Prachatai Podcast

“อิสรภาพของคนในเรือนจำ ขึ้นอยู่กับความสามัคคีในขบวนการประชาธิปไตยทุกฝั่งฝ่าย” ประชาไทพูดคุยกับ ไผ่ จตุภัทร์ นักเคลื่อนไหวทางการเมืองที่ถูกคุมขังอีกครั้ง โดยเมื่อถามว่าครั้งนี้เป็นครั้งที่เท่าไร ตัวเขาบอกว่า "จำไม่ได้" อ่านทั้งหมดได้ที่ https://prachatai.com/journal/2025/09/114659

เมื่อการได้เขียนจดหมายและได้รับจดหมายจากเพื่อนและครอบครัวของผู้ต้องขังคดีการเมือง เป็นเพียงกิจกรรมไม่กี่อย่างที่ผู้ต้องขังจะทำได้ในคุก แต่ล่าสุดเมื่อปัญหาขาด "ปากกา" ที่คนนอกคุกอาจนึกไม่ถึงว่าเป็นปัญหาได้อย่างไรเพราะแค่ปากกาหายจะหาใหม่เท่าไหร่ก็ได้กลับเป็นปัญหาที่ทำให้คนในคุกเสียช่องทางการติดต่อไปโดยปริยาย แต่เรื่องนี้ยังถูกขยายไปถึงอุปสรรคในการใช้แอพ DomiMail ที่กรมราชทัณฑ์ออกแบบมาเพื่อช่วยเหลือใ...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ และประภาภูมิ เอี่ยมสม แนะนำหนังสือ “Invisible Women: Data Bias in a World Designed for Men” ผลงานของ Caroline Criado Perez ที่อธิบายเรื่อง “Gender data gap” หรือช่องว่างของข้อมูลที่จำแนกตามเพศ ที่หลายๆ ครั้งในการวิจัย การวางแผนนโยบาย การออกแบบผลิตภัณฑ์ มักใช้ผู้ชายเป็นขนาดมาตรฐาน แล้วละเลยความแตกต่างทางชีวภาพ สรีรวิทยา ตลอดจนบทบาท-ความจำเป็นเฉพาะของ...

ที่ผ่านมามีการถกเถียงในโลกออนไลน์เรื่องนิยามชนชั้นกลาง ข้อถกเถียงหลักมักนิยามชนชั้นกลางจากมุมเศรษฐศาสตร์เป็นหลัก เช่น ดูผ่านรายได้ กำลังการบริโภค หมายเหตุประเพทไทย Live หกโมงเย็นวันอาทิตย์นี้ชวนคุยเรื่องความหมายของชนชั้นกลางจากมุมมองของนักสังคมวิทยา Göran Therborn ผ่านบทความ DREAMS AND NIGHTMARES OF THE WORLD’S MIDDLE CLASSES (2020) ขณะเดียวกันชวนมองภาพระดับโลกเมื่อชนชั้นกลาง “ฝันร้าย” ชนชั้นกลางใ...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ประภาภูมิ เอี่ยมสม และภาวิน มาลัยวงศ์ รีวิวภาพยนตร์ Weapons (2025) เป็นหนังแนวลึกลับสยองขวัญเรื่องล่าสุดของผู้กำกับ Zach Cregger เล่าถึงเหตุการณ์ที่เด็กนักเรียนในชั้นเรียนเดียวกันหายตัวไปอย่างลึกลับในตอนกลางคืนพร้อม ๆ กัน ทำให้คนในชุมชนสงสัย ตั้งคำถามว่าอะไรเป็นสาเหตุของการหายตัวไปของเด็ก ๆ เหล่านั้น และใครคือผู้อยู่เบื้องหลัง โดยมีครูประจำชั้นอย่างจัสตินเป็นผู้ที่ถูกจั...

