Waterland - met Ties Rijcken en Matthijs Kok

Nederland zet niet alleen in op het verhinderen van verdere opwarming van de aarde, maar ook op het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Dat liegt er niet om: tekorten aan zoetwater, grotere kans op overstromingen, verzilting van kustgebieden. Hoe Nederland zich precies zal aanpassen, is nog de vraag. De Wetenschappelijke Klimaatraad, een adviesorgaan van de overheid, deed onlangs een...

De zomers in Nederland zullen steeds droger worden. Die extreem droge zomer van 2018 was ongekend en komt nu nog gemiddeld eens in de 20 jaar voor, maar dat zal rond 2050 al eens in de 5 jaar zijn en tegen het einde van de eeuw zelfs om het jaar. Dat blijkt uit droogtestatistieken die HKV en het KNMI onlangs maakten op basis van klimaatscenario’s. De studie laat ook zien dat er binnen Nederland gr...

Op een aantal plekken langs de Nederlandse kust worden in de duinen kerven gemaakt, of, in de volksmond: gaten. Deze kerven zijn inkepingen die zand doorlaten. Zo worden de duinen steviger én komt er aanvoer van nieuw zand. Omwonenden zijn echter onaangenaam verrast. Zij denken dat de graafmachines de duinen kapotmaken. Is dit wel veilig? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de zin en onzin van...

Vóór de zomer moet er een akkoord zijn tussen woningbouwers en de watersector. In Nederland moeten nog honderdduizenden huizen komen, maar tegelijk moeten wij ons voorbereiden op verdere klimaatverandering. Concreet: als er meer piekbuien en meer periodes van droogtes zijn, moeten de nieuwbouwwijken dan ook meer water kunnen bergen en afvoeren? Wat worden dan de normen? Een heet hangijzer in de on...

Sla  een rapport over de toekomst van waterveiligheid open en je ziet ze  weer: prachtige illustraties van grootse projecten die ons land zullen  beschermen tegen de stijgende zeespiegel en extremer weer. Een zeesluis,  de Rijnmondring, Delta21: ze zijn allemaal creatief ingetekend. Door de  jaren heen zijn tientallen van zulke plannen bedacht. Over een paar  jaar zul...

De  waterwereld is in rep en roer. Bij de extreme rivierafvoeren in de  jaren negentig werd veel zand en grind over de rivierbodem aangevoerd.  Dat zorgde voor ophoping van sediment bij het Pannerdensch Kanaal, wat  de afvoer deed leiden richting de Waal. Meetgegevens en  computersimulaties, uit een onderzoek van een aantal universiteiten,  waaronder TU Delft, wijzen...

Nederland zal moeten omgaan met verdere stijging van de zeespiegel. De overheid heeft daarom het Kennisprogramma Zeespiegelstijging opgezet. Het doel: kennis vergaren over hoe Nederland zich kan voorbereiden op drie meter zeespiegelstijging, of meer. Enkele ‘denkrichtingen’ zijn al verkend: beschermen, zeewaarts, meebewegen. Waarom lukt het niet altijd om concreet te worden? 

Om  het water op veilige afstand te houden, is er een dijk en even verderop  is er natuur. De scheiding tussen die twee is vaak een harde grens.  Dijkversterking is een staaltje techniek, zoals een damwand, en de  natuur staat er los van. Dat kan anders. Dijken en natuur kunnen  samenkomen. Dat is het idee achter een innovatieproject van het HWBP,  het Hoogwaterbesche...

Maakbaarheid  – dat idee dat we de natuur kunnen scheppen, herscheppen, zoals wij dat  willen – is in de menselijke geschiedenis een vrij nieuw idee.  Eeuwenlang waren we onderworpen aan de grillen van de natuur, en dan  ineens, of eigenlijk, beetje bij beetje: de industriële revolutie. We  vinden technieken uit, we zetten de natuurlijke omgeving naar onze hand.  In N...

