνεται ενοχή, σιωπή ή εξάντληση και… πολλές γυναίκες δεν είναι «πολύ ε...

Τι εικόνα εμφανίζεται στο μυαλό μας όταν ακούμε τη λέξη «βιασμός»; Στο επεισόδιο αυτό του podcast «Αλήθειες», εξερευνούμε πώς διαμορφώθηκε η συλλογική εικόνα που έχουμε για τη σεξουαλική βία και γιατί η κοινωνία συχνά βλέπει μόνο ένα μέρος της πραγματικότητας.  Πώς η ιστορία, οι κοινωνικές αντιλήψεις και τα στερεότυπα γύρω από το φύλο επηρέασαν τον τρόπο που κατανοούμε τον βιασμό; Γιατί πολλές μορ...

Έχω μια κούπα αγαπημένη, με μια γοργόνα τυπωμένη πάνω της. Και κάθε πρωί, πίνοντας τον καφέ μου, αναρωτιέμαι γιατί αυτή η εικόνα με αγγίζει τόσο. Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για τη γοργόνα ως σύμβολο ρευστότητας και ορίου, για τη μητρότητα ως κοινωνική και υπαρξιακή μετάβαση, και για το δικαίωμα μιας γυναίκας να ορίζεται από το Είναι της — όχι μόνο από τον ρόλο της. Τροφή για σκέψη: για τη δημιουρ...

Πίσω από τα «αθώα» λόγια κρύβεται ένας μηχανισμός που αθωώνει την επιθετικότητα και μεταφέρει την ευθύνη στο σώμα της γυναίκας. Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για το πώς η βία βαφτίζεται «αντίδραση», πώς η γυναικεία ύπαρξη παρουσιάζεται ως «πρόκληση» και από πόσο νωρίς ένα κορίτσι μαθαίνει να επιτηρεί το σώμα του: από τα πρώτα χρόνια του δημοτικού, μέσα από μικρές φράσεις που γίνονται εσωτερικός νόμο...

Ο  σεξισμός  δεν εμφανίζεται μόνο ως ανοιχτή διάκριση ή ωμή βία. Συχνά κρύβεται στις λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά, στις εικόνες που καταναλώνουμε χωρίς να τις αμφισβητούμε, στη μουσική που ακούμε και αναπαράγουμε. Το επεισόδιο αυτό εξετάζει πώς τα έμφυλα στερεότυπα διαμορφώνονται και παγιώνονται μέσα από τη γλώσσα, τη διαφήμιση και τη μαζική κουλτούρα, πώς η γυναικεία εικόνα υποτιμάται και...

Σε αυτό το επεισόδιο του podcast «Αλήθειες», προσεγγίζουμε ψυχοκοινωνικά και αναπτυξιακάμια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση: την αίσθηση ότι η ασφάλεια της γυναίκας εξαρτάται από την παρουσία ενός άντρα. Μέσα από την οπτική της κλινικής αναπτυξιακής ψυχολογίας, εξετάζουμε πώς η πατριαρχία δεν λειτουργεί μόνο ως κοινωνικό σύστημα, αλλά και ως εσωτερικευμένη ψυχική δομή που επηρεάζει τη ρύθμιση του άγχους,...

Η Φ. φορά γυναικεία ρούχα, αλλά μέσα της νιώθει όπως τότε που έκλεβε τα ρούχα της μητέρας της. Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για το κορίτσι που μένει μέσα στη γυναίκα, για τα «θέλω» που συγκρούονται με τα «πρέπει» και για το σώμα που μαθαίνει να κρύβεται, ακόμη κι όταν ο κόσμος μοιάζει ελεύθερος. Πότε σταματάς να «παίζεις» τη γυναίκα και αρχίζεις να τη νιώθεις;

Η επιστροφή από τις διακοπές δεν είναι απλή αλλαγή ρουτίνας. Είναι μια ψυχική μετάβαση που συχνά γίνεται απότομα, χωρίς χρόνο προσαρμογής. Το λεγόμενο «σύνδρομο μετά τις διακοπές» δεν είναι αδυναμία· είναι το σημάδι ότι ο ψυχισμός χρειάζεται γέφυρα ανάμεσα στην ανάπαυση και την απαίτηση. Και συχνά, αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: μια καθημερινότητα που δεν αφήνει χώρο για τον εαυτό.