pulsar nadaje

Czy stereotypy uruchamiają się szybciej przez akcent niż przez wygląd? I czy nasze postawy wobec „innych” są rzeczywiście tak jednoznaczne, jak sugerują sondaże? Odpowiada dr hab. Karolina Hansen, profesorka Uniwersytetu Warszawskiego, psycholożka społeczna z Katedry Psychologii Miejsca i Zmiany Społecznej tejże uczelni. [podkast]

Jak skutecznie sztuczna inteligencja przekonuje do głosowania na konkretnego kandydata na prezydenta? Czy w Polsce naprawdę jest silna polaryzacja? Jak przekonania polityczne wpływają na wyższy lub niższy poziom zaufania do nauki? Odpowiada dr Gabriela Czarnek z Instytutu Psychologii Wydziału Filozoficznego UJ, tegoroczna laureatka stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych mło...

Jak silnie wzbudzone, „przerośnięte” atomy pozwalają mierzyć mikrofale, badać kosmos i jednocześnie testować granice świata kwantowego? Odpowiada dr hab. Michał Parniak z Zakładu Optyki Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, lider grupy badawczej w Centrum Optycznych Technologii Kwantowych. [podkast]

Co mówi biolog, kiedy w mikroskopie elektronowym dostrzega struktury bardziej znane z podręczników matematyki niż biologii? Pytamy badaczkę nanomorfologii błon, dr hab. Łucję Kowalewską, kierowniczkę Zakładu Anatomii i Cytologii Roślin Uniwersytetu Warszawskiego. [podkast]

Ile tracimy na dezinformacji? W jakiej „walucie”? Kto i jak może nas przed tymi stratami ustrzec? Odpowiadają Maia Mazurkiewicz – prezeska Zarządu Fundacji PZU, adwokatka, współzałożycielka Alliance for Europe oraz prof. Joanna Tyrowicz – ekonomistka związana z Uniwersytetem Warszawskim oraz Niezależnym Pozarządowym Ośrodkiem Badawczym GRAPE, członkini Rady Polityki Pieniężnej. [wideokast]

Co płaskowce – pozbawione neuronów maleńkie stworzenia – mówią nam o ewolucji mózgu? Czy prostota podobnych im organizmów to tylko iluzja? Opowiada dr Mateusz Kostecki, neurobiolog pracujący obecnie w Centre for Organismal Studies na Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg. [podkast]

O przełomowej obserwacji planety niezwiązanej z żadną gwiazdą i samotnie przemierzającej przestrzeń kosmiczną, opowiada współautor tego dokonania, dr Przemek Mróz z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, laureat Nagrody im. Franka Wilczka, uczestnik eksperymentu OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment). [podkast]

Czy społeczeństwa da się opisać tymi samymi modelami, które tłumaczą magnetyzm i przejścia fazowe? Czy brak zaufania do nauki można leczyć narzędziami fizyki statystycznej i teorii sieci? O modelowaniu złożonych procesów społecznych mówi dr inż. Anna Chmiel z Zakładu Fizyki Układów Złożonych Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, badaczka sieci złożonych zajmująca się socjofizyką i zastosowani...

Dlaczego małe, skoordynowane grupy potrafią dziś sterować opiniami milionów? Czy algorytmy przejęły już kontrolę nad kulturową ewolucją człowieka? Odpowiada dr inż. Agnieszka Czaplicka, fizyczka z Pracowni Fizyki w Ekonomii i Naukach Społecznych Politechniki Warszawskiej, badaczka nauk o sieciach społecznych. [podkast]

Szary gryzoń czy idealny wzór do naśladowania? Bezwzględny szkodnik czy ofiara komunistycznej propagandy? O tym, jak kształtował się wizerunek szczura, opowiada dr Gabriela Jarzębowska, antropozoolożka/badaczka animal studies z Wydział „Artes Liberales” UW, autorka książki „Retoryka deratyzacji w PRL: od czystki etnicznej i politycznej do czystki gatunkowej” [podkast]

Jak nie stracić zaufania do dowodów i ekspertów? Jakimi narzędziami walki z kłamliwymi informacjami dysponują organy ścigania? Czym jest biały wywiad? Odpowiada dr Piotr Lewulis, dyrektor Centrum Nauk Sądowych oraz pracownik Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. [wideokast]

Kto będzie mógł mieć podręcznego naukowca? Jakie rozmowy można toczyć z antyszczepionkowcami? Co musi mieć w sobie popularyzator? I co nauka robi ludziom? Odpowiada prof. Ryszard Koziołek – rektor Uniwersytetu Śląskiego, autor koncepcji Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice i jego dyrektor generalny. [wideokast]

Czy większe moce obliczeniowe automatycznie przekładają się na ciekawsze rozwiązania? Czy w badaniach nad sztuczną inteligencją czeka nas kolejny przełom – tym razem jakościowy? Jak kontekst wojny w Ukrainie zmienia pracę polskich informatyków? Opowiadają prof. Piotr Sankowski z Uniwersytetu Warszawskiego, szef IDEAS Research Institute, i prof. Tomasz Trzciński z Politechniki Warszawskiej.

