Wiedza Nieoczywista

Efekt zakotwiczenia jest piękny i przerażający zarazem. Z jednej strony można go skutecznie wykorzystywać w negocjacjach . Z drugiej strony, pokazuje, że wyrok wydawany w sądzie może być zależny od… wyniku rzutu kostką. Pozwala nam też (poniekąd) zrozumieć dlaczego znalezienie 50 gr. może mieć gigantyczny wpływ na to, czy postrzegamy nasze życie jako szczęśliwe. Co to jest efekt zakotwiczenia? Efe...

Wielu ekonomistów uważa, że ludziom trzeba dawać jak najszerszy wybór , bo dzięki temu każdy wybierze dla siebie najlepiej, a z tej sumy egoistycznych wyborów i tak wyłoni się nam rezultat dobry dla całego społeczeństwa. Problemem w tym rozumowaniu jest założenie, że ludzie działają jak automaty – zawsze w pełni racjonalnie, zawsze po namyśle, zawsze biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności....

W 2019 roku Alan Krueger napisał książkę „Rockonomics”. Sięgnąłem po nią tuż po premierze, bo jest ona poświęcona moim dwóm pasjom – muzyce (głównie rockowej) i ekonomii. Krueger wspaniale opisuje mechanizmy, które działają na rynku muzycznym. I rzeczywiście, jak sugeruje podtytuł książki, możemy się wiele nauczyć od przemysłu muzycznego nie tylko o ekonomii, ale także o życiu. W tym odcinku...

Zapewne niejednokrotnie płacąc ciężkie pieniądze za bilet na koncert zastanawiałeś się z zazdrością, ile zarabiają gwiazdy muzyki? Bo jeśli przemnożyć te 500 złotych za bilet przez kilkanaście albo kilkadziesiąt tysięcy miejsc, to przecież wychodzą grube miliony za dwie godziny pracy . Ale z drugiej strony mówi się, że muzyk to jest takie stworzenie, które pakuje swoje instrumenty warte 10 000 zł,...

Czy można mieć wyłączość na wykorzystanie jakiegoś koloru? Tak po prostu, czy można sobie opatentować kolor ? Czy możesz komercyjnie wykorzystywać samodzielnie wykonane zdjęcie Wieży Eiffla? Chyba nie ma się czego obawiać? Przecież to ja jestem autorem tego zdjęcia, nie naruszam niczyjego prawa do wizerunku, więc przecież nic złego nie może mi grozić. A jednak! Odpowiedź w 18 odcinku podcastu Wied...

Sprzedawcy ochoczo korzystają ze zdobyczy ekonomii behawioralnej i coraz sprawniej zastawiają na nas pułapki. Opowiadam o różnych „wabikach”, które mają sprawić, że bardzo trudno dokonać nam racjonalnego wyboru . Co ciekawe, choć wiele z tych manipulacji jest powszechnie znanych, to i tak dajemy się na nie złapać. Dziś jednak chciałbym opowiedzieć o tych bardziej nieoczywistych sposoba...

Jeśli mówić o mówieniu to tylko z prof. Bralczykiem! Ale czy prof. Bralczyk rozumie korpomowę ? Jak mówić o ekonomii i innych trudnych tematach tak, aby być zrozumianym ? I – co dla niektórych może być bardzo ważne – czy gdy pijemy piwo bezpośrednio z butelki, to pijemy z gwinta, czy z gwintu? Ale czy napewno wszyscy profesjonaliści chcą mówić jak najbardziej zrozumiale? Zdaniem prof....

Rozmowa z Rafałem Wosiem , który jest siłą sprawczą konkursu Dziennika Gazety Prawnej na najlepsze książki ekonomiczne Economicus 2019. Mówimy nie tylko o nagrodzonych książkach, ale także o tym, jaki będzie los pracowników w wyniku czwartej rewolucji przemysłowej. Rafał Woś ma opinię osoby o wyrazistych poglądach . Ale nawet osoby o zupełnie innym spojrzeniu na świat powinny posłuchać (poczytać)...

Czym jest błędna teoria firmy? To przekonanie, że najważniejszym (a według niektórych – jedynym) celem istnienia przedsiębiorstwa jest maksymalizowanie korzyści akcjonariuszy . Oznacza to, że trzeba się troszczyć tylko o wysoki kurs akcji i wypłacać sute dywidendy .   Takie podejście zdominowało świat dzisiejszych korporacji . Myślę, że nikogo nie trzeba przekonywać, że jest to szkodliwe dla...

Myślenie ekonomiczne – co w nim złego? Przecież lekarze leczą, mosty projektują inżynierowie, to niech ekonomiści zajmują się gospodarką. Po prostu, także te sprawy zostawmy w rękach fachowców i cieszmy się jak wszystko rozkwita. A że rozkwita to widać na wykresie ile światowego PKB na przestrzeni ostatnich dwóch tysiącleci – rośnie aż miło patrzeć! Ale chyba nie możemy udawać, że ze w...

Kto tak naprawdę rządzi w Internecie? Państwa, organizacje międzynarodowe, czy giganci technologiczni? Czy da się pogodzić interesy twórców z oczekiwaniami, że w Internecie (prawie) wszystko powinno być za darmo ? Czy możemy przekonać właścicieli wielkich platform internetowych, żeby w większym stopniu przysługiwały się dobru publicznemu? O tym rozmawiałem z Alkiem Tarkowskim z Centrum Cyfrowego ....

