Wetenschap Vandaag | BNR

Om erachter te komen hoe de hersenen met behulp van seintjes uit de rest van het lichaam kiezen tussen verschillende levensbehoeftes hebben onderzoekers bij muizen het mechanisme achter het stofje leptine bestudeerd. Dit stofje blijkt niet alleen een rol te spelen bij de regulatie van verzadiging (het lichaam heeft genoeg voedsel binnengekregen, ik kan stoppen met eten), maar ook bij sociale inter...

De octopus wordt gezien als één van de de meest intelligente ongewervelde dieren op aarde. Het dier heeft geen skelet, acht flexibele armen die los van elkaar kunnen bewegen, maar ook tegelijk en een zeer complex zenuwstelsel.   In het brein van octopussen vind je gigantisch veel neuronen en hersendelen. Wat die precies allemaal doen weten we nog maar een beetje en wat we weten komt vooral van exp...

Het stimuleren van de hersenen met gebruik van geïmplanteerde elektrodes laat al positieve resultaten zien bij verschillende ziektes. Alleen die elektroden worden door ons lichaam niet altijd even goed geaccepteerd. Ook zijn ze hard en kunnen ze omliggend weefsel beschadigen.  Daarom komen onderzoekers met een nieuwe manier om naar bio-elektronica te kijken. Ze ontwikkelden een gel die ingespoten...

De voorbereidingen voor deze missie lopen al een tijdje, 20 tot 30 jaar zijn onderzoekers al bezig, maar met een NWO-subsidie van 12 miljoen euro kan een Nederlands consortium onder leiding van SRON nu echt verder met de volgende stappen. Onderzoeker Gijs Nelemans (SRON/Radboud), één van de leiders van dat consortium, frist ons geheugen even op. Om welke missie gaat het ook alweer en wat wordt er...

De cellen in ons lichaam zijn omgeven door een materiaal dat zorgt voor ondersteuning en structuur. Niet alleen doet het materiaal dát, het stuurt ook signalen naar de cellen, als een dirigent die instructies geeft aan een orkest.  Instructies vanuit het dirigerend materiaal kunnen zowel mechanische als biochemisch zijn. De mechanische signalen bevatten informatie over de zachtheid of stijfheid va...

Planten hebben water nodig. Dus in jaren dat het veel regent, verwacht je dat een woud het in z'n geheel beter doet dan in droge jaren. Dat klopt ook wel, maar er is nog een ander effect dat veel regenval heeft op de biodiversiteit. Een effect dat onderzoekers nu pas beginnen te zien, dankzij stapels met data en een paar stevige computermodellen. Het heeft alles te maken met natuurlijke vijanden. ...

We weten dat sommige omstandigheden, zoals kou, het energieverbruik van ons lichaam kunnen verhogen, maar lukt dat ook met een medicijn? Ja, laten onderzoekers uit Leiden zien.  In deze audio hoor je onderzoeker Patrick Rensen van het LUMC. Lees hier meer over het onderzoek: Aan-knop van ons ‘gezonde’ vet ontdekt door LUMC-onderzoekers . Meedoen aan de studie naar kou en vetverbranding? Kijk dan h...

Als vrouw kun je niet voor altijd kinderen krijgen. Even los van wat ouderdom met het lichaam doet, raken de eitjes simpelweg op. Dat geldt voor vrijwel alle zoogdieren op aarde, waarbij vele diersoorten op het moment dat ze onvruchtbaar worden ook maar meteen stoppen met leven.   Nu blijkt er tenminste één uitzondering te zijn op die beperkte vruchtbaarheid. En hoe kan het ook anders: dat is de n...

Verzakking van de baarmoeder of blaas: het is nog altijd geen onderwerp waar we makkelijk over praten. Toch heeft één op de vier vrouwen van boven de veertig er last van. Met een nieuwe 3D-geprinte oplossing, die uiteindelijk op maat gemaakt zou kunnen worden, hopen onderzoekers deze vrouwen beter te kunnen helpen. In deze audio hoor je Angelique Veenstra, gynaecoloog bij ziekenhuisgroep Twente en...

Vliegtuiggeluid rond luchthavens is een groot en hardnekkig probleem. Zou de manier waarop we huizen bouwen in de omgeving van vliegvelden misschien iets kunnen betekenen hierin?  Onderzoeker Martijn Lugten van de TU Delft faculteit Bouwkunde en verbonden aan het AMS Institute denkt van wel. Lees hier meer over het onderzoek: Anders bouwen tegen vliegtuiglawaai .  See omnystudio.com/listener for p...

Live meekijken als een medicijn op moleculair niveau zijn werk doet in iemands lichaam: met een unieke nieuwe MRI-scanner met een tien keer zo hoog vermogen als normaal moet het over drie jaar allemaal kunnen. De zogeheten 14 Tesla MRI-scanner komt te staan bij de Radboud Universiteit en het Radboud-UMC. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek zorgde met een subsidie van 19 milj...

We doen dan misschien niet aan een winterslaap: uit nieuw onderzoek blijkt dat onze slaapbehoefte in de winter weleens anders zou kunnen zijn dan in de zomer.   Nou was het niet geheel onbekend dat de meeste mensen het gevoel hebben meer te moeten slapen in de winter. Ook weten we al dat de hoeveelheid daglicht invloed heeft op ons dag-nachtritme. Maar hoe het precies werkt was nog niet helemaal g...

