Wetenschap Vandaag | BNR

Een nieuw computermodel moet het straks mogelijk maken om vanuit de ruimte voor de hele wereld automatisch de methaanuitstoot te monitoren. In deze audio hoor je onderzoekers Berend Schuit en Ilse Aben van SRON . Lees hier meer over het onderzoek: Global alarm system watches for methane superemitters . Of kijk hier voor meer informatie over TROPOMI .  See omnystudio.com/listener for privacy inform...

Het antibioticagebruik in de veehouderij zal wereldwijd alleen maar toenemen de komende tijd, zeggen onderzoekers in Nature op basis van berekeningen. Tussen 2020 en 2030 verwachten de onderzoekers een groei van 8 procent. De landen die qua gebruik (antibiotica per kilo dier per land) bovenaan staan zijn niet geheel verrassend, maar de onderzoekers zijn wel verbaasd dat er in totaal nog steeds maa...

Een combinatie van een nieuwe scantechniek met een superkrachtige MRI-scanner en innovatieve contrastvloeistof moet ervoor gaan zorgen dat uitzaaiingen van prostaatkanker eerder en beter opgespoord kunnen worden. In deze audio hoor je radioloog Ansje Fortuin en hoogleraar Biomedische Magnetische Resonantie Tom Scheenen van het Radboudumc. Lees hier meer over het onderzoek: Krachtige MRI-scanner sp...

Vet is voor sommige mensen iets waar ze het liefst zo snel mogelijk vanaf willen komen. Maar het is niet altijd slecht. Zo blijken vetten in ons bloed juist iets te kunnen voorkomen.   Het was al bekend dat deze vetten in ons bloed, zoals cholesterol, het gedrag van immuuncellen kunnen beïnvloeden. Maar op welke genen ze precies een effect hebben was nog niet bekend. Dat hebben onderzoekers van he...

Hoe meer we weten hoe planten zich verdedigen tegen ziekmakende micro-organismen, hoe beter we sterkere planten en gewassen kunnen kweken. Biologen van de Universiteit van Amsterdam zijn weer een nieuw trucje op het spoor.   Misschien is het iets wat je thuis ook weleens bij je planten hebt gezien: je geeft ze water en niet veel later verschijnen er aan de randen of puntjes van de bladeren druppel...

In 2020, terwijl de wereld kennismaakte met het leven in lockdowns, werd een groot wetenschapscongres in India afgezegd. Enkele geologen die al ter plekke waren, maakten er het beste van en bezochten de Rotsschuilplaatsen van Bhimbetka.  Ze vonden er een Dickinsonia fossiel: een plat, langwerpig primitief dier dat 550 miljoen jaar geleden leefde, nog voor er complexe dieren bestonden. Het was voor...

Voor het eerst hebben onderzoekers laten zien dat het voorschijven van medicijnen op basis van iemands DNA-profiel werkt. Het gaat om een groot internationaal onderzoek onder leiding van het Leids Universitair Medisch Centrum.  One size fits all is al een tijdje niet meer goed genoeg. Er is inmiddels genoeg bewijs dat elk lichaam anders omgaat met medicatie en dat een kleine studie met een selecte...

Er is al heel veel onderzoek gedaan naar onvruchtbaarheid, maar we begrijpen nog steeds een heleboel niet. Tijd om het tot op moleculair niveau uit te zoeken, vinden Utrechtse onderzoekers. In deze audio hoor je bioloog Tzivya Zeev-Ben-Mordehai van de Universiteit Utrecht. Zij  ontvangt een ERC-beurs voor haar voorstel om zaadcellen in nog veel meer detail te bestuderen dan we nu doen. Lees hier m...

Mycoplasma genitalium is een bacterie die door seksueel contact kan worden overgedragen. Een soa dus. Meestal gaat de infectie vanzelf weg, maar het kan bij mannen voor ontstekingen zorgen in de urinebuis. Bij sommige mensen komt de infectie ook steeds weer terug.   Volgens Britse onderzoekers komt dat steeds vaker voor omdat de bacterie steeds resistenter wordt tegen de middelen die tegen hem wor...

Hij veranderde onze kennis over de evolutie van soorten voor altijd, maar zijn naam is niet Charles Darwin. Het gaat om evolutionair bioloog Dolph Schluter van de universiteit van British Columbia in Canada. Hij won deze week de prestigieuze Crafoord Prize voor zijn jarenlange onderzoek. Net als Darwin (en zeker een beetje in zijn voetsporen, maar een flinke tijd later) trok Schluter naar de Galap...

Speciale biomaterialen die tegelijkertijd botherstel stimuleren en kankercellen aanvallen: dat is waar onderzoekers de komende jaren aan gaan werken voor een groep patiënten waarbij huidige behandelingen niet voldoende zijn. In deze audio hoor je onderzoeker Sabine van Rijt, verbonden aan het MERLN-instituut van de Universiteit Maastricht. Zij kreeg vandaag een ERC Grant voor dit onderzoeksvoorste...

Steeds beter zijn onderzoekers instaat om slim materiaal te maken dat reageert op stimuli als licht, temperatuur of druk. Nu heeft een groep wetenschappers dat materiaal laten vliegen. Ze noemen het een kunstmatig zaadje, maar het robotje met borstelige vleugels dat past op een vingertop heeft misschien nog wel het meest weg van een fee. De vleugeltjes bewegen in reactie op licht. Bijvoorbeeld van...