Zapraszam do świata aktywów niematerialnych! Skuteczne strategie zarządzania własnością intelektualną firm zwykle są nieoczywiste. To nie jest tak, że zawsze trzeba patentować wszystko co się da. Często – szczególnie w gospodarce cyfrowej – lepsze okazuje się bardziej otwarte podejście. O tym, jak zarządzać własnością intelektualną firm rozmawiałem 24 września 2019 w ramach Open Eyes E...

Jeśli ktoś twierdzi, że giełda to taka gra, gdzie inwestorzy, którzy mają takie same informacje starają się odnaleźć te spółki, które są aktualnie wyceniane poniżej/powyżej ich rzeczywistej wartości, żeby szybciej kupić/sprzedać jakieś akcje zanim zrobi to większa grupa inwestorów – to jest w błędzie . John Maynard Keynes powiedział, że giełda do konkurs piękności. I to dość specyficzny . Sz...

Dla niektórych to oczywiste, że warto być uczciwym i opłaca się współpracować. Innych trzeba jednak przekonać konkretnymi argumentami ekonomicznymi . Najlepiej, jeśli korzyści z uczciwości i współpracy będą pojawiały się szybko, a nie w jakimś mglistym „długim okresie”. W tym odcinku zatem historie, które pokazują, że uczciwość i współpraca przynoszą korzyści tu i teraz . Z pomocą przychodzi nam o...

Prawdziwi ludzie (a nie „Ekoni” istniejący wyłącznie w teoriach ekonomicznych) kupując biorą pod uwagę nie tylko tzw. nadwyżkę konsumenta, czyli użyteczność nabywczą. Tym czymś dodatkowym jest przekonanie o atrakcyjności zakupu, które Richard Thaler nazywa  użytecznością transakcyjną . Jest to różnica między rzeczywiście zapłaconą ceną towaru, a kwotą, którą normalnie spodziewalibyśmy się zapłacić...

Efekt posiadania… czyli śmiertelnie poważne pytania . Ile dałbyś za antidotum na śmiertelną chorobę, gdyby istniało ryzyko, że jesteś zarażony? A ile zażądałbyś za wzięcie udziału w eksperymencie, który wiąże się z takim samym narażeniem na tę paskudną chorobę? Jak mają się w analogicznej sytuacji kolekcjonerzy wina? O co chodzi z kosztami alternatywnymi? Zawartość odcinka „Efekt posia...

Czy przy pomocy ekonomii jesteśmy w stanie wyjaśnić wszystkie strategie stosowane przez sklepy odzieżowe ? Innymi słowy, czy modna odzież i ekonomia mogą iść ze sobą w parze? Niektóre zjawiska są tu zupełnie nieoczywiste. Na przykład, dlaczego Victoria’s Secret oferuje klientom wysadzane klejnotami biustonosze za miliony dolarów, chociaż nikt ich nie nosi? Dlaczego na opakowaniach i w reklamach cz...

Dlaczego piloci kamikadze zakładali hełmy? Dlaczego taksówkarze w deszczowe dni kończą pracę wcześniej? Co skłania sprzedawców lodówek do wybijania młotkiem odprysków we własnych produktach?   Są ekonomiści lubujący się w zadawaniu pytań, które pozornie nie są związane z ekonomią. Zaletą efektów ich pracy jest nie tylko to, że są one interesujące. Takie podejście pozwala ekonomistom także  lepiej...

Tytuł tego odcinka to cytat z prof. Jerzego Vetulaniego , który wielokrotnie powtarzał: mózg nie służy do myślenia – mózg służy do przeżycia. Myślenie, takie jak je rozumiemy intuicyjne, czyli celowe i w skupieniu to tylko jeden z trybów, które wykorzystujemy stosunkowo rzadko. Żeby ten tryb się aktywował, potrzebna jest nasza decyzja i wysiłek . A przecież z ekonomicznego punktu widzenia wy...

Bezwarunkowy dochód podstawowy, czyli pieniądze dla każdego – bez spełnienia jakichkolwiek warunków. Po prostu, za sam fakt, że się żyje. Brzmi wspaniale. Ale czy nie jest to czysta fantastyka? W trzecim odcinku o tym, skąd takie pomysły? Czy ktoś próbował to wprowadzać? Jakie są korzyści i zagrożenia? I skoro padło fantastyka , to będzie też klika słów o, nomen omen, fantastycznym rozwiązan...

Przy rzeczach rzadkich musimy wybrać jakiś sposób decydowania , komu one mają przypaść. Najczęściej pada pytanie: licytacja czy kolejka (czyli „kto da więcej” vs. „kto pierwszy ten lepszy”). Studenci ekonomii nie raz nasłuchali się definicji, że ekonomia to nauka o gospodarowaniu w sytuacjach, gdy zasoby są ograniczone, a potrzeby nieograniczone . Z tego faktu, wiele osób w...

Pieniądze, jak wiadomo, motywują znakomicie. Dziś jednak opowiem o sytuacjach, w których eksperymenty ekonomiczne i psychologiczne dowiodły, że są rzeczy motywujące nas znacznie mocniej. Zatem, co motywuje lepiej niż pieniądze? Od razu zaznaczam, że nie chodzi tu o motywację w stylu: pistolet przyłożony do skroni. Opowiem o bardzo pozytywnych motywacjach , co może być dla niektórych zaskoczeniem....