ในช่วงที่ผ่านมาเราได้ยินคำว่าสงครามบ่อยมาก เช่น สงครามข่าวสาร สงครามการค้า ดูเหมือนอะไรๆ ก็เป็นสงครามไปได้เสียหมด แต่อันที่จริงแล้ว ไม่ใช่ทุกอย่างจะถูกนับเป็นสงคราม แม้ว่าการสู้รบทางการทหารก็อาจจะไม่นับว่าเป็นสงคราม หมายเหตุประเพทไทย [Live] สัปดาห์นี้ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ และภาวิน มาลัยวงศ์ ชวนทบทวนนิยามของคำว่าสงคราม นั่นเป็นเพราะว่าการใช้นิยามอย่างเข้มงวดก็อาจจะสำคัญสำหรับการทำความเข้าใจทั้งในแง่...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงศ์ และปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ พูดถึงพัฒนาการแนวคิดเรื่องเชื้อชาติของญี่ปุ่น ว่าเพราะเหตุใดคนญี่ปุ่นจึงถูกมองว่ารวมเป็นเนื้อเดียวกัน ทั้งนี้แนวคิดเรื่องเชื้อชาติตั้งต้นมายุคปฏิรูปเมจิ ระบบทางสังคมญี่ปุ่นที่แยกคนในกับคนนอก ญี่ปุ่นเองเริ่มมีความหลากหลายทางเชื้อชาติ เมื่อขยายดินแดนไปยังฮอกไกโด คาบสมุทรเกาหลี แมนจูเรียและเมืองท่าชายฝั่งของจีน มีการนำประชากรจากจีนแล...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงศ์ และประภาภูมิ เอี่ยมสม พูดถึงแอนิเมชัน Elio เพื่อนรัก ทะลุจักรวาล (2025) จากค่าย Pixar ซึ่งมีแง่มุมเกี่ยวกับการเปลี่ยนผ่านของวัยเด็กสู่วัยรุ่น การออกผจญภัย เก็บเกี่ยวบทเรียน ค้นหาตัวตนในจักรวาลกว้างใหญ่ พร้อมเปรียบเทียบพล็อตกับ E.T. (1982) และ Inside Out (2015) ที่ตัวละครมีการค้นหาตัวเองเช่นกันแต่เป็นการเดินทางจากภายใน

หลังจากพูดถึงบทบาทกองทัพกับรัฐบาลพลเรือนไปแล้ว หมายเหตุประเพทไทย Live สัปดาห์นี้ พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างพลเรือนและทหารในประเทศที่ไม่เป็นประชาธิปไตย และทำความเข้าใจกองทัพภายใต้ระบอบอำนาจนิยม ทั้งแบบรัฐบาลทหาร รัฐบาลพรรคเดียว และกษัตริย์หรือผู้นำตามประเพณี

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดคุยกับ อาจารย์โช ฟุกุโตมิ นักวิชาการ บรรณาธิการและนักแปลวรรณกรรมไทย-ญี่ปุ่น ชวนมองนิยายและซีรีส์วายไทย ที่มีพัฒนาการมาจากนิยายหรือมังงะวายญี่ปุ่นว่าปัจจุบันนิยายวาย ซีรีส์วายไทยเดินทางมาไกลจากจุดเริ่มต้นนั้นหรือยัง พร้อมชวนเปรียบเทียบเนื้อหาวายญี่ปุ่นกับไทย ทั้งพัฒนาการตัวละคร ปมปัญหาของเรื่อง และการคลี่คลาย นอกจากนี้ยังชวนตั้งคำถามว่านิยายและซีรีส์วายไทยทำให้เกิดมุมม...

จากเหตุการณ์ความขัดแย้งพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชาในช่วงที่ผ่านมา จนมีการพูดถึงแนวคิดเรื่อง civilian control of the military หรือหลักทหารอยู่ภายใต้การควบคุมของผู้นำพลเรือน หมายเหตุประเพทไทยเทปนี้ ประภาภูมิ เอี่ยมสม พูดคุยกับ ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ เกี่ยวกับความคิดเรื่องทหารภายใต้การควบคุมของพลเรือน ตั้งแต่เรื่องทหารอาชีพ ของ Samuel P. Huntington ข้อเสนอการทำให้ทหารเป็นส่วนหนึ่งของสังคมประชาธิปไตยของ Mo...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดคุยกับ เคท ครั้งพิบูลย์ ถึงศัพท์ "เติมเกย์" ที่เกิดจากความลื่นล้มทางภาษา เกิดคำความหมายใหม่เมื่อบริบททางสังคมเปิดกว้างต่ออัตลักษณ์ทางเพศหลากหลายมากขึ้น "เติมเกย์" ปัจจุบันจึงมีความหมายทั้งการชื่นชอบชื่นชมคนที่เป็น LGBTQ+ ไปจนถึงหาสื่อบันเทิงที่เกี่ยวกับเกย์มารับชม เช่น ซีรีส์วาย นิยายวาย คู่จิ้นวาย ฯลฯ ทั้งหมดนี้ติดตามในรายการ #หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทย [LIVE] หกโมงเย็นวันอาทิตย์นี้ พูดถึงซีรีส์ ‘สงครามส่งด่วน’ (Mad Unicorn) ทาง Netflix ที่แรงบันดาลใจของเรื่องมาจากสตาร์ทอัพ ‘ยูนิคอร์น’ ด้านการส่งพัสดุ แต่ก็ยังมีประเด็นใจกลางอีกด้านหนึ่งของเนื้อเรื่อง ได้แก่ สงครามราคา การลดต้นทุนด้วยการกดซัพพลายเชน และการแข่งขันเพื่อแย่งชิงส่วนแบ่งตลาด ฯลฯ ซึ่งทั้งหมดนี้นำไปสู่การควบรวม ครอบงำตลาด และการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งอาจได้เห็นเรื่อง...