‘Een  fundamentele omslag in onze omgang met water’: dat bepleit de  Sociaal-Economische Raad in een recent rapport. Want de zorg voor de  kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid van ons water komt zozeer in  het geding, dat ‘een breder en samenhangend perspectief’ nodig is. Vaker  zijn dit soort termen te zien in analyses van bureaus van buiten (en  binnen) de secto...

Piekbuienzullen onze watersystemen verder onder druk zetten. Afwatering wordt een uitdaging. Veel aandacht gaat nu uit naar nieuwbouwwijken, waar de projectontwikkelaars zelf voor de afwatering moeten zorgen. Althans, als het aan de waterschappen ligt. Als het aan Ties Rijcken ligt, wordt het probleem groter aangepakt. Ties pleit voor systeemmaatregelen, zoals nieuwe meren langs de oude én nieuwe...

Onlangs  hield Matthijs Kok zijn afscheidsrede bij de TU Delft als hoogleraar  waterveiligheid. Het werd een verhaal over de veranderingen in het  vakgebied die hij tijdens zijn carrière meemaakte en over de  ontwikkelingen die eraan staan te komen. Ties Rijcken en Marco Visscher  ondervragen Matthijs voor een gesprek over modellen, berekeningen,  rationaliteit en waa...

Wanneer het gaat over de zeespiegelstijging komt vroeg of laat de vraag: moeten we verhuizen van laag- naar hooggelegen gebieden? Die vraag maakt veel los. Gaan we de Waddeneilanden echt opgeven? En Zeeland dan, of de havengebieden? Wat doet zoiets met de waarde van de woningen in die gebieden? Wacht je met verhuizen tot het een trend wordt, of kun je beter zo snel mogelijk gaan? En: houden we in...

Met  meer heftige regenbuien en lange periodes van droogte zullen de Rijn en  de Maas vaker last hebben van extreem hoogwater en extreem laagwater.  Om het rivierengebied toekomstbestendig te maken, wil het ministerie van  Infrastructuur en Waterstaat het omvattende programma “Integraal Rivier  Management” herdopen tot “Ruimte voor de Rivier 2.0”. Dat betekent  vooral...

De  bever draagt bij aan waterbeheer en zorgt voor grotere biodiversiteit,  maar: ook brengt de bever schade aan waterkeringen. Vooral bij hoogwater  graven ze dijken in en zijn hun holen niet goed te detecteren. Zo  vergroot het risico op een dijkdoorbraak. Vanwege de snel groeiende  beverpopulatie is het tijd om stil te staan bij de gevolgen voor de  waterveiligheid...

Woningbouw in buitendijkse gebieden wordt steeds vaker aan banden gelegd. Toch gebeurt het volop: in de havengebieden van Rotterdam en Amsterdam bijvoorbeeld. Wordt daar wel voldoende rekening gehouden met de stijgende zeespiegel en meer extreme regenbuien? Zouden we op deze kwetsbare plekken nog wel nieuwbouw moeten willen? En: hoe kwetsbaar is kwetsbaar nu echt? Intussen geldt in het Markermeer...

Vanwege de scherpe toename van extreme buien loopt de  schade door overstromingen in de papieren. In de Europese Unie wordt de  jaarlijkse klimaatschade inmiddels geraamd op 50 miljard euro per jaar,  drie keer meer dan het gemiddelde tussen 2010 en 2020. In Nederland is  meer dan de helft van zulke schade niet verzekerd, maar wordt de schade  vergoed via de overheid. Is d...

Ineens wil minister Keijzer ervan af. In de Tweede Kamer zei ze dat er een streep kan door de beleidslijn van het vorige kabinet om water en bodem sturend te laten zijn bij ruimtelijke keuzes. “Rekening houden met” vindt Keijzer voldoende, want anders mag er volgens haar nergens meer worden gebouwd.  In de praktijk heeft het twee jaar geleden afgesproken beleid al voor onduidelijkheid gezorgd...