De tseetseevlieg komt voor in Afrika en kan als hij Trypanosomen parasieten bij zich draagt en steekt de slaapziekte overbrengen. Van die ziekte bestaan in Afrika twee varianten: de West-Afrikaanse slaapziekte, die mensen jaren bij zich kunnen dragen zonder het te weten en de Oost-Afrikaanse vorm die veel agressiever verloopt en een veel kortere incubatietijd heeft.   Zonder behandeling is de slaa...

Kun je nou beter krachttraining doen? Of aan je conditie werken? Is lange stukken wandelen genoeg? Of is kort en heel intensief sporten beter? Hoe ver van tevoren moet je eten? Rek je wel of niet je spieren voor en na? Het is niet makkelijk om bij te houden hoe we nou precies het gezondst kunnen blijven. Of wanneer we de meeste spieren kweken, of het meeste vet verliezen.   Dat is niet alleen moei...

Hoe leren jonge zebravinken zingen? Luisteren ze vooral, of kijken ze ook naar beweging? Om daarachter te komen bouwden onderzoekers een robotvogel die ze zangles gaf.  In deze audio hoor je onderzoeker Wouter Halfwerk van de Vrije Universiteit Amsterdam. Lees hier meer over het onderzoek dat hij samen met Katharina Riebel van de Universiteit Leiden deed: Robotvogel geeft jonge zebravinken zangles...

Het zat er natuurlijk aan te komen en klein genoeg waren ze misschien al wel langer, maar MIT-onderzoekers hebben een sensor ontwikkeld die je kunt doorslikken en die te volgen is tijdens zijn reis door ons spijsverteringskanaal.  De mini-sensor, ter grootte van een flinke pil, detecteert terwijl hij in het lichaam zit een magneetveld buiten het lichaam. Doordat de afstand tot dat magneetveld stee...

Hoe ouder het organisme, hoe meer DNA-schade. Maar hoe die schade precies leidt tot ouderdomsklachten was nog onbekend. Wetenschappers van het Erasmus MC denken nu het antwoord te hebben gevonden.  In deze audio hoor je onderzoeksleiders Jan Hoeijmakers en Joris Pothof van het Erasmus MC. Lees hier meer over hun werk: Ontdekking: file op het DNA zorgt voor veroudering See omnystudio.com/listener f...

Kan de wetenschap ons iets vertellen over hoe we het beste een partner kunnen vinden? Of juist over hoe we gelukkig single kunnen zijn? We bespreken een aantal onderzoeken die voorbijkomen in het Guardian-artikel ‘A sexual destiny mindset’ – and the other red flags of romantic chemistry . Daarin valt onder andere te lezen dat er amper bewijs is dat insteken op zoveel mogelijk overeenkomsten, of ju...

Antibioticaresistentie is wereldwijd een groot probleem. Daarom wordt er hard gewerkt aan het terugdringen van onnodig gebruik en het beter begrijpen van bacteriën zodat we ze met nieuwe behandelingen te slim af kunnen zijn.  In nieuw onderzoek is gekeken naar de trucjes van de meticilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA). Deze bacterie - die ook bekend staat als de ziekenhuisbacterie - kom...

Astronomen hebben rond een dwergplaneet een ringenstelsel ontdekt op een plek waar ze het totaal niet hadden verwacht. We praten erover met onderzoeker Vik Dhillon van de universiteit van Sheffield. Hij is één van de auteurs van deze Nature-publicatie en verantwoordelijk voor de hogesnelheidscamera Hipercam die op de telescoop zit in La Palma, waarmee deze ontdekking is gedaan.  Hij vertelt hoe ze...

Het noordpoolgebied verliest in rap tempo zeeijs. Zelfs in de koudere wintermaanden waarin het ijs eigenlijk zou moeten herstellen van het smelten in de zomer.   Uit een nieuw onderzoek van Penn State University blijkt nu dat het toenemende aantal winterstormen hier een grote rol in speelt. Deze stormen zouden zelfs verantwoordelijk zijn voor een derde van het zeeijs-verlies in de winter.  De stor...

Onze voorouders hebben lange tijd een vrij wilde reputatie gehad. Met hun primitieve gereedschap jaagden ze op vlees en sprake van een taal was er niet echt. Maar steeds vaker vinden onderzoekers bewijs voor een veel verfijndere manier van leven.   Zo ook recent in een grot ten zuiden van Lissabon. 90.000 jaar geleden leefden daar in Portugal Neanderthalers die zich regelmatig te goed deden aan ee...

Ook in Nederland bestaat nu de kans dat je, wanneer je aan het wandelen bent met je hond, in de buurt komt van een roedel wolven. Misschien hoor je ze zelfs huilen naar elkaar, als je er op het juiste moment bent.  Nu waren onderzoekers benieuwd welke hondensoorten in dat geval terug zouden huilen en of dat genetisch te onderbouwen is. 68 rashonden die als huisdier werden gehouden kregen daarom in...

Orka-moeders offeren gigantisch veel op om een zoon groot te kunnen brengen, blijkt uit bijna 40 jaar aan orka-data. Het kost zelfs zoveel energie dat het hun kans op nog meer gezonde kinderen enorm vermindert. En met de afnemende hoeveelheid voedsel die er voor deze dieren beschikbaar is, is dat slecht nieuws.  Lees hier meer over het onderzoek: Orca mothers make 'lifelong sacrifice' for sons . ...

Mieren kunnen besmet raken door schimmels. Denk aan die ene nare die van de mier een soort zombie maakt. Maar mieren zijn schimmels ook vaak te slim af. Dat komt omdat veel mierenkolonies een sociale immuniteit hebben. Voordat een schimmel die op het lichaam van een mier is gaan zitten naar binnen kan groeien, wordt het er al afgepoetst door nestgenootjes.  Toch lukt het sommige schimmels om dit w...