ในโอกาสที่ในห้วงสุดสัปดาห์นี้ ซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริกา จัดงาน San Francisco Pride 2025 ภายใต้คำขวัญ “สุขของเควียร์คือการต่อต้าน” (Queer Joy is Resistance) หมายเหตุประเพทไทย LIVE สัปดาห์นี้พาย้อนกลับไปชมประวัติศาสตร์การต่อสู้ของ LGBTQ+ ที่ซานฟรานซิสโก จนกลายเป็นเมืองหลวงชาวเกย์  และย่าน Castro ที่กลายเป็นหนึ่งใน “gayborhood” ที่โด่งดังของสหรัฐอเมริกา

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ และภาวิน มาลัยวงศ์ พูดถึงภาพลักษณ์ของเกาหลีใต้ซึ่งสะท้อนออกมาผ่านซีรีย์ ซึ่งในระยะหลังสะท้อนบทบาทของเกาหลีใต้ในความร่วมมือระหว่างประเทศ เช่น Descendants of the Sun (2016) ที่ตัวแสดงหลักเป็นทหารที่อยู่ในกองกำลังรักษาสันติภาพในต่างประเทศ และ The Trauma Code: Heroes on Call (2025) ที่ตัวแสดงหลักอย่าง แพคคังฮยอก ศัลยแพทย์อุบัติเหตุฉุกเฉิน เคยเป็นแพทย์ที...

Spoiler Alert! มีการเปิดเผยเนื้อหาของภาพยนตร์ Thunderbolts* (2025) หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงศ์ และต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี พูดคุยกันเกี่ยวกับภาพยนตร์  Thunderbolts* (2025) มุ่งไปที่ปัญหาสุขภาพจิตซึ่งไม่ใช่เรื่องใหม่ในจักรวาลมาร์เวล์ เพราะมักจะปรากฏตัวละครซูเปอร์ฮีโร่ที่มีภาวะปั่นป่วนภายในใจ  เช่น Iron Man เกิดอาการวิตกกังวลหายใจไม่คล่องทุกครั้งที่นึกถึงเหตุการณ์นิวยอร์กถูกโจมตี, Thor...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง จากคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  และคุณออย แอดมินเพจน้องง ในโอกาสครบรอบ 10 ปีเพจน้องง จากเพจพาโรดี้ องค์ท่านและชายา องค์ดี๋ (ปัจจุบันไม่ทราบชะตากรรม) สู่ปฏิบัติการทางสังคม ก้าวต่อไปของการสั่งสมบุญญาบารมี และพาเหรดซักฟอกสีรุ้ง ร่วมในขบวน Bangkok Pride Parade เมื่อ 1 มิถุนายนที่ผ่านมา ฯลฯ  #เพจน้องง #องค์ดี๋

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ชานันท์ ยอดหงษ์ และต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี แนะนำบทความ "หมา" : ประวัติศาสตร์ว่าด้วยสัตว์เลี้ยงที่ไม่ใช่แค่การเลี้ยงสัตว์ โดย พนา กันธา ที่ตีพิมพ์ในวารสารประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีรินทรวิโรฒ (2560) (อ่านบทความ)   โดยงานของพนา พูดถึงประวัติศาสตร์สุนัขในฐานะสัตว์เลี้ยง ซึ่งแนวคิดของการเลี้ยงสุนัขเป็นเพื่อน เป็นสมาชิกในครอบครัวเหมือนที่เข้าใจทุกวันนี้เป็นปรากฏการณ์ที่ค่อนข้...

