Verrekijkers

Durf jij nog online in gesprek te gaan? Het online debat staat onder druk. Steeds meer mensen halen hun nieuws van social media, waar algoritmes bepalen wat je wel en niet te zien krijgt. En door alle online haat en reacties geschreven door AI-bots haken veel mensen helemaal af van online reageren.   Is het online debat nog te redden? En zo ja, hoe dan? Je hoort het in deze speciale live opgenomen...

Eens in de vier jaar een vakje roodkleuren - dat is vaak het eerste waar mensen aan denken bij een democratie. Maar onze democratische samenleving bestaat uit veel meer, zoals het recht om te demonstreren en onafhankelijke rechtspraak. En daar zie je steeds meer digitalisering: van camera’s met gezichtsherkenning bij demonstraties tot AI-gebruik door advocaten.   Wat staat er op het spel als de po...

Steeds meer wetenschappers gebruiken kunstmatige intelligentie. Bijvoorbeeld voor het analyseren van gegevens of het schrijven van artikelen. Komen ze hiermee sneller tot oplossingen? Of gaan juist belangrijke vaardigheden verloren? En wat doet dit met de rol van wetenschap in onze samenleving?   Onderzoekers van het Rathenau Instituut gaan hierover in gesprek met Felienne Hermans, hoogleraar Comp...

De actuele geopolitieke spanningen en oorlogen hebben grote invloed op de wetenschap en de ontwikkeling van technologie.   Ze roepen allerlei nieuwe ethische en maatschappelijke vragen op. Wat zijn de gevolgen van de extra investeringen in defensie-onderzoek? Komen belangrijke waarden in de wetenschap onder druk te staan, zoals transparantie en samenwerking? En wat kunnen verschillende vakgebieden...

Veel alledaagse voorwerpen zoals shampooflessen en kleding worden gemaakt met plastics op basis van aardolie en gas. Om de klimaatdoelen van de overheid te halen, is een overgang nodig naar duurzamere bronnen van grondstof en energie. Wat betekent dat voor de toekomst van de industrie in Nederland? Welke maatschappelijke en politieke kwesties liggen op tafel, als ons land de klimaatdoelen wil hale...

Biotechnologie ontwikkelt zich razendsnel. Nieuw Europees beleid is gericht op de economische kansen hiervan, bijvoorbeeld voor de landbouw en de gezondheidszorg. In Verrekijkers zoomen we in op de totstandkoming van dit beleid én de mogelijke gevolgen. Hoe krijgen de verschillende belangen en zorgen van burgers, bedrijven en de milieubeweging een plek in de besluitvorming?  Simone Harmsen en Rosa...

Er zijn steeds meer zorgen over de veiligheid van het vrije internet, met name voor jongeren. Nederlandse en Europose politici werken daarom aan maatregelen, zoals apps voor leeftijdsverificatie. Ook wordt gewerkt aan een Europees Digitaal paspoort, waarmee je naast leeftijd ook allerlei andere persoonlijke kenmerken zou kunnen aantonen. In aflevering 10 van Verrekijkers onderzoeken we hoe deze ni...

Kunnen verkiezingen worden beïnvloed door algoritmes achter social media, zoals X, Instagram en TikTok? Hoe werken algoritmes eigenlijk, en wat kun je als kiezer zelf doen?   In deze aflevering hoor je hoe digitale platforms democratische processen, zoals verkiezingen, onder druk kunnen zetten. En welke nieuwe kansen kunnen social media juist bieden voor de democratie?   Host Timo Nieuwenhuis gaat...

In de eerste aflevering van een nieuw seizoen van podcast Verrekijkers zoomen onderzoekers van het Rathenau Instituut in op de functie van vertrouwen én wantrouwen in de wetenschap.  Waarom hebben sommige mensen heel veel vertrouwen in de wetenschap, en anderen heel weinig? En hoe gebruik je wetenschappelijke kennis op een goede manier bij politieke besluiten?   Host Timo Nieuwenhuis gaat in gespr...

Steeds meer mensen maken gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) om teksten en afbeeldingen te maken. Deze lijken bijna op magische wijze tot stand te komen, maar achter elke zoekopdracht gaat een complex systeem schuil, met onder meer laagbetaald mensenwerk en gebruik van zeldzame grondstoffen en illegale data. In de laatste aflevering van dit seizoen zoomt Verrekijkers in op de verborgen were...

Neurotechnologie kruipt steeds dieper in onze hersenen. Door de schedel heen, of via implantaten, kunnen wetenschappers steeds preciezer afleiden wat er gaande is in ons brein. Op dit moment wordt bovendien flink geïnvesteerd in consumentenproducten met neurotechnologie.  Met neurowetenschapper Maarten Boksem bespreken we wat onderzoekers, bedrijven en consumenten wel - en niet - kunnen met de toe...

Nederland krijgt steeds meer radioactief afval. Als de plannen voor vier nieuwe kerncentrales doorgaan, komt daar nog veel extra afval bij.   Een deel van dit afval kan vele duizenden jaren gevaarlijk blijven. Hoe bergen we dat op een veilige plek? En hoe betrek je burgers op een goede manier bij de besluitvorming? In deze aflevering van Verrekijkers graven we de diepte in met onze Belgische gast...

Er draaien steeds meer satellieten om de aarde. Ze zijn onmisbaar voor navigatie en communicatie, maar de toenemende drukte zorgt ook voor risico’s, zoals botsingen en verstoringen van signalen. Er zweven nu al een miljoen stukjes ruimtepuin rond de aarde. Veel satellieten zijn bovendien van commerciële partijen, zoals Starlink. Welke maatschappelijke gevolgen kan deze nieuwe space-race hebben? En...

Zou jij willen chatten met een digitale simulatie van een overleden dierbare? En mogen jouw nabestaanden na je eigen overlijden al je digitale gegevens gebruiken om zo’n simulatie te maken?  In deze aflevering van Verrekijkers verkennen onderzoekers van het Rathenau Instituut welke invloed digitale technologie kan hebben op de manier waarop we omgaan met rouw, afscheid en de dood. Ze gaan hierover...

Wetenschappers onderzoeken hoe ze zaadcellen en eicellen in het lab kunnen maken uit andere cellen, zoals huidcellen.  Wat als die technologie er inderdaad komt, wat kun je daar dan mee? Kun je een oneindige hoeveelheid embryo’s maken, of een kind krijgen met jezelf? Brengt deze techniek de designer-baby, die slim, mooi en gezond is, dichterbij?  Juist nu deze technologie nog in ontwikkeling is, m...

We gebruiken de hele dag technologie – op het werk en privé. De mentale belasting die dit oplevert wordt ook wel ‘techno-stress’ genoemd.  Hoe ontstaat techno-stress op het werk? Wat kun je doen als je er last van hebt? En moeten werknemers zich gewoon aanpassen aan nieuwe technologie, of zijn nieuwe maatregelen nodig om de mentale gezondheid van werknemers te bewaken?  Djurre en Timo van het Rath...