Wetenschappers van onder andere de Universiteit Maastricht en het RIVM hebben voor het eerst goed uitgezocht welke psychofarmaca - geneesmiddelen voor de behandeling van psychische problemen en aandoeningen - voorkomen in het oppervlaktewater van Nederland.  Twee middelen blijken in te hoge concentraties voor te komen: carbamazepine en oxazepam. Ook fluoxetine werd genoeg gevonden om een effect te...

Als je door een bos loopt sta je er waarschijnlijk zelden bij stil hoe die ene boom nou precies op die ene plek is beland. Misschien, als je erover nadenkt, voelt het als een toevallig iets. Of iets wat gestuurd wordt door de beschikbare ruimte die er is en hoe de boom daar zelf gebruik van maakt.    Maar bioloog Ivy Yen van de universiteit van Maine weet wel beter, valt te lezen in de New York Ti...

Een fossiel gevonden door paleontologen van Virginia Tech zorgt ervoor dat onze kennis over het verleden weer op de schop moet.   Het gaat om een fossiel van een wormsalamander: een amfibie, zonder ledematen. De diertjes hebben een gladde huid met ringen, zoals een regenworm, maar daaronder verstopt zitten schubben. Qua grootte is er enorm veel variatie. Een kleintje is zo'n 9 centimeter, maar een...

Tot nu werd gedacht dat er van krill - kleine ongewervelde, garnaalachtige zeedieren - meer dan genoeg in de oceanen zat om de buiken van grotere zwemmers te vullen. Maar daar moeten we misschien anders over na gaan denken.  Uit een nieuw onderzoek blijkt namelijk dat er een link is tussen de hoeveelheid krill in Antarctica en de grootte van de bultrugpopulatie. Hoe meer krill er was in het jaar v...

Een nieuw onderzoek naar het binnenste van onze aarde heeft deze week aardig wat stof op doen waaien. Want: is de draaiende harde kern nou gestopt met draaien of niet? We bespreken het met onderzoeker Arwen Deus van de Universiteit Utrecht . Ze vertelt hoe de binnenkant van de aarde eruitziet, hoe we dat weten en wat de nieuwste bevindingen zijn over het gedrag van de binnenkern. En als die kern i...

Kinderen leren hoe bijzonder de wereld om ze heen is: je kunt er niet vroeg genoeg mee beginnen. Daarom brengt New Scientist vandaag een boekje uit met 100 dierenfeitjes voor het hele gezin. In deze audio hoor Fenna van der Grient, redacteur en boekencoördinator bij New Scientist . Zij kwam met het idee voor dit boek en deelt met ons haar favorieten: poepschietende pinguïns, de moderne relatie van...

We weten al langer dat er dieren bestaan die missende ledematen kunnen laten terug groeien. Hagedissen en platwormen zijn er bijvoorbeeld goed in. Krabben nemen soms zelfs expres afscheid van één van hun ledematen, als ze daardoor een aanval overleven, om deze vervolgens weer te vervangen met een nieuwe.   Maar toen Duitse onderzoekers een kleine achtpotige zeespin bestudeerden zagen ze dat dit di...

Een internationaal team van astronomen onder leiding van de Universiteit Leiden heeft met behulp van de James Webb telescoop verschillende interessante moleculen gevonden in de donkerste en koudste dieptes van een grote gaswolk waarin sterren nog moeten vormen.  Het team is benieuwd naar de evolutie van ijzige stofdeeltjes in de ruimte, die de basis vormen voor toekomstige planeten en hun atmosfer...

Stel: je krijgt de winnende cijfers in een loterij te horen, maar je weet niet welke maand van het jaar de jackpot gaat vallen. Elke maand meespelen (met diezelfde cijfercombinatie) kost natuurlijk geld, maar in dit geval is de prijs groot genoeg om dat toch te doen.  Rode eekhoornvrouwtjes in Noord Amerika blijken iets vergelijkbaars te doen wanneer ze inschatten hoeveel eten er zal zijn voor hun...

Onderzoekers hebben met een nieuwe methode bevestigd dat een bacterie met de naam Rhodococcus ruber plastic echt opeet en verteert. Ze kunnen na hun onderzoek in het lab ook iets zeggen over hoe snel dit beestje dat doet.  Nou is het niet zo dat we nu kunnen denken: ha mooi, dan is het minder erg dat het plastic in oceanen terechtkomt, dat lossen die beestjes wel op. Ze helpen daar maar een minusc...

Een internationaal team van wetenschappers is tijdens het project Operatie Nachtwacht  loodformiaat op het spoor gekomen. Het is voor het eerst dat deze verbinding is aangetroffen in chemisch onderzoek naar historische schilderijen. De ontdekking kan nieuw inzicht bieden in de 17e-eeuwse schildertechniek en de conserveringsgeschiedenis van het meesterwerk.  Het onderzoeksteam combineerde verschill...

Als je ooit in Australië bent geweest, dan heb je daar misschien wel een mierenegel voorbij zien waggelen. Zo niet, stel je dan een kruising tussen - je verwacht het niet - een egel en een miereneter voor.   Het diertje komt dus voor op één van de warmste continenten op aarde, maar mist een aantal skills om van die warmte af te komen. Hij kan niet zweten, hij lost het niet op met hijgen en ook nie...

Al meer dan 40 jaar wordt oxytocine bestudeerd als een belangrijke neurotransmitter die in dieren en mensen een grote rol speelt bij sociaal gedrag en het aangaan van relaties. Er wordt zelfs hoopvol gekeken naar het behandelen van sociale stoornissen met deze stof, maar nieuw onderzoek laat zien dat dit wellicht niet het juiste pad is.   Prairiewoelmuizen zijn één van de weinigen monogame zoogdie...