หมายเหตุประเพทไทย Live สัปดาห์นี้ ร่วมส่งอำลา “จอน อึ๊งภากรณ์” อดีตวุฒิสมาชิก นักเคลื่อนไหวผู้มีบทบาทสำคัญต่อภาคประชาสังคมไทย โดยเป็นผู้อำนวยการคนแรกของมูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม รวมทั้งก่อตั้งองค์กรทางสังคมหลายแห่ง เช่น มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ ประชาไท iLaw นอกจากนี้ยังเป็นอดีตกรรมการนโยบาย ThaiPBS ด้วย ทั้งหมดนี้ติดตามในรายการหมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับ ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง ถึงแนวคิดของนักสังคมวิทยาชาวมาเลเซียผู้ล่วงลับ ไซยิด ฮุสเซน อาลาตาส (Syed Hussein Alatas) ซึ่งมีคุณูปการสำคัญในการบุกเบิกสังคมวิทยามาเลเซียและสิงคโปร์ และแนวคิดหลังอาณานิคม การถอนรากอาณานิคมในสาขาวิชาสังคมศึกษา หรือ decolonizing turn ในแวดวงวิชาการมาเลเซีย สิงคโปร์ หรือประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ฯลฯ ทั้งนี้งานของเขาได้รับความสนใจในแว...

ในห้วงสัปดาห์วันแรงงานสากล หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ชานันท์ ยอดหงษ์ และต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี แนะนำ “พิพิธภัณฑ์แรงงานไทย” บนถนนนิคมมักกะสัน กรุงเทพฯ ซึ่งริเริ่มจากขบวนการแรงงาน หวังรวบรวมและจัดแสดงเรื่องราวของผู้ใช้แรงงานไม่ให้หายสาบสูญไปจากหน้าประวัติศาสตร์ไทย เปิดมาตั้งแต่ปี 2536 เล่าประวัติศาสตร์สังคมไทยจากมุมของผู้ใช้แรงงาน การต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย รวมไปถึงการต่อสู้ของขบวนการแรงงานเพื่อสิทธิ...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ประภาภูมิ เอี่ยมสม และต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี พูดคุยกับ ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง ในประเด็น "Queer in the Global South" หรือเควียร์ศึกษาในซีกโลกใต้ ที่ไม่ได้ดูแค่ประเด็นเควียร์ในอาณาบริเวณใต้เส้นศูนย์สูตร แต่ดูทั้งเศรษฐกิจ การเมือง และเชิงวาทกรรมว่าอะไรถูกจัดให้อยู่เหนือกว่า สิ่งที่อยู่ต่ำกว่า ด้อยอำนาจมากกว่าในวาทกรรมการพัฒนา ทั้งนี้แม้ทฤษฎีเควียร์จะตั้งต้นมาจากฝั่งสหรัฐอเมร...

หลังจาก “กีกี้” หรือ “Shocker Combatmen” กลายเป็นประเด็นในการอภิปรายในสภาเมื่อไม่นานมานี้ หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ภาวิน มาลัยวงศ์ และปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ พูดถึงกำเนิด “คาเมนไรเดอร์’ และยุคซีรีส์ซูเปอร์ฮีโร่แปลงร่างในวัฒนธรรมญี่ปุ่นอันเป็นผลพวงของสังคมยุคหลังสงครามแปซิฟิก และจะกลายเป็นวัฒนธรรมบันเทิงจากญี่ปุ่นในเวลาต่อมา ทั้งนี้ อิชิโนโมริ โชทาโร (Ishinomori Shotaro) ราชามังงะ ผู้สร้างตัวละคร คา...

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ แนะนำบทความ "Embodying ‘Thainess’ and the post-2006 coup crisis in Buppesannivas (Love Destiny)" ของศรัณย์ภัทร์ บุญฮก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา นำเสนอประเด็นจากละคร "บุพเพสันนิวาส" ซึ่งออกอากาศครั้งแรกทางช่อง 3 ในปี 2561 ละครโทรทัศน์เรื่องดังกล่าวเขียนบทโทรทัศน์อิงจากฉบับนวนิยายของ "รอมแพง" เล่าเรื่องราวของเกศสุรางค์ ที่ย้อนเวลาปัจ...

หมายเหตุประเพทไทย [Live] สัปดาห์นี้ ชานันท์ ยอดหงษ์ และปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ หยิบยกกรณีไทยส่งกลับผู้ลี้ภัยอุยกูร์กลับประเทศจีนในมิติความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เพื่อพิจารณาแนวทางการดำเนินนโยบายต่างประเทศของชาติในเอเชีย โดยเฉพาะประเด็นสิทธิมนุษยชนที่ดูเหมือนไม่แข็งขัน เมื่อเทียบกับปฏิกิริยาจากชาติตะวันตก แต่หลายสิ่งสะท้อนเช่นนั้นจริงหรือไม่ ติดตามในรายการหมายเหตุประเพทไทย