Ile w konserwacji i restauracji obiektów sztuki jest nauki, a ile artystycznego wyczucia? Czy z upływem czasu należy walczyć, czy też się z nim pogodzić? Opowiada dr Monika Supruniuk, konserwatorka dzieł sztuki, zastępczyni dyrektora ds. zbiorów analogowych i infrastruktury Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego (FINA).

Skąd się biorą w Polsce nowe rezerwaty przyrody? Nierzadko z amatorskiej pasji, z zaangażowania aktywistów. Opowiada o tym jeden z nich, nasz redakcyjny kolega, Jędrzej Winiecki.

O tym, jak i po co wchodziliśmy do wody, dlaczego robiliśmy to wielokrotnie i co z tego wynikło, opowiada dr Daniel Tyborowski – paleobiolog, geolog, popularyzator nauki, autor książki „W głębiny. Ewolucyjna podróż morskich gadów i ssaków”, która właśnie ukazała się nakładem Wydawnictwa RN.

O zawikłanej teorii kwantowego splątania oraz perypetiach fizyków parających się badaniami fundamentalnymi opowiada dr Wojciech Krzemień z Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

Czy przedsiębiorczości można się nauczyć? Dlaczego różnorodność jest źródłem dobrych pomysłów? Jakie czynniki tworzą warunki dla poważnej innowacyjności, także w nauce? Mówi Prof. Agnieszka Skala-Gosk, ekonomistka, kierowniczka Zakładu Przedsiębiorczości i Innowacji Wydziału Zarządzania Politechniki Warszawskiej.

Jak wydrukować na Ziemi filiżankę z marsjańskiej gleby? Czym są design fiction, design spekulatywny i fantastyka naukowa stosowana? Dlaczego osoby zajmujące się przyszłością powinny być optymistami? Opowiada prof. Marta Flisykowska z Wydziału Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.

Czym są ekologie ucieczkowe? W jaki sposób bagna, torfowiska i gęste lasy Wschodniej Europie wspierały chłopów, dezerterów i dysydentów religijnych przed podatkami, pańszczyzną czy poborem do wojska? Przewodnikiem po bezdrożach przeszłości jest dr Michał Pospiszyl, historyk środowiska z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Jak powstają zaburzenia psychiczne? Dlaczego na spektrum autyzmu możemy spojrzeć przez pryzmat adaptacji ewolucyjnej, a nie deficytu? Po co nam lęk, wstręt czy nieufność? Na te i wiele innych pytań odpowiada dr Marcin Rządeczka, kognitywista z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Z teorią gier jest jak z prozą – nie zawsze zdajemy sobie sprawę, że nią mówimy. Czy można zatem zaprojektować taką grę, aby gracze przestrzegali jej reguł, które będą dobre i dla nich, i dla społeczeństwa? Mapę jej praktycznych zastosowań szkicuje prof. Łukasz Woźny z Katedry Ekonomii Ilościowej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Co wpływa na to, że człowiek ma szansę na sukces? Ile jest rodzajów nierówności? Jaka jest ich skala w Polsce? Mówi prof. Michał Brzeziński z Katedry Ekonomii Politycznej Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Dlaczego jedynym wolnym od manipulacji mechanizmem głosowania jest dyktatura? Jak sprawdzić, czy ktoś wygrał przypadkiem, czy naprawdę? Co można powiedzieć o gustach miłośników sushi, korzystając z dobrodziejstw teorii obliczeniowej? Odpowiada prof. Piotr Faliszewski z Wydziału Informatyki Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie.

To styl życia. Gra zespołowa w międzynarodowych składach, walka z deadline’ami i zabieganie o czas pracy na sprzęcie takim jak teleskop Jamesa Webba. Dowodem miłości do niej może być tatuaż z Perseuszem. O astrochemii oraz modach w astronomii opowiadają dr Agata Karska z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz dr Łukasz Tychoniec z Universiteit Leiden – autor pulsara i tegoroczny laureat Nagrody Młod...